“విముక్త” పోరాటం ఎంత వరకు?!

 

(ప్రసిద్ధ రచయిత్రి ఓల్గా  సాహిత్య అకాడెమి అవార్డు అందుకుంటున్న సందర్భంగా…)

-కల్పనా రెంటాల

~

 

అప్పటికే ప్రాచుర్యంలో వున్న కావ్యాలనూ, అందులో పాత్రలనూ, సన్నివేశాలను తిరగ రాయడం తెలుగు సాహిత్యంలో కొత్త కాకపోవచ్చు. అదే పనిని అనేక మంది రచయితలు వేర్వేరు కోణాల నుంచి చేశారు. మధ్య యుగాల కావ్య సాంప్రదాయంలో అచ్చ తెలుగు కావ్యాలు చాలా వరకు రామాయణ, మహాభారతాల పునర్లేఖనమే! ఆధునిక యుగంలో విశ్వనాథ, త్రిపురనేని రామస్వామి, పఠాభి, చలం, రంగనాయకమ్మ లాంటి రచయితలు వివిధ కోణాల నించి రామాయణాన్ని తిరగ రాశారు. అలా రాసేటప్పుడు ఆయా రచయితలు కేవలం తిరగ రాయడానికే పరిమితం కాలేదని వాటిని చదువుతున్నప్పుడు మనకి అర్థమవుతుంది. ఆయా కావ్యాలను కొత్త దృష్టితో చదవాల్సి వుంటుందన్న అవసరాన్ని  కూడా ఈ పునర్లిఖిత కావ్య ప్రయోగం నొక్కి చెబుతుంది.

రామాయణాల్ని ప్రశ్నించే అదే ప్రయోగ ధోరణిని ఇంకా ముందుకు తీసుకువెళ్లి, అందులోని పాత్రలను ఈ కాలపు సందర్భంలోకీ సంభాషణలోకీ పునప్రవేశ పెట్టి, ఇంకో ప్రయోగం చేశారు ఓల్గా. “విముక్త” కథలు దీనికి బలమయిన ఉదాహరణ అయితే, ఆ ‘విముక్త” చుట్టూ ఓల్గా నిర్మించిన పురాణ విముక్త భిన్న సందర్భానికి సాధనాలుగా అమరిన కొన్ని విషయాల్ని చర్చించడం ఇవాళ అవసరం. ‘ విముక్త ‘ లో కొత్తగా ఓల్గా చేసిన దేమిటి? ప్రతిపాదించినదేమిటి? పఠాభి, చలం, కొ.కు.లాంటి వారు పురాణ పాత్రలని తిరగ రాసే పని ఎప్పుడో చేశారు. అయితే ఓల్గా వారి కంటే కొత్తగా, భిన్నంగా చేసినదేమిటి? ఎందుకలా చేసింది? అని ఆలోచించినప్పుడు , విముక్త లోని కథలన్నీ ఒకే సారి మళ్ళీ ఒక చోట ఓ సమాహారం గా చదివినప్పుడు ఏమనిపిస్తుంది? అంటే ఓల్గా ముందు తరం రచయితల కంటే ఒక స్త్రీ వాద రచయిత్రి గా ఎంత భిన్నమైందో అర్థమవుతుంది.

పాత్రలు కావు, భావనలు!

ఇంతకు ముందు పురాణ పాత్రల మీద వ్యాఖ్యాన రచనల చేసిన వారు ఆ పాత్రలను కేవలం పురాణ పాత్రలుగా నే చూశారు. పాత్రల వరకే పరిమితమై చూశారు . ఓల్గా చేసిన విభిన్నమైన, విశిష్టమైన పని ఏమిటంటే సీతనో, శూర్పణఖ నో, అహల్యానో, ఊర్మిళ నో, రేణుకనో, చివరికి రాముడి ని కూడా కేవలం ఒక పాత్రలు గా కాకుండా కొన్ని భావనలుగా చూసింది. ఒక భావనగా చూపించేటప్పుడు పురాణ పాత్రల మౌలిక స్వభావాలను మార్చటం అనివార్యమవుతుంది. అలా ఆ భావనలను ఎందుకు మార్చటం అంటే కొత్త భావనల రూపకల్పన కోసం అని చెప్పవచ్చు.  రామాయణం లో శూర్పణఖ అసురీ స్వభావం కల వనిత. అయితే సమాగమం లోని శూర్పణఖ అసూయపరురాలు, రాక్షసి కాదు. అంతఃసౌందర్యంతో విలసిల్లే ధీరోధాత్త.

సీత  ఈ కథలన్నింటి లోనూ కనిపించే ఒక ప్రధాన భావన. ఈ మూల భావన తో ఇతర పాత్రలు ఇంకొన్ని భావనలుగా కలుస్తాయి. అలాంటి కొత్త భావనల సమాగమ సమాహారం విముక్త. సమాగమం లోనో, ఇతర కథల్లోనో కేవలం సీత  శూర్పణఖ నో, అహల్య నో కలవటమే కథ కాదు. పాత్రలుగా కలవటం కాదు అది. వాళ్ళను కలుపుతోంది ఒక భావన. ఒక ఐడియా. ఒక కోణం. రచయిత్రీ ఈ పాత్రలను ఏ భావనాలకు సంకేతంగా తీసుకుంది, వాటిని ఏ భావనలతో కలుపుతోంది, వాటి కలయిక ద్వారా రచయిత్రి చెప్తున్న కొత్త భావనలు ఏమిటి? అన్నది చూస్తే ‘ విముక్త’ ఓల్గా ఎందుకు రాసిందో, ఎందుకు రాయవలసి వచ్చిందో అర్థమవుతుంది.

రామాయణం లో సీత ప్రధాన పాత్ర కాకపోయినా రెండో ప్రధాన పాత్ర. కానీ  విముక్త  కథలన్నింటిలో సీత ప్రధాన పాత్ర గా కనిపిస్తుంది కానీ,  పక్క పాత్రలుగా కనిపించే శూర్పణఖ, అహల్య, రేణుకా, ఊర్మిళ ప్రధాన పాత్రలుగా నిలుస్తారు. ఆ రకంగా పక్క పాత్రలను ప్రధాన పాత్రలుగా చూపిస్తూ, వారి నుంచి సత్యాలను, జ్నానాన్ని సీత పొందటం ద్వారా చివరికి సీత, అహల్య, ఊర్మిళ, రేణుకా అందరూ కలిసి ఒకే భావన గా మారిపోతారు. అయిదు కథలు చదవటం పూర్తి అయ్యాక మనకు అన్నీ పాత్రలు కలిసి ఒక సీత గా , ఒకే ఒక్క భావనగా మిగులుతుంది. ఆ సీత లో శూర్పణఖ ఉంది, ఆ సీత లో అహల్య ఉంది. ఆ సీత లో రేణుకా ఉంది. ఆ సీత లో ఊర్మిళా ఉంది.  ఆ సీత లో రాముడు కూడా వున్నాడు. ఈ కథలన్నింటి లో రాముడి కథ మిగతా వాటి కంటే విభిన్నమైనది.    స్త్రీ పాత్రల వైపు నుంచి మిగతా కథలు నడవగా,  ‘బంధితుడు’ కథ ఒక్కటి  రాముడి వైపు నుంచి సాగుతుంది. ఆ కథ ఓల్గా ఎందుకు రాసిందో, ఎందుకు రాయవలసి వచ్చిందో  అర్థమయితే  ఒకింత ఆశ్చర్యం తో పాటు ఆనందం కూడా కలుగుతుంది.

సీత కాలం నాటి సమస్యలే ఆధునిక వేషం ధరించి ఇప్పుడు కూడా వీర విహారం చేస్తున్నాయి. కొత్త సమస్యలను పురాణ పాత్రల ద్వారా కొత్త చూపుతో విశ్లేషిస్తోంది. అందుకు స్త్రీ వాదాన్ని ఒక సాధనంగా వాడుతోంది.  ఓల్గా కేవలం సాహిత్య సృజన మాత్రమే చేయదల్చుకుంటే, స్టీవాదాన్ని కేవలం సాహిత్య పరిధి లో మాత్రమే వుంచి చూడాలనుకుంటే ఒక ” సమాగమం’ కథ సరిపోయేది. మిగతా కథలు రాయాల్సిన పని లేదు. అయితే యాక్టివిస్ట్ గా ఓల్గా ఒక పరిమితి లో , ఒక పరిధి లో ఆగిపోదల్చుకోలేదు.  సాహిత్యపరిధి నుంచి, సృజనాత్మక పరిధి నుంచి స్త్రీవాదాన్ని ముందుకు తీసుకు వెళ్ళే బృహత్తర కార్యక్రమాన్ని కొనసాగిస్తోంది. ఆ  ప్రణాళిక లో భాగంగానే ఇన్ని కథలు రాయటం అవసరమయింది.

పాతివ్రత్యం అనే పురాణ భావన ని  బద్దలు చేసిన కథ “సైకత కుంభం”. ఇందుకు ఓల్గా ఎంచుకున్న పాత్ర రేణుకాదేవి. జమదగ్ని మహర్షి భార్య గా, పరశురాముడి తల్లి గా లోకానికి తెలిసిన రేణుకా దేవి  ఓ అపురూప శిల్పకారిణిగా ,  విశిష్టమైన సైకత కుంభాలను తయారు చేయగలిగే కళాకారిణిగా  ఈ కథ ద్వారా అర్థమవుతుంది.  ఆర్య ధర్మం లో ప్రధానమైన పితృ వాక్య పరిపాలనకు రాముడు ఒక కోణం అయితే, పరశురాముడు రెండో కోణం.   ఈ రెండు కోణాలు ఇద్దరు స్త్రీలకు ఏం మిగిల్చాయో చెప్పే కథ ఇది.

పాత్రివ్రత్యం , మాతృత్వ భావనల  చుట్టూ స్త్రీల జీవితాలను ఓ ఉచ్చులో బిగించిన పురుషస్వామ్య సంస్కృతి లోని కుట్ర ను, డొల్ల తనాన్ని బయటపెడుతుంది రేణుక. భర్త గురించి,కుమారుల గురించి తనకు తెలిసినంత గా మరెవ్వరికీ తెలియదని రేణుక చెప్పినప్పుడు  మీకు అలా జరిగింది కాబట్టి ప్రపంచం లో భర్తలు, కుమారులు అందరూ ఆలాగే వుంటారని అనుకోవడం న్యాయం కాదని అంటుంది సీత. కానీ రేణుక హెచ్చరించిన సందర్భాలు రెండూ సీత జీవితం లో కూడా ఎదురయ్యాయి.

” భర్త తప్ప వేరే ప్రపంచం లేదనుకుంటారు స్త్రీలు. నిజమే. కానీ ఏదో ఒక రోజు భర్త తన ప్రపంచం లో నీకు చోటు లేదంటాడు. అపుడు మనకు ఏ ఆధారం  ఉంది? పుత్రులకు జన్మనివ్వటమే జీవిత గమ్యమనుకుంటాము. ఆ పుత్రులు పురుషుల వంశాకురాలై మనం గ్రహించే లోపే మన చేయి వదిలి తండ్రి ఆధీనం లోకి వెళ్తారు. వారి అజ్నాబద్ధులవుతారు. లేదా వారే మన జీవితాలకు శాసనకర్తలవుతారు. ఎందుకు ఆ పిల్లలను కనటం- ఇది నాకు అనుభవమైనంత కఠోరంగా మరింకెవరికీ అవదు. కఠోర సత్యం తెలిశాక చెప్పటం నా విధి కదా-”

రేణుక చెప్పిన మాటలు సహజంగానే సీత కు రుచించలేదు.  ఎందుకంటే రేణుక చెప్తున్నలాంటి సందర్భాలు అప్పటికి ఇంకా సీత జీవితం లో ఎదురవలేదు. కళ్లెదుట కనిపిస్తున్నా, తన భర్త, రేపెప్పుడో తనకు పుట్టబోయే బిడ్డలు అలాంటి వారు కారనే ప్రతి స్త్రీ నమ్ముతుంది. ఆ నమ్మకం లోనే, ఆ భ్రమ లోనే బతకాలనుకుంటుంది తప్ప వాస్తవాన్ని గుర్తించాలనిపించదు.  జీవితమనే ప్రయాగశాల లో  రేణుక లాంటి కొందరు స్త్రీలు నేర్చుకున్న అనుభవ పాఠాలు ఎవరైనా చెప్పినా మనకు వాటిని స్వీకరించా లనిపించదు.  దాన్ని సత్యం గా అంగీకరించాలనిపించదు. అందుకే సీత కూడా ” మీ మాటలు నా కర్థం కావటం లేదు. అవి స్త్రీలకు హాని చేస్తాయనిపిస్తోంది” అంటుంది.

తాను తెలుసుకున్న సత్యాన్ని  ఇతర స్త్రీలకు చెప్పటం, తన అనుభవాలను వారితో పంచుకోవటం వల్ల స్త్రీలుగా, బాధితులుగా , అవమానితులు గా   తామంతా ఒక్కరమేనని , ఒకే సమూహానికి చెందిన వారమన్న అనుభూతినిస్తుంది.  ఈ స్త్రీవాద భావన లోంచి చూసినప్పుడు ఓల్గా ఈ కథలను ఒక ప్రత్యేక ప్రయోజనం కోసం రాసినట్టు స్పష్టం గా తెలుస్తుంది.

స్త్రీలకు తమ మనసు ల మీద, తమ శరీరాల మీద కూడా ఎలాంటి హక్కు లేదని చెప్పే ఆర్య సంస్కృతి పై రేణుక ద్వారా  సైకత కుంభాల సాక్షిగా ఓల్గా తన తిరుగుబాటు ను ప్రకటిస్తోంది.  ఆర్య సంస్కృతి పరిరక్షణ లో భాగంగా పితృస్వామ్యం పెంచి పోషించిన పాతివ్రత్యం, మాతృత్వమే స్త్రీల పరమార్థం లాంటి స్థిర భావనలను సమూలంగా ఈ కథల ద్వారా వోల్గా చర్చకు పెట్టి వాటిని కూకటి వ్రేళ్లతో పెకిలించి వేసి కొత్త భావనలను స్తిరపరుస్తోంది.

vimukta

ఓల్గా రాసిన ‘ విముక్త ‘ కథ లో పద్నాలుగేళ్ళు వనవాసం చేసి వచ్చిన సీత ఊర్మిళ ను చూడటానికి వెళ్లినప్పుడు చెప్పిన మాట ఇది. తనను ఒక మనిషి గానైనా గుర్తించకుండా, కనీసం తనతో మాట మాత్రమైనా చెప్పకుండా అన్నా వదినల వెంట లక్ష్మణుడు అరణ్యవాసానికి వెళ్ళిపోయినప్పుడు ఊర్మిళ మొదట కోపంతో రగిలిపోయింది.  ఆరని నిప్పుగా మారింది.  తన నిస్సహాయ ఆగ్రహాన్ని ఊర్మిళ సత్యాగ్రహం గా మార్చుకుంది.   నెమ్మదిగా ఆ కోపం తగ్గాక, ఆ ఆవేశం చల్లారాక ఆమె తన దుఃఖానికి, కోపానికి కారణాలు వెతకటం మొదలుపెట్టింది.  తనను నిలువునా దహించి వేస్తున్న ఆ కోపానికి మూల కారణం కనిపెట్టాలని తన అన్వేషణ మొదలుపెట్టింది. కోపం, దుఃఖం, ఆనందం లాంటి ఉద్వేగాలకు , కోపానికి వున్న మూలసంబంధాన్ని విశ్లేషించటం మొదలుపెట్టింది. అందుకు ఆమెకు ఏకాంతం అవసరమయింది. ఊర్మిళ  ఒంటరి తనం లో కూరుకుపోలేదు. ఏకాంతాన్ని కౌగిలించుకొని తన లోపల తాను గా, తనలో తాను గా  ఆ పద్నాలుగేళ్ళు గడిపింది.  తనకు ఇతరులతో వున్న సంబంధాన్ని పొరలు పొరలుగా తీసి లోతుకి వెళ్ళి చూసింది. ఈ అనుబంధాల మూలాలను కనుగోనె క్రమం లో ఊర్మిళ తనతో తాను పెద్ద యుద్ధమే చేసింది. రక్తపాతం, హింస లేని ఆ ఆత్మ యుద్ధం తో ఆమెకు గొప్ప శాంతి, ఆనందం లభించాయి.

స్త్రీ పురుష సంబంధాల్లో ప్రధాన సమస్య అధికారం. ఎవరికి ఎవరి మీద అధికారం ఉంది? ఎంత వరకూ ఉంది? ఎవరి చేయి పైన, ఎవరి చేయి కింద అన్నదే వారి మధ్య అన్నీ పోట్లాటలకు మూల కారణం. ఆ సమస్య ను ఊర్మిళ తన అన్వేషణతో జయించింది.   అధికార చట్రాలలో పడి నలిగిపోతూ విముక్తమయ్యే దారి, తెన్నూ తెలియక అశాంతి తో, ద్వేషంతో రగిలిపోతున్న వాళ్ళకు ఊర్మిళ తన శాంతి రహస్యాన్ని, తన ఏకాంతం లోని గుట్టు ని విప్పి చెప్దామనే అనుకుంది.  ఊర్మిళ జీవన సత్యాన్వేషణ లో తనతో తాను యుద్ధం చేస్తోందని తెలుసుకోలేని వారు ఆమె దీర్ఘ నిద్ర లో మునిగి ఉందని బాధపడ్డారు.

తాను చెప్పినది సీత కు అర్థమయిందని తెలిసాక  ఊర్మిళ మరో ముందస్తు హెచ్చరిక చేసింది.

” నీ జీవితం లో నా కొచ్చినటువంటి పరీక్షా సమయం వస్తే అప్పుడు ఆ పరీక్ష నిన్ను మామూలు తనం లోకి,మురికి లోకి నెట్టకుండా, ద్వేషంతో , ఆగ్రహం తో నిన్ను దహించకుండా, నిన్ను నువ్వు కాపాడుకో. నీ మీధ అధికారాన్ని నువ్వే తీసుకో. ఇతరులపై అధికారాన్ని ఒదులుకో. అప్పుడు నీకు నువ్వు చెందుతావు. నీకు నువ్వు దక్కుతావు.మనకు మనం మిగలటమంటే మాటలు కాదక్కా “.

ఊర్మిళా చెప్పిన ఆ మాటల్లోని అంతరార్థం ఆ తర్వాత ఆమెకు రాముడు అరణ్యాల్లో ఒంటరిగా వదిలి వేయించినప్పుడు గుర్తొచ్చాయి. రాముడి మీద ప్రేమ ను, అనురాగాన్ని వదులుకొని ఎలా విముక్తం కావాలో , అందుకు మార్గమేమిటో ఊర్మిళా చెప్పిన మాటల నుంచి గ్రహించింది.  ఊర్మిళ చేసినట్లే ఇప్పుడు తాను కూడా తనతో తాను యుద్ధం చేసుకొని ఆ అధికారాన్ని వదులుకునే ప్రయత్నం మొదలుపెట్టాలని, అదే తన కర్తవ్యమని బోధపడింది.

రాముడు అశ్వమేధ యాగం చేస్తున్నాడన్న వార్తా సీత కు చేరగానే ఆమె ను కలవటానికి ఊర్మిళ వాల్మీకీ ఆశ్రమానికి వచ్చింది.

సహధర్మచారిణి గా తాను పక్కన లేకుండా రాముడు అశ్వమేధ యాగం ఎలా చేస్తాడని సీత సందేహపడినప్పుడు ” ఈ ప్రశ్న నీకెందుకు రావాలి? వస్తే రామునికి రావాలి? ” అన్నది ఊర్మిళ. ఆ సమస్య సీత ది కాదు, రాముడి ది.  రాముడి సమస్య ను సీత పరిష్కరించలేదు. పరిష్కరించనక్కరలేదు కూడా.

అనవసరమైన ప్రశ్నలతో అశాంతి పడటం అవివేకమని, అలా నిన్ను నువ్వు హింసించుకోవద్దని  సున్నితంగా హెచ్చరించింది. ” నువ్వు రాముడి నుంచి విముక్తం కావాలి” అని ఆమెకు కర్తవ్య బోధ చేసింది ఊర్మిళ.

” ప్రతి పరీక్ష నిన్ను రాముడి నుంచి విముక్తం చెయ్యటానికే. నిన్ను నీకు దక్కించటానికే. యుద్ధం చేయి. తపస్సు చేయి. లోపలికి చూడు. నీవనే యథార్థం కనపడేదాకా చూడు” .

రాముడి నుంచి సీత విముక్తం కావాలంటే ఆ యుద్ధమేదో సీత చేయాలి.ఊర్మిళ యుద్ధం చేయాల్సిన అవసరాన్ని, ఆ మార్గాన్ని మాత్రమే సూచించగలదు. ఊర్మిళ అదే పని చేసింది. ఆ యుద్ధం తో పోలిస్తే అగ్ని పరీక్ష చాలా చిన్నది.  ఆ యుద్ధం చేశాక , తనను తాను రాముడి నుంచి సీత విముక్తం చేసుకున్నాక  మళ్ళీ వెళ్ళి సభలో తన నిర్దోషిత్వమ్ నిరూపించుకోవాల్సిన అవసరం లేదని సీత కు తెలుసు. అందుకే రాముడు పంపిన ఆ ప్రతిపాదనను నిర్ద్వందంగా తిరస్కరించి తన గమ్యం వైపు కి సాగిపోయింది.

ఊర్మిళా, సీత  తమతో తాము సంఘర్షించుకొని చేసిన యుద్ధం ద్వారా తెలుసుకున్న సత్యం ఒక్కటే. ” అధికారాన్ని పొందాలి. వదులుకోవాలి కూడా”. ఆ సత్యమే వారిని  పితృస్వామ్య సంకెళ్ళ నుండి విముక్తం చేసింది. ఆధునిక స్త్రీ ది కూడా అదే మార్గం.  అధికారం అనేది ఎలా వదులుకోవాలో? ఎందుకు వదులుకోవాలో తెలిస్తేనే స్త్రీలకు విముక్తి లభిస్తుంది. నిజమైన శాంతి, ఆనందం దక్కుతాయి. స్త్రీ జాతి విముక్తి ని మనసారా కాంక్షిస్తూ  అందుకు అవసరమైన సత్యాలను, అవి గ్రహించే మార్గాలను కూడా మనకు ఈ కథల ద్వారా అందించింది. మార్గం తెలిసింది. యుద్ధం ఎందుకు చేయాలో, ఎలా చేయాలో కూడా తెలిసింది. ఇప్పుడు ఆ యుద్ధం చేయాల్సిన బాధ్యత, విముక్తం కావల్సిన అవసరం ఆధునిక స్త్రీ దే.

*

 

ఓల్గా తో సారంగ ముఖాముఖి ఇక్కడ: 

శాపగ్రస్తులు జర్నలిస్టులు!

 

ఈమధ్య ఓ జర్నలిస్టు మిత్రుడు అనారోగ్యంతో చనిపోయాడు. సంవత్సరాల తరబడి నిర్లక్ష్యానికి, అస్తవ్యస్తమైన biological clockకి గురైన ప్రాణం అలా కాక ఇంకెలా పోతుంది? అలానే పోయాడు శివకుమార్. ఓ మంచి జర్నలిస్టు, మంచి sense of humour వున్న వాడు, గొప్ప కొలీగ్. కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్ జర్నలిజంలో ఎలాటి విస్ఫోటనాలు సృష్టించబోతున్నాయో ఓ ఇరవై ఏళ్ల క్రితమే ఊహించగలిగినవాడు. టెక్నాలజీ నేర్చుకోకపోతే ఎంత పెద్ద జర్నలిస్టయినా మూలనపడాల్సిందే. “Technology and computers are going to be levelers,” అని చెప్పినవాడు.
(ఈ వ్యాసం మొత్తంలో ‘డు’ అని సౌలభ్యం కోసం మాత్రమే వాడేను. కానీ, ఇది జర్నలిస్టులైన మహిళలను కలుపుకుని రాసింది. నిజానికి, మహిళలు అదనంగా – పురుషస్వామ్యమనే పీడనని భరిస్తున్నారు. అది వాళ్లెవరైనా చెప్తే తప్ప ఆ తీవ్రతని వర్ణించడం కష్టం.)

అసహజ మరణాలు జర్నలిస్టులకు కొత్త కాదు. అసహజ మరణాలగురించి వాళ్ళు రాస్తారు, మంచి శీర్షికలతో ప్రచురిస్తారు. కానీ, వాళ్ళు కూడా అసహజ మరణాలకు, లేదా తీవ్ర అనారోగ్యాలతో మూలనపడతారు. అయితే, వీళ్ళు చాలా సందర్భాల్లో ఓ సింగిల్ కాలమ్ కి కూడా నోచుకోరు. ఓ దౌర్భాగ్య మరణం. దౌర్భాగ్య జీవితం.

జర్నలిస్టుల గురించి చాలా జోకులున్నాయి. నేను కూడా వేస్తాను. Quality of life వుండని జర్నలిజంలోకి పిల్లలు శలభాల్లా వచ్చి పడకూడదని అనిపిస్తూ వుంటుంది. కానీ, well-meaningగా ఆలోచించే వాళ్ళు జర్నలిజంలో లేకుంటే ఎలా అనికూడా అనిపిస్తూ వుంటుంది.
యూనివర్సిటీలో ఓ ప్రొఫెసర్ ఓసారి క్లాస్ లో అన్నారు, ప్రపంచంలో ఎందుకూ పనికిరాని వాడు జర్నలిస్టు అవుతాడని. మేం పగలబడి నవ్వేం అప్పుడు. “అందుకూ పనికి రాకపోతే, జర్నలిజం టీచర్ అవుతాడని,” తనమీద తనే జోక్ చేసుకున్నారు కూడా.

“నువ్వు మనిషివా, జర్నలిస్టువా?” అనీ, ఇంకా ఎన్నో రకాలుగా జర్నలిస్టులు తమ మీద తామే జోకులు వేసుకున్న సందర్భాలున్నాయి.
జోకులు సరే, సమాజంలో జర్నలిస్టుల బాధ్యత గురించి కొత్తగా చెప్పుకోవాల్సింది ఏమీ లేదు. మంచీ వుంది, చెడూ వుంది. చెడే ఎక్కువగా వుందన్న మాటకూడ వాస్తవమే. కానీ, మంచి జర్నలిస్టులు చేస్తున్న కృషి తక్కువేమీ కాదు. తమకు వీలైనపుడు, లేదా తమకున్న కొంచెం spaceని తెలివిగా వాడుకుని ప్రజల సమస్యలకు చోటు కల్పించే, ప్రచారం కల్పించే జర్నలిస్టులు ఎందరో వున్నారు. నిశ్శబ్దంగా ఎంతో పనిచేస్తున్నారు మంచి జర్నలిస్టులు కొందరు. వాళ్ళ గురించి ఎవరికీ తెలీదు. తెలియాలని అనుకోరు కూడా. ఓ గొప్ప వార్త రాసిన రిపోర్టరో, ఓ గొప్ప శీర్షిక పెట్టిన సబ్-ఎదిటరో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు, ఏదో ఓ రోడ్డు మలుపు దగ్గరో కనిపించి వుంటాడు. కానీ, faceless జర్నలిస్టులు మనమధ్య తిరుగుతూ, మన సమస్యలు, మన సంతోషాలు గమనిస్తూ వుంటారు. (సీనియర్ జర్నలిస్టు శశాంక్ మోహన్ పెట్టేరొకసారి ఓ శీర్షిక – సరదా సరదా సిగిరెట్టూ, పైలోకానికి తొలిమెట్టు అని).

ఎంత మంచివాడైతే, ఎంత తెలివైన వాడైతే, ఎంత గొప్ప కొలీగైతే ఎవరికి లాభం? తనకి, తనకుటుంబానికి మాత్రం కాదు. అంటే, లక్షలు కోట్లు సంపాదించడంలేదని కాదు. తనమీద తాను పెట్టుకోగలిగిన, తన కుటుంబం మీద పెట్టుకోగలిగిన టైమ్ పెట్టుకోలేదు. ఏ సాయంత్రమూ, ఏ ఉదయమూ (రాత్రి లేటవడం వల్ల) పిల్లకు పెట్టలేడు. పిల్లల బాల్యంలో, చదువులో భాగస్వామ్యం వుండదు. కుటుంబంతో వెళ్లగలిగే సరదాలకు, సందర్భాలకు వెళ్లలేడు. వెళ్ళినా అందరూ వెళ్లిపోయాకనో, లేదా అక్కడ అందరికీ ఉత్సాహం అయిపోయాక, ఆ సందర్భం అయిపోయాక, కుటుంబ సభ్యులు చిన్నబోయాక.

(మెజారిటీ) జర్నలిస్టుల జీవితాలు దుర్భరం. బ్రోకర్లుగా మారి, పార్టీల కార్యకర్తలుగా మారి, పోలీసు దూతలుగా మారి, అవకాశవాదులుగా మారి డబ్బులు సంపాదించిన, సంపాదిస్తున్న జర్నలిస్టుల గురించి కాదు. ఆర్ధిక పరమైన దుర్భరత్వమే కాదు. మానసికంగా తీవ్ర వత్తిళ్ళకి గురై, ఆ వత్తిళ్లను తట్టుకోడానికి ఏదో ఒక అలవాటు చేసుకుని, అది వ్యసనమై చుట్టుకుని చతికిల పడ్డ జర్నలిస్టుల సంఖ్య చాలా ఎక్కువ.

తెలివితక్కువ లేదా అహంకారులైన ఎడిటర్ల బారిన పడి ఆరోగ్యాలు, ఉద్యోగాలు పొగుట్టుకున్న జర్నలిస్టులు ఎందరో. ఈ దుస్థితి తెలుగు జర్నలిజంలో మరీ ఎక్కువ. అవకాశాలు తక్కువగా వుండడం వల్ల, పేపర్లన్నీ బాధిత జర్నలిస్టుల పట్ల పత్రికా యాజమాన్యాలన్నీ మూకుమ్మడి నిషేధాన్ని విధిస్తాయి. ఎక్కడా వుద్యోగం రాదు. రాయడం తప్ప ఇంకే పనీ చేతకాని జర్నలిస్టులు ఎక్కడో అనామకంగా రోజులు వెళ్లదీస్తారు. ఎక్కడో అక్కడ ఏదో వుద్యోగం సంపాదించినా అదీ సజావుగా సాగదు.

ఇరవై ఏళ్ల క్రితం ‘ఉదయం’ మూతపడ్డాక ఉద్యోగాలు కోల్పోయి, ఇప్పటికీ సరైన జీవనోపాధిలేని జర్నలిస్టులు తెలుసు నాకు. ఎక్కడైనా బస్సులో వెళ్తున్నపుడో, రోడ్డుమీద నడుచుకుంటూ వెళ్తున్నపుడో తారసపడతారు. మనసు చిపుక్కుమంటుంది.

అలాటివాళ్లూ, ఇంకా రిటైరైన వాళ్ళు ఎక్కడైనా కనిపించినపుడూ కనిపించినపుడు, “ఎలా వున్నారు? ఎలా గడుస్తుందీ,” అని అడగకుండా వుండలేను.
సరే, తిరగగలిగినపుడు వుద్యోగం వుంటే వుద్యోగం లేకపోతే ఇంకేదో పని చేసుకుంటూ బతుకుతారు. మరి ఆ తర్వాతో? ఉద్యోగం వున్నపుడు వాళ్ళు తెలుసు వీళ్ళు తెలుసు అని గొప్పలు పోయిన జర్నలిస్టులు, కింది ఉద్యోగులని నీచంగా చూసిన జర్నలిస్టులు, డెస్కు తప్ప లోకమే తెలీకుండా బతికిన జర్నలిస్టులు, పేపర్ గొప్పని పేపర్ యాజమాన్యం గొప్పని తమదిగా భావించి వూడిగం చేసిన జర్నలిస్టులు – వీళ్ళందరూ హఠాత్తుగా ఉద్యోగాలు కోల్పోయి ఇబ్బందులు పడ్డ ఉదాహరణలు ఎన్నో.

అందుకే, శాపగ్రస్తులు జర్నలిస్టులు. అంటే మిగతా వృత్తుల్లో వున్నవాళ్లు కాదని కాదు.
ఇది మా జీవితం.

*

 

కథ జీవితమంత విశాలం కావాలి!

 

-ఆరి సీతారామయ్య

~

సమాజానికి ఏది మంచిదో ఆలోచించడం, దాన్ని ప్రోత్సహించడం, తదనుగుణంగా ప్రవర్తించడం సామాజిక స్పృహ. సమాజాన్ని తిరోగమనం వైపు నడిపించే శక్తులనూ భావజాలాన్నీ వ్యతిరేకించడం కూడా సామాజిక స్పృహే.

తన వర్గానికి ఏది మంచిదో, లేక తనకు ఇష్టమైన వర్గానికి ఏది మంచిదో  దాన్ని ప్రోత్సహించడం,  ఆ వర్గ పురోగమనాన్ని నిరోధించే శక్తులను  వ్యతిరేకించడం వర్గ చైతన్యం. అస్తిత్వ ఉద్యమాల పేరుతో జరుగుతున్న ప్రాంతీయ, వర్గ, కుల, మత పోరాటాలలో పాల్గొనడం, లేక వాటితో  సహకరించడం వర్గ చైతన్యం.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా జరుగుతున్న పరిణామాల గురించి అభిప్రాయాలు ఏర్పరచు కోవటం, ఆ పరిణామాల వెనుక ఉన్న చోదక శక్తుల గురించి అవగాహన ఏర్పరచు కోవడం ప్రాపంచిక దృక్పథం.

సామాజిక స్పృహా, వర్గ చైతన్యం, ప్రాపంచిక దృక్పథం ఎంతో కొంత ప్రతి మనిషిలో ఉంటాయి. చైతన్యవంతుల్లో ఎక్కువే ఉంటాయి.

కథలు రాయదల్చుకున్న వారికి ఇవన్నీ ఉండటం మంచిదే. కాని తన సామాజిక స్పృహనీ, వర్గ చైతన్యాన్నీ, ప్రాపంచిక దృక్పథాన్నీ కథలో జొప్పించకుండా, పాత్రల స్వభావాలను  తన వైపు తిప్పుకోకుండా, కథలో పాత్రలను వారివారి స్వభావాలకు అనుగుణంగా ప్రవర్తించే వారిగా సృష్టించ గలిగితే మంచి కథలు వస్తాయి. అదంతా అవసరం లేదు, కథ మన వర్గపోరాటానికి ఒక సాధనం మాత్రమే అనే వారున్నారు. అలాంటి అభిప్రాయం  ఉన్నవారుకూడా నేర్పూ ఓర్పూ ఉంటే సజీవమైన పాత్రలను సృష్టించగలరు, మంచి కథలు రాయగలరు. నేర్పూ ఓర్పూ లేని వారు వస్తువు బలంగా ఉంటే చాలు, రూపం అంత ముఖ్యం కాదు అని ప్రచారం చే స్తూ కథల్లో తమ సామాజిక స్పృహా, తమ వర్గ చైతన్యం, తమ ప్రాపంచిక దృక్పథాన్నే మళ్ళీ మళ్ళీ  పాత్రలకు అంటిస్తూ నిస్సారమైన పాత్రలతో ఉపన్యాసాలతో పాఠాలతో విసుగు  పుట్టిస్తుంటారు.

సామాజిక స్పృహ, వర్గ చైతన్యం, ప్రాపంచిక దృక్పథం గురించి ఆలోచించని  వారు మంచి కథలు రాయగలరా? రాయగలరు అని నా అభిప్రాయం. మంచి కథ అంటే ఏంటో ముందు చెప్పుకుందాం. ఒక భావోద్రేకానికి లోనయిన రచయిత, దాన్ని కథ ద్వారా పాఠకులకి అందించగలిగితే అది మంచి కథ. భావోద్రేకానికి కారణం కోపం కావచ్చు, సంతోషం కావచ్చు, భయం కావచ్చు, ఏదైనా కావచ్చు. పాఠకులు ఆ భావోద్రేకాన్ని అనుభవించాలంటే రచయిత సజీవమైన పాత్రలను సృష్టించాలి. కథలో సన్నివేశాలూ సంఘటనలూ రోజువారీ జీవితంలో అందరికీ ఎదురయ్యేవిగా ఉండాలి. అప్పుడు కథ పండుతుంది.

తమచుట్టూ  సామాజిక స్పృహ, వర్గ చైతన్యం, ప్రాపంచిక దృక్పథం అని  గిరులు  గీసుకుని,  వీటి  పరిథిలోనే  కథలు  రాయాలి  అనుకునే  వారికి  ఇవి గుదిబండల్లాగా తయారవుతాయని నా అభిప్రాయం. సగటు  తెలుగు సినిమా ఎప్పుడూ పనికి మాలిన వారి ప్రేమకలాపాల చుట్టూ తిరుగుతున్నట్లు, తెలుగు  కథ ఎప్పుడూ సమస్యలూ, వాటి పరిష్కారాల చుట్టూ తిరుగుతుంటుంది. అందువల్ల కథలు ఎప్పుడూ ఒక చిన్న వలయంలో ఉన్న వస్తువుల గురించే వస్తుంటాయి. జీవితంలో ఉన్నంత వస్తువిస్తృతి, భావవిస్తృతి కథల్లో ఉండదు.

తెలుగు కథ సమస్యలకూ పరిష్కారాలకూ పరిమితం కావటానికి కారణం ఎవరు? వామపక్షం వారని చాలా మంది అభిప్రాయం. సాహిత్యంలో వామపక్షం వారి ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండటం, సమాజాన్ని తమకు ఇష్టమైన దిశగా మార్చటానికి సాహిత్యం ఒక పనిముట్టు అని వారు  భావించటం, ఇప్పుడు ఆ  భావజాలాన్ని  అన్ని ‘అస్తిత్వ ఉద్యమాల’ వారూ పాటించటం, తెలుగు  కథ ప్రస్తుత పరిస్థితికి చేరటానికి కారణం అని  నా అభిప్రాయం.

కానీ ఇది వామపక్షం సృష్టించిన పరిస్థితికాదు. ఆధునిక కథాప్రక్రియకు ముందే మన దేశంలో నీతికథలు ఉండేవి. కథకు ముఖ్యోద్దేశం ఒక నీతిని పాఠకులకు చేర్చడం. ఈ ప్రభావం వల్లనే మనం కథ దేని గురించి? అసలు ఈ రచయిత ఈ కథ ద్వారా ఏం చెప్పదల్చుకున్నాడూ? అని చాలా అనాలోచితంగా అడుగుతూ ఉంటాం. అంటే కథ ఏదో ఒక సమస్య గురించి  ఏదో ఒక సందేశం ఇచ్చే ప్రయత్నం అన్న మాట. మనకు చాలా కాలంగా ఉన్న ఈ  ఆచారాన్నే వామపక్షం వారు  బలోపేతం చేశారు. ఆ గోతిని ఇంకా లోతుగా తవ్వారు.

జీవితం సమస్యలకంటే, భావజాలాలకంటే, అస్తిత్వ ఉద్యమాలకంటే, రాజకీయాలకంటే విస్తృతమైంది. కథని ఒక పనిముట్టుగా వాడుకోవటం మానేసి, జీవితంలో ఉండే అన్ని కోణాల్నీ ప్రతిఫలించనివ్వాలి. అప్పుడు తెలుగు కథకు మంచి రోజులు వస్తాయని నా నమ్మకం.

*

 

పోతే పోనీరా..

 

ల.లి.త.

~

    ల.లి.త.

డార్క్ కామెడీలు మన సినిమాల్లో చాలా తక్కువ.  ఒకే ఒక్కటి, “జానే భీ దో యారో”.  1983లో వచ్చిన మంచి డార్క్ చాక్లెట్ లాంటి ఆ సినిమాకి కొనసాగింపుగా 2010లో వచ్చిన ‘పీప్లీ లైవ్’ తప్ప మరోటి కనిపించదే! ‘జానే భీ దో యారో’ తీసిన కుందన్ షా కూడా మళ్ళీ అంత వాడిగా మరో సినిమా తియ్యలేకపోయాడెందుకో !

అనురాగ్ కాశ్యప్ ‘గాంగ్స్ ఆఫ్ వాసేపూర్’ లో శుభ్రంగా తీసిన లంపెన్ కామెడీలో కొంచెం నల్లటి ఛాయలు తగిలినా, అతను చెప్పిన తరాల రక్తచరిత్రను పూర్తి హాస్య చిత్రం ‘జానే భీదో యారో’ తో పోల్చలేం. నల్ల కామెడీలో మన ప్రఖ్యాత ‘ముత్యాల ముగ్గు’ కాంట్రాక్టర్ ఎంత మాత్రమూ తీసిపోని ఘనుడే గానీ, ఆ కథ పూర్తిగా అతనిదైతే కాదు. ముత్యాల ముగ్గు “కుటుంబ కథా” చిత్రంలోని బూజు సెంటీ.. మ్మ్.. లాభం లేదు సెగట్రీ..

ఆవూ పులీ కథ చిన్నప్పుడు అందరం విన్నదే.. అడవిలో తప్పిపోయిన ఆవు పులికి దొరికిపోతుంది. దూడకి పాలిచ్చే టైం అయిందని పులిని వేడుకుని, ఆఖరుసారి పాలిచ్చి వచ్చేస్తానని ఒట్టేస్తుంది. ఆ నీళ్ళునిండిన నల్లకళ్ళ ఒట్టును నమ్మి, దొరికిన ఆహారాన్ని వదిలేయటం క్రూరపుకళ్ళ పులి నైజానికి పొసిగే పనేనా? దూడకు పాలిచ్చి పులికి ఆహారం అవటానికి ఆవు తిరిగిరావటం? రావచ్చేమో. బేలకళ్ళ అమాయకత్వంతో పుట్టిన జీవి కాబట్టి.. పులి కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకుని దాన్ని చంపకుండా వదిలిపెట్టటంతో మరీ అత్యాశావాదపు యుటోపియన్ కథైపోయింది. కలికాలం ధర్మం ఒంటికాల్తో నడుస్తుందని నమ్మే ధర్మాత్ములు కూడా ఈ కథని కృతయుగం కేటగిరీలోనే వేసేస్తారు.

దీనికి విరుద్ధంగా చిన్నప్పుడు అందరం వినే మరో పులీ మేకా కథ డార్క్ హ్యూమర్ కి సరిపోతుంది. మేక తనమానాన తాను నీటిపాయకు ఎగువన నీళ్ళు తాగుతుంటే దిగువవైపు నీళ్ళు తాగుతున్న పులి, మేకతో వాదానికి దిగుతుంది. ‘నువ్వు తాగి ఎంగిలి చేసిన నీళ్ళు నేను తాగాలా’ అని దెబ్బలాడి మరీ దాన్ని చంపేస్తుంది. మేకని చంపడానికి ఈపాటి కబుర్లు కూడా పులికి టైం వేస్టే. ఐనా తను ఎంత తెలివిగా మాట్లాడగలదో చూపించాలనే సరదా పుట్టి మాట్లాడుతుందంతే. నీటిపాయకు దిగువవైపు నీళ్ళు తాగినా మేక బతికేది లేదుగదా.  పులిన్యాయమే సృష్టిలో ఎక్కువగా అమలవుతుందని చెప్పేది డార్క్ హ్యూమర్.  (చదవండి రావిశాస్త్రిని). లోకంలోని చెడుని తేలిగ్గా హాస్యంగా ఎత్తి చూపించి, మంచి గెలిచి తీరుతుందనే నమ్మకాన్ని హేళన చేసే డార్క్ హ్యూమర్  సాహిత్యంలోనూ  సినిమాలోనూ కనబడే మంచి ప్రక్రియ. ఇవి రాసి, తీసి మెప్పించటం సులభంకాదు.  పేరుకే కామెడీగానీ ‘సత్యం వధ’ అనిచెప్పే ట్రాజెడీలివి.

***

‘హమ్ హోంగే కామ్యాబ్ ఏక్ దిన్’ అని స్ఫూర్తిగీతం పాడుకుంటూ తిరిగే రకాలు ఒక్క శ్రామికులూ మానవ హక్కులవాళ్ళే నేంటి? దేశభక్తులూ అయాన్ రాండ్ శిష్యులూ కూడా ఈ పాటని సొంతం చేసేసుకున్నారు, చేగువేరాని చొక్కాల కంపెనీలు లాక్కుపోయినట్టు.  ఈ ‘కామ్యాబ్’ గీతాన్ని నిజానికి ఫోటోగ్రఫీ వ్యాపారంకోసం, అందులోనూ ఫాషన్ ఫోటోగ్రఫీతో కూడా పైకెదిగి పోవాలన్న ఆశతో పాడుకున్నా, ‘జానే భీదో యారో’ నాయకులిద్దరూ పాపం గట్టి నైతికవిలువల ఫ్రేం లో ఉండిపోయే మనుషులే.  జేబులో డబ్బులు పోలీసు కొట్టేసినా సరే, టికెట్ లేకుండా ట్రైన్ ఎక్కడానికి బాధ పడేవాళ్ళే. అవినీతికి లొంగటంలోని సుఖంకంటే అవినీతిని బైటపెట్టటంలోని ఆనందమే ఎక్కువనుకునే జాతికి చెందినవాళ్ళే.

నసీరుద్దీన్షా మరియూ రవీ బస్వానీలు, ఫొటోగ్రఫీలో పేరూ డబ్బూ మూటగట్టేందుకు కలల వలల్ని భుజాలమీదేసుకుని  బొంబాయిలో ఓ ఫోటోగ్రఫీ దుకాణం తెరుస్తారు.  గుండెల్లో పూర్తి నమ్మకం నింపుకుని ‘హమ్ హోంగే కామ్యాబ్ ఏక్ దిన్’ అనుకుంటూ తెరిచిన దుకాణంలో మూణ్ణెల్లయినా ఈగలు తోలేపని తప్ప ఇంకేం ఉండదు. ఇంతలో ‘ఖబడ్దార్’ పత్రిక ఎడిటర్ శోభా సేన్ (థియేటర్ నటి భక్తీ బార్వే అపూర్వంగా ఈ పాత్ర వేసింది) వీళ్ళకి ఓ పని అప్పజెప్తుంది.. మున్సిపల్ కమిషనర్ డిమెల్లో (సతీష్ షా)  కాంట్రాక్టర్ తర్నేజా (పంకజ్ కపూర్)ల అవినీతి లావాదేవీల ఫోటోలు రహస్యంగా తీసేపని. ఈ పనిని వీళ్ళు భక్తిశ్రద్ధలతో చేసి ఆమెకు సమర్పిస్తారు.  ఇక ఈ మేకల్ని వాడేసుకుని డిమెల్లో తర్నేజాల్ని బ్లాక్మెయిల్ చేసి డబ్బు కొట్టేసే వ్యూహంలో ఆమె మునిగి వుండగా… న.షా మరియూ ర.బ.లు గొప్ప అవినీతి వ్యూహాన్ని ఛేదించి దేశసేవ చేస్తున్న ఆనందంతో పొంగిన ఛాతీలతో దూసుకెళ్ళి డిమెల్లో, తర్నేజా మరో కాంట్రాక్టర్ అహూజా (ఓం పురీ)ల అమర్యాదకర, అవినీతికర ఎన్కౌంటర్స్ ని టేపుల్లో రికార్డు చేస్తూ ఫోటోలు తీస్తారు. శోభా సేన్ ఇచ్చిన పన్లో దేశసేవ తప్పించి పైసలేం కనబడవు. కడుపుకోసం డబ్బు సంపాదన తప్పదు కదా ఇంకేం చెయ్యాలా అని ఆలోచిస్తుంటే వీళ్ళకి నగదుబహుమతులిచ్చే ఫోటోగ్రఫీ పోటీ ఒకటి దృష్టిలో పడుతుంది. ఆ పోటీకి పంపటం కోసం ఫోటోలు తీస్తుండగా అనుకోకుండా ఒక ఫోటోలో చేతిలో పిస్టల్ పట్టుకున్న ఆకారం కనిపిస్తుంది. ఆ ఫోటోని పెద్దది చేస్తే ఆ ఆకారం తర్నేజా దని తెలుస్తుంది. తర్వాత జరిగేవన్నీ మనల్ని బుగ్గలు సాగేంత నవ్వుల్తోనూ న.షా. మరియూ ర.బ.ల్ని మహా నిర్ఘాంతాల్తోనూ నింపేస్తాయి.  చివరకి అవినీతిపరులంతా రాజకీయనాయకుల్లాగే ‘కామ్యాబ్’ లయిపోతారు.  నిజాయితీగా సత్యశోధన చేసిన మన న.షా. మరియూ ర.బ.ల గతి ? … ‘సత్యం గెలుస్తుంది అన్యాయం ఓడిపోతుంది’ అని మంచివాళ్ళు నమ్మే సూత్రానికి సరిగ్గా విరుద్ధంగా ఏంకావాలో అదే అవుతుంది. (సస్పెన్స్ కూడా వున్న ‘జానే భీదో యారో’ యు ట్యూబ్ లో దొరుకుతోంది).

lalita2

తర్నేజా నేరాన్ని బైటపెట్టిన ఆ ఫోటోని వీళ్ళు ఒక పార్క్ లో తీస్తారు. ఆ పార్క్ కి Antonioni park అని పేరు పెట్టాడు కుందన్ షా.  Antonioni తీసిన ‘Blow Up” సినిమాలో కూడా ఫోటోగ్రాఫర్ ఒక పార్క్ లో తీసిన ఫోటోలో నేరాన్ని వెదుకుతాడు. ‘Blow Up’ సినిమాలోని తాత్వికత పూర్తిగా వేరు. అయినా ఆ చిన్న పోలికను గుర్తు తేవటం కోసం కుందన్ షా ‘Antonioni Park’ అనటం ఫిల్మ్ బఫ్స్ కి సరదా వేస్తుంది.

పత్రికల వాళ్ళు నేరాల్ని బైటపెట్టటం మానేసి రాజకీయనాయకులని బ్లాక్మెయిల్ చేసి డబ్బులు సంపాదించే కార్యక్రమాన్ని మొదట చిత్రీకరించిన సినిమా ‘జానే భీదో యారో’ నే అయి ఉండాలి. దీని తరువాత వచ్చిన ‘న్యూఢిల్లీ టైమ్స్’ కూడా మీడియా అవినీతిమీద ఫోకస్ చేసింది. వీటికంటే ముందు వచ్చిన సినిమాల్లో పత్రిక ఎడిటర్లు నిజం చెప్పి ఎన్నో కష్టాలు పడేవాళ్ళు.  జర్నలిస్టులంటే నిజాల్ని భుజాలమీద వేలాడే సంచుల్లో వేసుకు తిరిగేవాళ్ళని ఒకే ఒక అర్థం ఉండేది. తర్నేజా పైపైకి ఎదిగాడంటే ఎంతమందిని కిందకి తొక్కేశాడో చెప్పమని అతన్ని నిలదీసిన జర్నలిస్టులు కూడా ‘జానే భీదో యారో’లో ఒకసారి కనిపిస్తారు. ఎడిటర్ శోభా సేన్ ది వీళ్ళకి రెండో వైపున్న ముఖం. ‘పీప్లీ లైవ్’ లో జర్నలిస్టుల అన్ని ముఖాలూ దర్శనమిస్తాయి.

పేరున్న దర్శకుల సినిమాలు చూస్తే సినిమా ముఖ్యంగా దర్శకుడి మీడియం అనే అనిపిస్తుంది. వాళ్ళవి కొన్ని సినిమాలు చూస్తుంటే అవి అంత బాగా రావటానికి ఒక్క దర్శకుడే కారణమనికూడా అనలేం.  సత్యజిత్ రాయ్ లాంటి నిరంకుశుడైన దర్శకుడి విషయంలో జయం, అపజయం అన్నీ ఆయనవే.  ‘సత్య’ లాంటి సినిమాల్లో, తీసిన రాం గోపాల్ వర్మ కంటే  స్క్రీన్ ప్లే, మాటలూ అంత బాగా రాసిన అనురాగ్ కాశ్యప్ సౌరభ్ శుక్లాల వాటా ఎక్కువనిపిస్తుంది. ‘జానే భీ దో యారో’  వెనుక కుందన్షా తో పాటు స్క్రీన్ ప్లే రాసిన సుధీర్ మిశ్రా, మాటలు రాసిన సతీష్ కౌశిక్, రంజిత్ కపూర్లు ఉన్నారు. రేణూ సలూజా కూర్పు ఉంది. వనరాజ్ భాటియా సంగీతం ఉంది.

అమెరికానుంచి తిరిగొచ్చిన మున్సిపల్ కమిషనర్ డిమెల్లో అక్కడ తాగేనీళ్ళూ మురుగునీళ్ళూ వేరువేరుగా ఉంటాయని మురిసిపోతూ చెప్తాడు. అమెరికాలో తక్కువగా తిని ఎక్కువగా పారేస్తారు కాబట్టి స్విట్జర్లాండ్ కేక్ ని కొంచెం తిని మరింత ముక్కని బైటకి విసిరేస్తే మజాగా ఉంటుందని డిమెల్లోకి చెప్తాడు న.షా.  కిటికీ బయటున్న ర.బ. కి కేకు ముక్క అందాలని అతని ఉద్దేశ్యం. అమెరికా గొప్పలు మనం చెప్పుకోవటం అనే అనాది అలవాటుతో పాటే వాళ్ళ తిని పారేసే వినిమయతత్వాన్ని కూడా ఎత్తి చూపించే ఈ ముప్పై ఏళ్ల కిందటి మాటల్ని ఇప్పుడు వినటం మజాగానే ఉంటుంది.

స్క్రీన్ ప్లే వాస్తవికత మీద కంటే సెటైర్ మీదా ప్రహసనం మీదా గట్టిగా నిలబడింది. నటనను స్లాప్ స్టిక్ కామెడీలోకి ఎక్కువగా పోనీకుండా ప్రహసనం స్థాయిలో పట్టి ఉంచగల్గిన నటులు అందరూ ప్రతి ఒక్క పాత్రలో ఉన్నారు. వీళ్ళంతా నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా నుండి వచ్చినవాళ్ళవటంతో నాజూకుతనాన్ని తీసుకొచ్చారు. సినిమాలో ఎక్కువసేపు శవంగా జీవించిన సతీష్ షా ఒక అద్భుతం. కాఫిన్ లో ఉన్న ఆ శవంతో కబుర్లు చెప్పే తాగుబోతు అహూజా ప్రహసనం చూడాల్సిందే. శవం బోలెడన్ని మేకప్ లు వేసుకుంటుంది. చివరకు ద్రౌపది వేషంలో స్టేజ్ కూడా ఎక్కుతుంది. ద్రౌపది వేషంలోని శవంకోసం పాండవులూ కౌరవులూ అంతా పోట్లాడుకోవటం వింతైన ప్రత్యేక సన్నివేశం. దుర్యోధనుడు ద్రౌపదిని పొగిడి, వస్త్రాపహరణం ఐడియాని డ్రాప్ చేసేశానంటాడు. కృష్ణుడు రాకుండానే మిగతా అందరూ ద్రౌపదిని కీర్తిస్తూ మాన సంరక్షణ చేసి స్టేజ్ దాటించి తీసుకుపోదామని చూస్తారు.  దుశ్శాసన పాత్రధారి ఎంత ప్రయత్నించినా ద్రౌపదిమీద చెయ్యి వెయ్యలేక విఫలమైపోతాడు.  ద్రౌపదీవస్త్రాపహరణంలో మగ ద్రౌపదుల బట్టలూడిపోయిన మొరటు సీన్లు చాలా సినిమాల్లో మామూలే గానీ ‘జానే భీదో యారో’లోని ఈ సీన్లోని సున్నితమైన హాస్యం వేరు.

lalita3

‘జానేభీదో యారో’ నాటికీ ఇప్పటికీ జీడీపీ పాపంలా పెరిగిపోయింది. డిమెల్లోలు ఈరోజూ అవే ఆటలు ఆడుతున్నారు. శోభా సేన్లు మీడియాలో నిండిపోయారు.  మంత్రులు నేలని ఖనిజంముక్కలుగా బొగ్గుచెక్కలుగా అమ్ముకుంటున్నారు.  తర్నేజా అహూజాలు ఇంకా ఎదిగిపోయి ప్రభుత్వాలని మారుస్తూ దేశాన్ని పంచుకుంటున్నారు.  RTI బావిలో నిజాలు తవ్వుతున్న సత్యశోధకుల పీకలు తెగుతున్నాయ్. నవ్వుకోవటం మానేసి జనం ప్రతి చిన్నదానికి తామెవరో గుర్తు చేసుకుంటూ మనోభావాలను తెగ గాయపర్చుకుంటున్నారు. ఇప్పుడు డార్క్ కామెడీలకు ఎన్ని వస్తువులో!  ‘జానే భీ దో యారో’ అని తేలిగ్గా నవ్వుకునేలా ఉంటూనే ఆలోచనకు వీలిచ్చే లోతైన సినిమాలు రావాల్సిన సమయంలో మనకిప్పుడు దొరుకుతున్న సినిమాల్లో హాస్యం ఒట్టి గరం మసాలా. అదిలేకపోతే ఎవరూ చూడరు. ఉండి అది నెరవేర్చే ప్రయోజనమూ లేదు. తెలుగుసినిమాల్లో హీరోలకైతే పంచింగ్ బాగ్స్ లా కూడా ఉపయోగపడుతున్నారు హాస్యనటులు.

‘It’s my fault’ అంటూ రేప్ గురించి తీసిన ఈ చిన్న సెటైర్ లోని డార్క్ హ్యూమర్ని చూడండి…

*

 

 

 

 

 

కథ కళారూపమే, కానీ…!

 

artwork: Srujan

artwork: Srujan

దగ్గుమాటి పద్మాకర్
~

daggumatiతెలుగు రచయితలు పాఠకుల స్థాయిని తక్కువచేసి చూడడం ద్వారా తక్కువస్థాయిరచనలు వస్తున్నాయని ఒక ఆరోపణా; సమాజాన్నో, వ్యక్తులనొ మార్చాలన్న తపన వల్ల  కథ కళారూపమన్న విషయం మరుగున పడిపోతున్నదన్న ఆరోపణ మరొకటి గతవారం అమెరికానుంచి వచ్చిన కన్నెగంటి చంద్రగారు చేశారు. ఈరెండు ఆరోపణలు చేసిన కన్నెగంటి చంద్ర గారు కానీ, ఇతర అమెరికా నుంచి సాహితీవ్యాసంగం నిర్వహించే మిత్రులు గానీ ఒక విషయం అర్ధం చేసుకోవాలి.

వారు ఏదైనా ఒక కథను లేదా పదికథలను విమర్శకు స్వీకరించి ఎంత తీవ్రంగా అయినా విమర్శించ వచ్చు! అలాకాకుండా ఈతెలుగు సమాజానికి దూరంగా వుంటూ కళ పేరుతోనో, ఉత్తమ కథలపై మమకారంతమకే ఉన్న భావనతోనో ఇక్కడి కథావస్తువును నిర్దేశించడం ఆక్షేపణీయం.సాహిత్య కళారంగాల్లో సైతం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం అవిభాజ్యంగా ఉన్నప్పుడేతమజీవనం, సంస్కృతి, సాహిత్యం, భాష వంటి అంశాల మీద  ఆంధ్రుల దృక్పథాన్ని తెలంగాణ సమాజం ప్రశ్నించి నిలదీశారు అన్నది గమనించాలి. అందుకని ఇక్కడి తెలుగుసమాజం, రచయితలు, సామాజిక నేపథ్యం గురించి అమెరికా మిత్రులకు రెండు మాటలు చెప్పాలనిపిస్తుంది.

సాధారణంగా ఒక రచయిత దాదాపు నాలుగైదు కథలు రాస్తేగాని కొన్ని కథాంగాలు,నైపుణ్యాలపై స్పష్టత రాదు. కొందరికి ఈసంఖ్య పది కథలుబ్కూడా కావచ్చు.సమాజంలో రచయితల సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ ఈ కొత్తవారి కథలు అనేకం వస్తూఉంటాయి. అనేక పత్రికలు, అనేక కారణాలవల్ల ఈతరహా కథలని ప్రచురిస్తాయి. అలాంటి కథలు సమాజంలో ఎప్పుడూ వస్తూనే ఉంటాయి. సమాజంలోని పేదరికమో,అన్యాయాలో, అస్తవ్యస్త పరిస్తితులో, ఇతర అపసవ్యతలో…. తనని కలిచి వేయడంవల్ల సాధారణంగా ఎవరైనా రచనలు ప్రారంభిస్తారు. అది యవ్వనప్రాయంలోనిసామాజిక సంక్షోభానికి ప్రతీక. అంతెందుకు…. ఎంతగొప్ప రచయితలు అయినా తనమొదటి రచనలు చూసి అప్పటి అవగాహనా రాహిత్యంపై కాస్త సిగ్గుపడతారు. తమలోపాలు తాము గమనించుకునే మెచ్యూరిటీ రానంతవరకు వారి రచన వారికి ముద్దే! అదొక పరిణామ క్రమానికి సంబంధించిన విషయం.

ఎక్కువగా అలాంటి కథలుకనిపిస్తున్నాయంటే దాని అర్ధం కొత్త రచయితల సంఖ్య పెరుగుతుందని కూడాఅర్ధం చేసుకోవచ్చు. ఏరచయిత అయినా ప్రారంభంలో తాను  పనిగట్టుకుని ఈ సమాజానికి ఏదైనా చెప్పాలనే ఆకాంక్షతోనే రాయడం ప్రారంభిస్తాడనేది వాస్తవం. ఇది రచయితల వ్యక్తిగత కోణం.

ఇకపోతే సామాజిక కోణంలో కథల్లోని నీతి, లేదా సందేశం అనే వాటిని చూద్దాం. ఈ సమస్యపై కంప్లయింట్స్ ఎక్కువగా అమెరికా మిత్రుల నుండే వస్తున్నాయి. ( ఈతరహా విమర్శ మనం మాత్రమే ఎందుకు చేస్తున్నాం అనే ఆత్మ విమర్శ కూడా చేసుకోలేనంతగా వారు ఓవర్ కాన్ఫిడెన్స్ తో ఉన్నారు.) అమెరికా జీవన విధానం క్రమబద్దంగా, సాఫీగా జరిగిపోయే విధంగా ఏర్పాటు చేసుకోబడిన ఒక ఆధునికదేశం. అక్కడి జీవన విధానానికి అలవాటైనా కారణంగానో, అక్కడ అందుబాటులోవున్న వివిధ భాషల సాహిత్యాన్ని చదువుతున్న కారణంగా అక్కడి మిత్రులుతెలుగు సాహిత్య సమాజంలోని కథలని చూసి పెదవి విరుస్తున్నారు!

ఇదెలావుంటుందంటే, తండ్రిని షేవింగ్ చేసుకోవడం చూసిన పిల్లవాడు తానుకూడాఅనుకరిస్తూ గడ్డం చేసుకోవాలని ఉబలాట పడడంలా ఉంటుంది! కానీ గడ్డం రావాలి కదా! వర్ధమాన దేశాలకీ, భారత దేశానికీ మధ్యన టెక్నాలజీ కారణంగా సాధారణ సమాచారమార్పిడి క్షణాల్లో జరుగుతుంది.  కానీ అందులో లక్షవంతు భాగం కూడా ఇక్కడ సామాజిక మార్పులు ముందుకు పోవడం లేదు. ఇక్కడ సామాజిక పరిపాలన అంతా మోసాలతో కుట్రలతో జరుగుతుంది. (అక్కడ జరుగుతాయా లేదా అన్నది అసందర్భం) అస్సలు జవాబుతారీ తనం లేని పరిపాలన ఈనేలపై సాగుతుంది. ఈ కారణంగా రచయితల  కళ్ళముందు సగటు జనాభా అట్టడుగు జీవితాలు తప్ప మరొక వస్తువు కనపడనిస్తితి.

మరో పక్కన వేల కోట్ల దోపిడీని పథకాల పేరుతో, ప్రజా ప్రయోజనాల పేరుతోవరల్డ్ బ్యాంక్ మేధావుల సూచనలు ఎత్తుగడలతో ‘కడుపునెప్పితో ఆసుపత్రికిపోతే  దొంగతనంగా కిడ్నీ తొలగించినట్టు’ దేశ వనరులని అమ్మేస్తున్నారు. మహాశయులారా! ఇక్కడి సమస్యలకి స్పందించే తెలుగు ప్రాంతంలోని రచయితలు తమకుతోచిన వస్తువులతో తమ స్థాయిలో రచనలు చేస్తు ప్రజా సమస్యలని, ఆకాంక్షలనీ వెలుగులోకి తేవడం వారి బాధ్యతగా గుర్తిస్తున్నారు.

మీడియాని సైతం పాలకులు కొనేసిన నేపథ్యంలో వారి అక్రమాలకు బలవుతున్న ప్రజల సమస్యలవైపుకనీస ప్రత్యామ్నాయంగా ఉండడం రచయితలు తమ బాధ్యతగా గుర్తిస్తున్నారు. ఇంతగాటెక్నాలజీ డెవలప్ అయినా కనీసం చెక్పోస్టుల అవినీతిని దశాబ్దాలుగాప్రభుత్వాలు ఆపడం లేదు! అంతా కుమ్మక్కు! పదిమంది గొంతెత్తబట్టే బాక్సైట్గనుల జీవోపై ప్రభుత్వం వెన్నక్కి తగ్గింది. ఎవరు ఎలా గొంతెత్తారు అనేది అనవసరం.

రాగయుక్తంగా పాడలేనంత మాత్రాన తల్లి పాడేది లాలిపాట కాకుండా పోదు! బిడ్డ ఏడుపుకు ఎలాగోలా పాడడం తల్లికి ఒక అనివార్యత అని గుర్తించమని మనవి! పైన చెప్పినదంతా తెలుగు ప్రాంతపు సామాజిక నేపథ్యం. ఇకపోతే;వస్తువులోగానీ, శైలిలో గానీ, రచనా నైపుణ్యం గానీ సాహిత్యంపై సమాజంపై వారివారి దృక్పథాన్ని అభిరుచినీ బట్టి రచయితలు తమని తాము మెరుగు పరుచుకునేప్రయత్నం చేస్తారు.  ఆక్రమంలోనే  కొందరినుంచి మనం  అప్పుడప్పుడు గర్వంగాచెప్పుకోగలిగే మంచి కథలూ కొన్ని వస్తున్నాయి. అక్కడ నుండి రాస్తున్నకథకులు అక్కడి సమాజం నుంచి వస్తువును తీసుకున్నట్టే; ఇక్కడి కథకులుఇక్కడి సమాజం నుంచి వస్తువును తీసుకుంటారు! పేదరికం వస్తువైనప్పుడు ఆ కథలు త్రీస్టార్ హోటల్ కస్టమర్లకు బిచ్చగాళ్ళలా కనిపించి చిరాకుపరుస్తున్నాయేమో గమనించాలి!   అది త్రీస్టార్ హోటల్ కావడం వల్ల చిరాకుమాత్రమే! అదే గుడిముందు అయితే అంత చిరాకు ఉండక పోవచ్చు!

ఇలాంటి రచనలవల్ల  కళకి ఏదో అన్యాయం జరుగుతుందన్న పేరుతో విమర్శించే అమెరికా మిత్రులు ఇందుకు అవసరమైన అన్నిరకాల నైపుణ్యాలనీ ఇక్కడ అవసరమైన రచయితలకు అందించేరీతిలో సాహిత్య పాఠశాలలు నిరంతరం జరిగేలా సహాయ సహకారాలు అందిస్తే తెలుగుసమాజానికి మేలుచేసిన వారు అవుతారు.

*

తుమ్మపూడి కంటి వెలుగు చంద్రమౌళి

 

                                                                                

-సి.బి. రావు

~

సజ్జనుడు, సాహితీ ప్రియుడైన  చంద్రమౌళి గారు నవంబరు 28, 2015 న మరణించారన్న వార్త  మనసును విచారంతో నింపింది. సంజీవదేవ్ రచనలతో కూడిన కొన్ని చిన్న పుస్తకాలు మిత్రుడు సురేష్ తెనాలి నుంచి తీసుకొచ్చి నా కిచ్చినప్పుడే మొదటగా చంద్రమౌళి గారి పేరు నేను విన్నాను. చంద్రమౌళి గారి ఆర్థిక సహాయంతో  ఆ పుస్తకాలను ప్రచురించారు. సంజీవదేవ్ కుమారుడు  మహేంద్రదేవ్ హైదరాబాదు లోని  Centre for Economic and Social Studies, (CESS), Hyderabad, India, లో 1999 నుంచి మే  2008 వరకు Director గా పనిచేశారు. CESS నుంచి కొత్త ఢిల్లీ కు Chairman, Commission for Agricultural Costs and Prices, Ministry of Agriculture గా బదిలి అయిన సందర్భంలో అమీర్‌పేటలోని CESS కార్యాలయంలో జరిగిన వీడ్కోలు సభలో నేను చంద్రమౌళిగారిని చూడటం, పరస్పర పరిచయం జరిగాయి. అప్పటినుంచి వారు నా మిత్రులయ్యారు.

చంద్రమౌళి గారు Chief Engineer R & B గా పనిచేసి విశ్రాంత జీవనం గడుపుతున్నారప్పుడు. టెలిఫోన్లో సంజీవదేవ్, సాహిత్య విషయాలు గురించి మాట్లాడుకుంటూ ఉండే వాళ్ళం. కొన్నిసార్లు వారిని, వారింట చూశాను. పాతతరం రచయితలంటే ఆయనకు మిక్కిలి ప్రేమ ఉండేది. సంజీవదేవ్ రచనలంటే ప్రాణం పెట్టేవారు. వారితో తనకు వ్యక్తిగత పరిచయం లేదని, అంతటి మహావ్యక్తిని తాను కలుసుకోనందుకు మిక్కిలి బాధపడేవారు. సంజీవదేవ్ వియ్యంకుడు ఈయన సహొద్యోగి అయ్యుండీ, సంజీవదేవ్‌ను తన సహొద్యోగి, సంజీవదేవ్ కుమారుడి వివాహం జరిగిన సందర్భంలో పరిచయంచెయ్యలేదని బాధపడుతూ చెప్పేవారు.  

Chandramouligaru rs

చిత్రం: దామరాజు నాగలక్ష్మి గారి సౌజన్యంతో

   సంజీవదేవ్ రచనలు ఎక్కడా లభ్యం కాకపోవటం వీరిని బాధించింది. తనే దేవ్ రచనలు కొన్ని, చిన్ని పొత్తాలుగా ముద్రింపించారు. సంజీవదేవ్ జీవిత చరిత్ర అసలు ప్రతి దొరకక  జీరాక్స్ ప్రతి తెప్పించుకుని చదివి ప్రభావితమయ్యారు. జుజ్జవరపు చంద్రమౌళి గారు  సంజీవదేవ్ స్వీయవాణిని జనం చేత చదివించాలన్నదే తమ అభిమతమని చెప్పి, సంజీవ్‌దేవ్ రచించిన ‘తెగిన జ్ఞాపకాలు’, ‘స్మృతిబింబాలు’, ‘గతంలోకి’ పుస్తకాలను  రాజాచంద్ర ఫౌండేషన్ పేరిట ‘తుమ్మపూడి’  అనే సంకలనంగా తీసుకొచ్చారు. సంజీవదేవ్ స్వీయచరిత్ర అయిన ఈ మూడుభాగాల సంకలనానికి ఆయన స్వస్థలమైన దుగ్గిరాల మండల గ్రామమైన తుమ్మపూడి పేరిట నామకరణం చేశారు. ఏప్రిల్ 4, 2011 న సంజీవదేవ్ నివాసం ‘రసరేఖ’లో సంజీవదేవ్ సతీమణి సులోచన పుస్తకావిష్కరణ చేశారు.

tummapudi_rs (1)

రాజాచంద్ర ఫౌండేషన్ అధ్యక్షుడిగా చంద్రమౌళిగారు తుమ్మపూడి (సంజీవదేవ్), నా స్మృతిపథంలో.. సాగుతున్న యాత్ర (ఆచంట జానకిరాం), రమణీయ భాగవత కథలు (ముళ్ళపూడి వెంకట రమణ), సురపురం (మెడోస్ టైలర్ ఆత్మ కథ), జానకితో జనాంతికం (దువ్వూరి వేంకట రమణ శాస్త్రి), డాక్టర్ యెల్లాప్రగడ సుబ్బారావు (అబ్బూరి ఛాయాదేవి), సంజీవదేవ్ లేఖలు (శ్రీనివాసాచార్య దర్భాశయనం కు వ్రాసినవి), అమ్మకు జేజే నాన్నకు జేజే గురువుకి జేజే, వగైరా పుస్తకాలు ప్రచురించారు.

చంద్రమౌళిగారికి సాహిత్యాభిలాష మెండు. వారి ఇంటిముందు వసారాలో కూర్చుని తనకిష్టమైన పుస్తకాలు చదువుతూ వాటిగురించి మిత్రులతో చర్చించే వారు. అముద్రిత వ్యాసాలను లేక ఆసక్తికరమైన వ్యాసాలను జీరాక్స్ తీసి మిత్రులకు పంపేదాకా ఆయనకు నిద్రపట్టేది కాదు. తనకిష్టమైన పుస్తకాలను రచయితలవద్దనుంచి టోకుగా కొని మిత్రులకు పంచేవారు. ఒకసారి సోమరాజు సుశీలగారి పుస్తకం, మరికొన్ని పుస్తకాలు  నాకు ఇచ్చారు. వారికి కోపం ఎక్కువ. ఒకసారి ఎందుకో నా పై కోపం ప్రదర్శిస్తే కొన్నాళ్ళు వారింటికి నే వెళ్ళలేదు. తనకోపం వలన, నాకు మనస్తాపం కలిగితే, అందుకు విచారం వ్యక్తం చేస్తూ,, పెద్దమనసుతో తనను క్షమించాలని కోరుతూ జాబు వ్రాసారు. ఇది ఆయన సహృదయతకు తార్కాణమై నిలుస్తుంది. కాలపాలన విషయంలో క్రమశిక్షణతో ఉండటం ఆయనకు ఇష్టం. ఇతరులు కూడా అలాగే ఉండాలని కోరుకునేవారు.

  నా వియ్యంకుడు సత్యనారాయణగారు (Retired Chief Engineer, R & D) ఆయనకు Junior. వారు నాతో   మాట్లాడుతూ “చంద్రమౌళి గారు చాలా నిష్కర్షగా, నిష్కాపట్యముగా, అవినీతికి దూరంగా ఉండేవారు. అందరికీ సహాయకారిగా ఉండే వారు. ఆయన Senior కావటంతో, కార్యాలయంలో ఎక్కువ మందితో పరిచయాలుండేవి. ఎవరైనా చనిపోతే తనే అందరికీ ఫోన్ చేసి సమాచారం అందించేవారు. పుస్తకాలు బాగా చదువుతుండేవారు.” అన్నారు.

మరణాంతరం జరిగే కర్మకాండలపై చంద్రమౌళిగారికి విశ్వాసం లేదు. తన తదనంతరం తన శరీరం వృధా పోవటమూ వారికిష్టం లేదు. వారి కోరిక మెరకు వారి కుటుంబ సభ్యులు, వారి పార్థివ దేహాన్ని ఉస్మానియా వైద్య కళాశాలకు అందచేశారు. ఎలాంటి కర్మకాండలు జరపటం లేదని వారి కుటుంబ సభ్యులు తెలియచేశారు. రాజాచంద్ర ఫౌండేషన్ అధ్యక్షులైన చంద్రమౌళిగారు భౌతికంగా మన మధ్య లేనప్పటికీ, ఎప్పటివలెనే రాజాచంద్ర ఫౌండేషన్, ఉత్తమ సాహిత్యం, తెలుగు ప్రజలకు అందిస్తుందని ఆశిద్దాం. ఆ పుస్తకాలు  చదివి ఆనందిస్తే, అదే  సాహితీబంధు చంద్రమౌళి గారికి మనమిచ్చే  నిజమైన నివాళి.

*

 

 

 

 

 

సంగమాలు సంగరాలౌతోన్న సందర్భంలో…

 

-ఎ.కె. ప్రభాకర్

~

కథాసాహిత్య విమర్శకుడు ఎ.కే ప్రభాకర్

వివాహ వ్యవస్థలోని  ఆధిపత్యాల గురించి  అసమానతల గురించి అణచివేతల గురించి అభద్రత గురించి స్త్రీ పురుష సంబంధాల్లో చోటుచేసుకొనే   వైరుధ్యాల గురించి నైతిక విలువల గురించి చర్చిస్తూ యీ నేలమీద స్త్రీవాదం మాట పుట్టక ముందు నుంచి కూడా సాహిత్యం విస్తృతంగానే వెలువడింది. అయితే స్త్రీవాదం ఆ వ్యవస్థలో వేళ్ళూనుకొన్న పితృస్వామ్య భావజాలం జెండర్ రాజకీయాల లోతుల్లోకి వెళ్లి అధ్యయనం చేసి సైద్ధాంతిక పునాదినుంచీ కొత్త దృక్పథాల్ని – కొత్త డిక్షన్ తో సహా – జోడించింది. పెళ్లి వొక ప్రయోగం అనీ ఆ ప్రయోగంలో యెంత మంది యెన్ని సార్లు విఫలమైనా కొత్తవాళ్ళు మళ్ళీ అదే ప్రయోగం చేస్తున్నారనీ కథలు ( ఓల్గా ) వచ్చాయి. పెళ్ళికి   ప్రత్యామ్నాయంగానో  వికల్పంగానో సహజీవనం (లివింగ్ టూగెదర్) వొంటరి బతుకు (సింగిల్ లైఫ్ స్టైల్ ) అనే ఆలోచనా ఆచరణా యిటీవలి కాలంలో బలపడ్డాయి. సహజీవనంలో సైతం  వినిపించే అపశ్రుతుల్ని కనిపించని కట్టుబాట్లనీ బహిరంగంగా చెప్పుకోలేని భయసందేహాల్నీ  సంక్షోభాలనీ సమన్వయ లోపాల్నీ వొత్తిడికి గురౌతోన్న సందర్భాల్నీ కల్లోలానికి లోనయ్యే సున్నితత్వాల్నీ సంక్లిష్టమోతోన్న మానవసంబంధాల్నీ బలంగా ఆవిష్కరించిన కథ ‘శతపత్ర్రసుందరి’( ఆంధ్ర ప్రదేశ్ – మాస పత్రిక , జూన్ 2015). స్త్రీ పురుష సంబంధాల్లోని ఐక్యత ఘర్షణల్నీ కనిపించే పెత్తనాల్నీ కనిపించని హింసనీ మనుషులమధ్య – మనుషుల్లోపల యేర్పడుతోన్నఖాళీలనీ తనదైన శైలిలో చక్కటి నేర్పుతో సాహిత్యీకరిస్తున్న కె ఎన్ మల్లీశ్వరి దాని రచయిత. వస్తు శిల్ప నిర్వహణల్లో యెంతో సంయమనాన్నీ శ్రద్ధనీ గొప్ప పరిణతినీ చూపడం వల్ల యీ కథ మల్లీశ్వరి రాసిన కథల్లో ప్రత్యేకంగా నిలబడుతుంది. కథలో చెప్పిన అంశాలకంటే చెప్పదల్చి చెప్పకుండా వదిలేసిన అంశాలే పాఠకుల బుర్రకి పని పెడతాయి. చదివిన ప్రతిసారీ పాత్రల ప్రవర్తన విషయికంగా కొత్త అర్థాలు స్ఫురిస్తాయి. వాటి అంతరంగాల లోపలి పొరలు ఆ పొరల్లోపల సంభవించే ప్రకంపనలు ఆవిష్కారమౌతాయి. సంభాషణల్లోని కాకుస్వరాలు  వాక్యాలమధ్య దాగున్న అంతరార్థాల్ని బోధపరుస్తాయి. ముగింపు ఓపెన్ గా వొదిలేయడం వల్ల అనేకార్థాలకీ విరుద్ధ వూహలకీ ఆస్కారం కల్గిస్తుంది. అది యీ కథకున్న బలమో బలహీనతో విశ్లేషించుకోవాలంటే వాచకం లోతుల్లోకి వెళ్ళాలి.

అలా వెళ్ళే ముందు కథా సారాన్ని నాల్గు ముక్కల్లో చెప్పుకుందాం:

క్రిమినల్ లాయర్ సదాశివ యేదో ఆఫీస్ లో వుద్యోగం చేసే నీలవేణి లివింగ్ టుగెదర్ జంట. కథాకాలానికి వొకరి స్వేచ్ఛని మరొకరూ వొకరి వ్యక్తిత్వాన్ని మరొకరూ గౌరవించుకోడానికి కావాల్సిన స్పేస్ ని కాపాడుకొంటూ పది సంవత్సరాలుగా కలిసి వుంటున్నారు. ఆమె వొక  సామ్రాజ్ఞిలా అతని హృదయాన్ని యేలుతూవుంటుంది.  నీలవేణి ఔత్సాహిక నటి కూడా. ఒకానొక నాటక ప్రదర్శన ద్వారా డైరెక్టర్ గౌతమ్ ఆమెకి దగ్గరవుతాడు. యెంతో సంస్కారవంతుడూ విప్లవ భావాలు కలవాడూ న్యాయంకోసం బాధితుల పక్షంలో సమస్త శక్తులూ వొడ్డి పోరాడే సాహసీ అయిన సదాశివ నీలవేణి అల్లుకొనే కొత్తసంబంధాన్నిఅంగీకరించలేడు. నీలవేణి శాశ్వతంగా తనకే – కేవలం తనకే – వుండాలనుకొంటాడు.

కానీ జీవితంలోకి కొత్తగా వచ్చిన గౌతమ్ ఆలోచలు నీలవేణికి ఎంతో హాయినిస్తాయి. వాళ్ళిద్దర్నీ ‘కలిపి ఉంచే మహోద్వేగపు ప్రవాహమే’ ఆమెని నడిపిస్తోంది. సదాశివ సమక్షంలో కూడా ‘సన్నని నూలుచీరలా వొంటికి చుట్టుకొన్నట్టు మనసుకి హత్తుకుపోయిన గౌతమ్ ఊహని విడదీయడం ఆమెకి సాధ్యం కావడం లేదు’. విడదీయాలని కూడా ఆమెకి లేదు. ఆమెకి అతను జీవితలోకి వచ్చేసిన సెలబ్రేషన్. అలా పండగలా వచ్చినతన్ని సదాశివ కోరినంత మాత్రాన పొమ్మనలేదు. పొమ్మన్నాఅతను పోడు. అదే సదాశివకి ఆమె స్పష్టం చేసింది.

సదాశివ  గింజుకొన్నాడు. అడ్డొచ్చిన వాటిని పగలదన్నాడు.  యేడ్చాడు. మొత్తుకొన్నాడు. వాపోయాడు. బతిమాలాడు. బెదిరించాడు. అంతకు ముందు తమ సహజీవనంలోకి తాత్కాలికంగానైనా యిద్దరు స్త్రీలను సదాశివ తీసుకువచ్చినప్పుడు ఆ చొరబాటులో  తానెంత వొత్తిడికి లోనైందీ దాన్ని అధిగమించి సంబంధాన్ని నిలుపుకోడానికి తానతన్ని వోర్పుతో యెంతగా ప్రేమించిందీ నీలవేణి స్పష్టం చేసింది. సదాశివ తప్పు వొప్పుకొన్నాడు. చేతులు పట్టుకొన్నాడు. కాళ్ళబడ్డాడు. ఆమె గాంభీర్యం ముందు భంగపడ్డాడు . చివరికి చస్తానన్నాడు. అతనిలోని ద్వంద్వ ప్రవృత్తి తెలుస్తోన్నా ఆ క్షణంలో ఆమె  గుండెలో యే సానుభూతి వీచిక కదిలిందో యే ప్రేమోద్వేగ పవనం వీచిందో పదేళ్ళ సాహచర్యంలో అనుభవించిన యెడతెగని యే మోహ తరంగం యెగసిందో రచయిత్రి చెప్పలేదు గానీ ఆమె అతణ్ణి “రా” అని దగ్గరకి తీసుకొంది. అయితే ఆ కలయిక ఆమెకి ఆనందాన్నివ్వదు. ‘ఎప్పట్లా తెల్ల పూలదండ అంచుల సముద్రుడిలా కాకుండా విలయం సృష్టించే సునామీలా’ వస్తాడతను. అతని ఆ రాకలో మనశ్శరీరాలని కుళ్ళగించి ఆమెకి ప్రియమైనవాడి వునికిని నిర్మూలించాలన్నలన్న క్రోధంతో చేసిన ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది. అదొక యుద్ధమే అని నీలవేణి భావించినప్పటికీ  ‘జీవితం నాటకం కాదు గదా తెర పడేలోపు యుద్ధం ముగియడానికి!’ అన్న వేదనకి గురౌతుంది. మరోసారి రసభంగమైంది. ఇదీ కథ.

దాంపత్య సంబంధాన్ని ఇన్స్టిట్యూషనలైజ్ చేయడం మాత్రమే కాదు సహజీవనంలో ఆశించే స్వేచ్ఛని   సైతం మగవాళ్ళు స్త్రీలపై ఆధిపత్య సాధనంగా వుపయోగిచుకొనే ప్రమాదం వుందన్న ప్రతిపాదన చుట్టూ అల్లిన కథ యిది.

ఒక దృక్పథాన్నే వస్తువుగా చేసుకొని కథ రాయడానికి రచయిత యెంతో జాగరూకతతో వుండాలి. అందుకు అనుగుణమైన పాత్రల్ని నిర్మించుకోవాలి. ఆ పాత్రల ప్రవృత్తుల్నీ స్వభావాల్నీ  ఆలోచనల్నీ వుద్వేగాల్నీ, అంతరంగ మథనాన్నీ , బాహిర శక్తుల ప్రమేయాన్నీ ,  ఆ పాత్రల మధ్య చోటుచేసుకొనే సంఘర్షణనీ దాన్ని ప్రతిఫలించే  సంభాషణల్నీ కొండొకచో నిర్దిష్టమైన ప్రతీకల్నీ  కథలోకి తీసుకురావడంలో  గొప్ప నేర్పు వుండాలి. ఆ నేర్పు మల్లీశ్వరిలో నిండుగా వుందని  యీ కథ నిర్ద్వంద్వంగా నిరూపిస్తుంది. నేపథ్య నిర్మాణం , పాత్ర చిత్రణ , ప్రతీకలతో కూడిన యెత్తుగడ – ముగింపులూ కథా నిర్మితిలో  కథనం అంతటా పరచుకొని వున్న అద్భుతమైన వొక craftmanship విభ్రమం గొల్పుతుంది. అలా అని  అది కథాంశంపై దృష్టి మరలిపోయే విభ్రమమైతే కాదు.

రచయిత్రి కథకి నేపథ్యంగా తీసుకొన్న జీవితం పై తరగతి వారిది లేదా యెగువ మధ్య తరగతి వారిది అన్న విషయం గమనంలో వుంచుకోవాలి (ఇంట్లో బార్ స్టూల్ , సహవాసులిద్దరూ కలిసి తాగడం వంటి వర్ణనలు చూడండి). నీలవేణి ప్రేమైక రూపాన్నీ స్థిర చిత్తాన్నీ గంభీర్యాన్నీ హుందాతనాన్నీ , సదాశివ ద్వంద్వ వైఖరినీ మనోవైకల్యాన్నీ వ్యక్తిత్త్వ విచ్ఛిత్తినీ భావజాల వైరుద్ధ్యాన్నీ ఆవిష్కరించడానికి ఆమె యెన్నుకొన్న కంఠస్వరం స్త్రీదేనని(మొత్తం కథంతా నీలవేణే చెబుతుంది) గుర్తుంచుకోవాలి. అప్పుడు మాత్రమే కథ పారదర్శకమౌతుంది. పాత్రల ప్రవర్తన ప్రస్ఫుటమౌతుంది.

కథలో సదాశివకి అనేక ముఖాలున్నై. అతనిలో  ‘అనేక సదాశివలు’ నీలవేణి స్పష్టంగా  చూడగలుగుతుంది. అందుకు కారణాలు కూడా గుర్తిస్తుంది. ‘సదాశివ అంటే ఉత్తి చేతులతో సాయం కోరే వారికి మేలు చేసే మంచి లాయర్ అనీ , సంస్కారవంతుడనీ, లోకాన్ని మెరుగ్గా అర్థం చేసుకోగల సమర్థుడనీ’ నీలవేణి ప్రేమించింది. అతనూ అలాగే వుండటానికి ప్రయత్నిస్తాడు. కానీ స్వయంగా అతిచరించాడు. సహజీవన సంబంధంలో లాభించిన వెసులుబాటునీ స్వేచ్ఛనీ హాయిగా అనుభవించాడు.  నీలవేణి జీవితంలోకి గౌతమ్ రావడంతో పొరలన్నీ చిరిగిపోయి లోపలి మనిషి బయటకొచ్చాడు. అందుకే సదాశివని రచయిత్రి క్రిమినల్ లాయర్ చేసింది. ‘స్వైర విహార ధీరలగు సారసలోచనలున్న చోటికిన్’ వంటి వసుచరిత్ర పద్యాల్ని సందర్భోచితంగా గుర్తు తెచ్చుకొని ‘స్వైరిణి’ పదాన్ని దాని అర్థచ్ఛాయలతో సహా యెరిగి ప్రయోగించి  ‘రసభంగం’ చేయగల సాహితీ వేత్తకూడా అతను. ‘అన్ని స్వేచ్ఛలనీ గట్టిగా నమ్మిన’ వాడే ; కానీ  ‘మన ఆచరణ శక్తి ఎంతవరకో అంతవరకూ ఉన్నదే విప్లవమనే’ (యీ వాక్యాన్ని  కథకి టాగ్ లైన్ గా రచయిత భావించి వుండొచ్చు)  మేధావుల కోవకి చెందుతాడు. అందుకే గౌతమ్ విషయం వచ్చేసరికి వోర్చుకోలేక ‘వయొలెంట్’ గా ప్రవర్తిస్తాడు. పిచ్చివాడైపోతాడు. తన వొంటరితనపు వేదనని ఆమె ముందు గుమ్మరిస్తాడు. డ్రింక్ ఆఫర్ చేసి ఆమె వద్దన్నందుకు తనతో కల్సి తాగనన్నందుకు గౌతమ్ పరిచయం వల్ల కల్గిన ‘కొత్త పాతివ్రత్యమా?’ అని పరిహసించి గాయపరుస్తాడు. మరీ బెడిసికొడుతుందనుకొన్నాడో యేమో వెంటనే సారీ చెప్పాడు. అంతేకాదు ; ఆమె తనకే కట్టుబడి ఉండేలా యెత్తుగడలు వేశాడు. వ్యూహాలు పన్నాడు.

సదాశివ రచయిత్రి ‘సృజించిన’ పాత్ర కాదు. గురజాడ గిరీశాన్ని గుర్తించినట్టు మల్లీశ్వరి  మన సమాజంలో మగవాళ్ళలో సదాశివని గుర్తించింది. సదాశివలో దాగివున్న మగవాణ్ణి వెలికితీసింది. సదాశివ పాత్రలోని వైరుధ్యాల్ని బహిర్గతం చేయడం ద్వారా   స్త్రీపురుష సంబంధాల్లోని ఆధిపత్య రాజకీయాల్నివాటి భిన్న పార్శ్వాల్నీ ఆవిష్కరించింది.

చానాళ్లుగా నలుగుతోన్న వొక కేసు విజయాన్ని నెపం చేసుకొని సదాశివ పార్టీ యేర్పాటు చేస్తాడు. ఆ కేసులో తాను యెదుర్కొన్న వొత్తిళ్ళను యేకరువుపెట్టి వాటిని అధిగమించడంలో తనకు తోడుగా వుండి తన విజయం వెనక నిలబడ్డ స్నేహమయి నీలవేణి అని అందరిముందూ నాటకీయంగా ప్రకటించాడు. ఒక దెబ్బకి రెండు కాదు; మూడు పిట్టలు. పదిమందిలో ‘ఇన్స్టిట్యూషనల్ గౌరవాన్నిచ్చి’ నీలవేణితో సామాజికంగా తన సంబంధాన్ని పటిష్ఠపరచుకోవడం , తమ మధ్యకి చొరబడిన గౌతమ్ అడ్డు తొలగించుకోవడం ( ఆ పార్టీకి అతణ్ణి పనిగట్టుకు పిల్చింది కూడా అందుకే ) , అక్కడే వున్న లవ్లీ లాయరమ్మకి రాయల్ గా  గుడ్ బై చెప్పడం. నీలవేణి ‘జీవితంలోకెల్లా అత్యంత అవమానంతో సిగ్గుపడిన క్షణాలవి’.  ఇద్దరు స్త్రీల జీవితాలతో హృదయాలతో ప్రేమతో కుటుంబ అనుబంధాలతో పెనవేసుకొన్న వుద్వేగాలతో ఆటలాడే మగవాడి గడుసు పోకడకి , ‘రోదసి నుంచి భూకక్ష్య లోకి ప్రవేశించే వ్యోమనౌక ఫెయిలయ్యి పేలిపోయిన’ప్పటి భీభత్సాన్ని ఆడవాళ్ళ జీవితంలో నింపుతోన్న పురుషాధిపత్యానికి పరాకాష్టగా  రచయిత్రి ఆ సందర్భాన్ని రూపొందించింది. కథా రచనా శిల్పంలో , పాత్రచిత్రణలో  మల్లీశ్వరి సాధించిన  పరిణతికి గీటురాయిలా కనిపించే ఆ సన్నివేశం రచయిత్రి  ప్రాపంచిక దృక్పథానికి గొప్ప తార్కాణం. నీలవేణి పాత్రలోని గాంభీర్యం పాఠకుడిని కట్టిపడేస్తుంది. సాటి స్త్రీ పట్ల ఆమె చూపిన సహానుభూతి మనుషులమధ్య వెల్లివిరియాల్సిన మానవీయతకు నిండైన నిదర్శనం. స్త్రీ జాతి ఆలోచనల్లో కనిపించే సున్నితత్వానికి ప్రతీక – పతాక.

 

నీలవేణీ సదాశివల ఆలోచనల్లో ఆచరణల్లో తేడా వుంది. ఆ తేడా  స్త్రీ పురుషుల సహజ ప్రవృత్తుల్లోనే వుందేమోనని కథ చదువుతోన్నంతసేపూ అనిపించేలా రాయడంలోనే రచయిత్రి నేర్పు కనిపిస్తుంది (నిజానికి ఆ తేడా సామాజికం కూడానేమో ; అన్నిసమాజాల్లో సదాశివలు అలాగే ప్రవర్తిస్తారా? ) సహజీవనానికి మౌలికంగా నిర్మించుకొన్న విశ్వాసాల పునాదిగా (చేసుకొన్న వొప్పందం ప్రకారం?) ఆమె అతనికున్న అన్ని  హక్కుల్ని గౌరవించింది. ఇష్టాల్ని అంగీకరించింది. అతని స్వేచ్ఛకు యెక్కడా  ఆటంకం కాలేదు. బాదంకాయ కళ్ళపిల్ల అతని ప్రేమని కొరికి రుచి చూసి పోయినప్పుడూ  లవ్లీ లాయరమ్మని అతను స్వయంగా వెంటబెట్టుకొని హృదయంలోకి తీసుకువచ్చినప్పుడూ మొదట కొంత అభద్రతకి గురైంది భయానికి లోనైంది. కానీ తేరుకొంది. అతని మనసులో తాను ధీమాతో విశాలంగా పరచుకొని అధిష్టించిన చాప కుదించుకుపోయిందని యేడుస్తూ కూచోలేదు.   ఈర్ష్య పడలేదు. తగవులాడదల్చుకోలేదు. ద్వేషించి భంగపడలేదు. తట్టాబుట్ట సర్దుకొని పోలేదు. తనకు తానే సర్ది చెప్పుకొంది. అతని ప్రేమని పొందడానికి మరింతగా  ప్రేమించడమే దారనుకొంది.  ప్రేమిస్తూనే అతని మనసులో వొక మూల వొదిగి వుండడానికి సిద్ధపడింది.

అతన్నుంచి ( సదాశివ నుంచి) ఆమె తిరిగి అదే ఆశించింది. తన జీవితంలో గౌతంని కూడా ‘వో పక్కగా వుండనీయి’ (సదాశివని దాటి పోకుండానే) అని అడిగింది. కానీ సదాశివ అందుకు భిన్నంగా ప్రవర్తించాడు. ఆమె శారీరికంగా మానసికంగా చివరికి సామాజికంగా కూడా తనకే విధేయంగా వుండాలనుకొన్నాడు. ఆమె జీవితంలో యే రూపంలోనూ తనతోపాటు మరోవ్యక్తిని అంగీకరించలేకపోయాడు. ‘బ్లాక్ హోల్’ లా గౌతమ్ ఆమెను లాగేసుకొంటున్నట్టు భావించాడు.  ‘ఉన్నంతలో ప్రాక్టికల్ గా ఇబ్బందులు లేకుండా కాస్త తెలివిగా’ తనతో బంధాన్నికొనసాగించామన్నాడు.  గౌతంతో ఎమోషనల్ గా బాహాటంగా ఓపెన్ కావద్దన్నాడు. డ్యూయల్ వాల్యూస్ ఉండకూడదని తాను ఆచరించని ఎథిక్స్ ఆమెకి బోధించాడు.  ‘ఆకర్షణ కలిగితే వన్  నైట్ స్టాండ్ తీసుకో … లేదూ కాదూ అంటే కాజువల్ రిలేషన్ షిప్ లో ఉండు…’ అని వొక తుచ్ఛమైన ఆప్షన్ యిచ్చాడు. మనుషులమధ్య వుండాల్సిన ‘అంతిమ విలువ – స్వేచ్ఛ’ విషయికంగా అతని దృష్టికోణం అదీ. సదాశివకి స్వేచ్ఛ ఆశయమే కానీ ఆచరణ కాదు( పైగా అది ముసుగు కూడానేమో! ).  ఆమెకి ‘నిలకడగా స్థిరంగా తదేకంగా  ఉండే బంధం కావాలి’. అది తానివ్వలేక పోయినా గౌతమ్ దగ్గర మాత్రం లభిస్తుందని హామీ వుందా  – అని లాయర్ లాజిక్కుతో యెదురు ప్రశ్నించి హెచ్చరించాడు సదాశివ.

స్త్రీ సొంత వ్యక్తిత్వాన్నీ స్వేచ్ఛనీ అభావం చేయడానికి అణచివేత రాజకీయాల్ని యెన్ని రూపాల్లోనైనా వుపయోగించగల మగవాళ్ళకి నమూనాగా సదాశివ పాత్రని చిత్రించడంలో రచయిత్రి నూటికి నూరు పాళ్ళూ సఫలమైంది. అయితే యెంతో చైతన్యవంతంగా ప్రవర్తించాల్సిన నీలవేణి – వొక్క క్షణమే కావొచ్చు – అతనికి లోబడిపోవడమే ఆశ్చర్యం.

సదాశివ ఆలోచనల్లోని వంచననీ  నైచ్యాన్నీ  అర్థం చేసుకొని కూడా – తన నొప్పినీ  కష్టాన్నీ దాచుకొని తనలో రగిలే అగ్ని పర్వతాల్ని కప్పిపెట్టుకొని అతని కష్టానికి దు:ఖిస్తూ నీలవేణి అతణ్ణి వోదార్చడానికి పూనుకొంది. అంత కరుణ ఔదార్యం ఎందుకని పాఠకుడిలో ప్రశ్న మొలకెత్తుతుంది.

స్త్రీలోని లాలిత్యమూ కారుణ్యమూ  ప్రేమైక జీవన తత్త్వమే  ఆమెకు సంకెళ్ళుగా పరిణమిస్తున్న వైనాన్ని రచయిత్రి నీలవేణి ఆచరణలో చూపించింది. ప్రేమకీ స్వేచ్ఛకీ సహజీవనానికీ స్థిరమైన అనుబంధాలకీ స్త్రీ పురుషులిచ్చే నిర్వచనాలు వేరని నిరూపించింది. అయితే –

అనేక ఆధిపత్యాల అసమ సమాజంలో పెళ్లయినా సహజీవనమైనా స్త్రీ పురుష సంబంధాల్లో మార్పేవీ ఉండదనీ , అభద్ర భావన కారణంగానో సంబంధాల్ని అంత త్వరగా వదులుకోలేని బలహీనత కారణంగానో  స్వేచ్ఛతో సహా సమస్తం  కోల్పోతుంది  స్త్రీలేననీ   రచయిత్రి మరోసారి నొక్కి చెప్పాలనుకొన్నట్లు  అనిపిస్తుంది. అదే ఆమె చెప్పాలనుకొన్న విషయమైతే పెళ్లి అనే వ్యవస్థ ( institution ) ని పగలగొట్టి సహజీవనమనే విప్లవకరమైన ఆచరణలోకి వెళ్ళాలనుకొనేవారిని అది కూడా స్త్రీ పురుష సంబంధాల్లో అంతిమ స్వేచ్ఛకి ఆస్కారమివ్వదని అక్కడకూడా యుద్ధం తప్పదని భయపెట్టి వెనక్కి లాగినట్లవుతుంది. ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని మూసివేసినట్లవుతుంది. లేదా స్వేచ్ఛాసమానత్వాలకోసం జరిపే పోరాటంలో సహజీవనం వొక మెట్టే ; అక్కడ కూడా స్త్రీలకు భద్రత లేదనీ , మగవాళ్ళలో పాతుకుపోయిన పితృస్వామ్య ఆధిపత్య భావజాలంతో నిరంతరం పోరాడక తప్పదనీ  హెచ్చరించడమే రచయిత వుద్దేశ్యమైతే కథా ప్రయోజనం నెరవేరినట్లే.

అయితే ఆ యుద్ధాన్ని నీలవేణి సదాశివతో కలసి వుంటూనే చేస్తుందా – విడిపోయి గౌతమ్ దగ్గర చేస్తుందా – యేక కాలంలో యిద్దరితోనూ సంబంధాన్ని కొనసాగిస్తూ ( మల్టిపుల్ రిలేషన్ షిప్ లో) చేస్తుందా – హద్దుల్లేని అప్రమేయమైన ప్రేమతో  యిద్దర్నీ జయిస్తుందా – వోర్పుతో నెగ్గి మానవసంబంధాన్ని నిలుపుకోగలుగుతుందా  – రేపు గౌతమ్ అయినా మరో మగవాడైనా సదాశివలానే ప్రవర్తించవచ్చు కాబట్టి వొంటరిగా స్వతంత్రంగా జీవిస్తుందా – ఆమె తెరవేయలేని యుద్ధాన్ని కేవలం లైంగిక  స్వేచ్ఛ వరకే పరిమితం చేస్తుందా  – పితృస్వామ్య భావజాలానికి సంబంధించిన అన్ని రకాల అసమానతలకీ  వ్యతిరేకంగా నిలబడుతుందా – లేదా మరింత విస్తృతమై సమాజంలో పాతుకుపోయిన  సమస్త ఆధిపత్యాల్ని రూపుమాపే మార్గంలో నడుస్తుందా – అసలు దాంపత్యాలన్నీ యెడతెగని ద్వంద్వయుద్ధాలేనా – సహజీవనాలు సైతం సంగ్రామాలుగా యెందుకు మారుతున్నాయ్ –  బంధాల్ని తెంచుకోలేనితనం  స్తీలకు మనోధర్మమా, సామాజిక అభద్రతాభావన నుంచి వస్తుందా – ఆధిపత్యం పురుష ప్రవృత్తా , అసమ సమాజంలో అది అనివార్యమైన దృగంశమా – స్త్రీ పురుష సంబంధాల్ని మానవీయంగా వుంచగలిగే స్థిరమైన విలువలేంటి – దేశ కాల సంస్కృతులకి అతీతంగా వుపయోగపడే నమూనాలుంటాయా  …… యివన్నీ పాఠకుల ముందు రచయిత పరచిన మరికొన్ని  ప్రశ్నలు.

ఈ ప్రశ్నలు పుట్టడానికి కారణం రచయిత్రి కథని open ended గా వొదిలి వేయడం వొక కారణమైతే ; రెండో కారణం కథ ప్రారంభంలోనూ ముగింపులోనూ ఆమె వాడిన  ప్రతీకలు.

ప్రతీకల వెనకున్న అర్థాలు సులభగ్రాహ్యాలే కానీ పాఠకుడిలో గందరగోళానికి ఆస్కారమిస్తున్నాయి. కథ నీలవేణి నటించే నాటకంలో అంతిమ దృశ్యం యుద్ధంతో మొదలౌతుంది. ‘యుద్ధం ముగిసింది. ఒకరు విజేత. ఆ విజేతని నేనే గెలిచాన’ని  నాయిక ప్రకటిస్తుంది. గెలుపుకీ వోటమికీ మధ్య గీత చెరిగిపోయింది. యుద్ధంలో వోడి మరణించినవాడొకడు. గెలిచి మరణించినవాడొకడు. అదీ విషాదం. వాళ్ళిద్దరి నుంచీ విముక్తే ఆమె కోరుకొంటే మోదాంతం.

కథ మాత్రం విషాదాంతమే. కాకుంటే అది నీలవేణి జీవితం. నాటకంలోలా జీవితంలో ఆమె యెప్పటికి గెలుస్తుందో తెలీదు. యుద్ధం సదాశివ గౌతమ్ ల మధ్యా ? వాళ్ళిద్దరికీ నీలవేణికీ మధ్యా? గెలుపెవరిది , వోటమెవరిది? విముక్తికోసం నీలవేణి తనతో తానే తనలో తానే అంతర్యుద్ధం చేస్తుందా? మొత్తం పురుషసమాజంతో చేస్తుందా? గెలుపు వోటముల ఆటలో హింసని అనుభవిస్తూ కూడా  ఆమె సదాశివకి యెందుకు లొంగిపోయింది? స్వేచ్ఛ ఆమెకి అవసరం కాకుండా ఆకాంక్ష మాత్రమే అవడం వల్ల అలా జరిగిందా? సదాశివ యేడ్చి వోటమిని వొప్పుకొన్నందుకా? స్వేచ్ఛ అవసరంగా పరిణమించినప్పుడు ఆమె సమస్త శక్తులూ వుడిగిపోతే ఆ రోజున పోరాడే పరిస్థితి వుంటుందా? అప్పుడు సదాశివ ప్రవర్తన వూహకందనిదేం కాదు. తన పురుష నైజాన్నీ సమాజం యిచ్చిన బలాన్నీ బాహాటంగానే ప్రదర్శించక మానడు. నైతికంగా వోడిన సదాశివ శారీరికంగా ఆమెపై ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించుకొనే ప్రయత్నం చేస్తూనే వున్నాడు కాబట్టి స్త్రీ పురుషులమధ్య జీవితయుద్ధంలో వైరుధ్యాలు యెప్పుడూ శత్రుపూరితంగానే వుంటాయని నిరంతర చైతన్యంతో మాత్రమే వాటిని పరిహరిచుకోగలం అని ప్రతిపాదించడమే రచయిత్రి అభిప్రాయమా? కాకుంటే యీ యుద్ధ ప్రతీకల ప్రయోజనం యేమిటి? ప్రయోజనం లేని ప్రతీకలెందుకు? ‘పంజరంలో సైతం పక్షులు యెందుకు పాడతాయో’ పాడాలో ఆమెకి తెలుసు. ‘కోపం భయం ద్వేషం పగ అన్నిటినీ విసిరికొట్టి ప్రేమించడమే’ యుద్ధాలకి శాంతిపాఠం. అయినా యుద్ధాలకు ముగింపు లేదు. ఆమె కోరుకొనే శాంతి యెక్కడుందో తెలుసుకొనే వరకూ పరిష్కారం రాదు.

కథలు పరిష్కారం చూపేవిగానే వుండాలని నియమం లేదుగానీ ఆ దిశగా ఆలోచింపచేసేవిగా వుండాలని కోరుకోవడం తప్పుగాదు. కానీ యిన్ని విరుద్ధమైన ఆలోచనలకి తావిచ్చేదిగా వుండడమే ‘శతపత్ర సుందరి’ ప్రత్యేకత.

 

తాజా కలం: హైదరాబాద్ – ఆలంబనలో ‘వేదిక’ సాహిత్య సమావేశం( జూలై 12, 2015 ) లో ‘శతపత్ర సుందరి’ పై చర్చ జరిగినప్పుడు కథా శీర్షిక అంతరార్థం గురించి ప్రస్తావనలొచ్చాయి. సహచరుడితో స్వైరిణి గా పిలిపించుకొన్న నీలవేణి లోపలి పొరల సౌందర్యానికి ఆ శీర్షిక ప్రతీక కావొచ్చని వొక ముక్తాయింపు. ఏదీ అంతిమ తీర్పు కాదు.

 *

 

 

అతను సాహిత్య లోకపు ధృవతార  

 

-భవాని ఫణి

~

bhavani phani.

పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు గొప్ప కవి అయిన జాన్ కీట్స్ ప్రేమ (జీవిత) చరిత్ర ఆధారంగా 2009 లో రూపొందింపబడిన చలన చిత్రం “బ్రైట్ స్టార్(Bright Star )”. చాలా మందికి అతని జీవితంలోని విషాదం గురించి తెలిసే ఉంటుంది . పాతికేళ్ల వయసుకే అనారోగ్యం కారణంగా తుది శ్వాస విడిచిన ఆ మహా కవి, తను జీవించి ఉన్న కాలంలో పెద్దగా గుర్తింపు పొందలేకపోయాడు . అతని దృష్టిలో అతనో విఫల కవి. సమాజం ఎప్పట్లానే అతని గొప్పతనాన్ని జీవితకాలం ఆలస్యంగా గుర్తించింది . ఇదంతా పక్కన పెడితే అతని అతి చిన్న జీవితంలోకి వలపుల వసంతాన్ని మోసుకొచ్చిన అమ్మాయి ఫానీ బ్రాన్. వాళ్ల ప్రణయగాథకి దృశ్య రూపమే ఈ బ్రైట్ స్టార్ చలన చిత్రం .

కొంచెం బొద్దుగా ముద్దుగా ఉన్న ఆ పద్దెనిమిదేళ్ల  అమ్మాయి, కళ్లలోంచి కవిత్వాల్ని వొలికించగల జాణ.  యువకుల హృదయాల్ని ఉర్రూతలూపగల అందం , ఆధునికత ఆమె సొంతం . కథానాయిక ‘ఫానీ బ్రాన్’ పాత్ర ధారిణి అయిన ‘అబ్బే కోర్నిష్’  కళ్లకి ఇదీ అని చెప్పలేని వింత ఆకర్షణ ఉంది . ఆ కళ్లలో చంచలత్వం లేదు . ఒక పరిణితి, ఉదాత్తత , హుందాతనం వాటి నిండా కొలువు తీరి ఉన్నాయి . నటిస్తున్నది ఆ అమ్మాయా లేకపోతే ఆమె కళ్లా అనిపించింది ఒక్కోసారి .

ఆ కన్నుల లోతులు కొలవడమంటే
గుండె గర్భానికి బాటలు వెయ్యడమే
ఆ కన్నులతో చూపు కలపడమంటే
మబ్బుల చిక్కదనంలోనికి మరలి రాని పయనమే

అన్న భావం  ఆ అమ్మాయి కళ్లని చూస్తే కలిగింది  . చూసే కొద్దీ ఆ భావం మరింతగా బలపడింది . ఆ కళ్లలో ఏదో ఉంది . అనంతమైన సాగరాల అలజడి , అగ్ని పర్వతాల అలికిడి , సెలయేటి పరవళ్ల ఉరవడి , చిరు అల్లరిని రేగించే సౌకుమార్యపు సడి….. ఇక అవి ఏ కవి కళ్లలో పడినా కవితల సందడే సందడి .ఎందఱో యువకుల ఆరాధ్య దేవత అయినా ఫానీ మాత్రం జాన్ కీట్స్ ని ఇష్టపడింది . మొదట్లో ఆమెని పెద్దగా పట్టించుకోకపోయినా అతని తమ్ముడు క్షయ వ్యాధితో చనిపోయినప్పుడు ఆమె ప్రదర్శించిన దుఃఖాన్ని గమనించాకా  కీట్స్ కి కూడా  ఆమెపై ఇష్టం ఏర్పడుతుంది. కవిత్వ పాఠాలు నేర్చుకునే వంకతో ఫానీ , కీట్స్ తో సాన్నిహిత్యం పెంచుకునే ప్రయత్నం చేస్తుంది . ఆ  సమయంలో జాన్ కీట్స్ కొన్ని ఆణిముత్యాల్లాంటి మాటలు చెప్తాడు . “చెరువులోకి దూకడం, వెంటనే ఈదుకుంటూ ఒడ్డుకు చేరడం కోసం కాదట . అక్కడే కొంతసేపు ఉండి , ఆ నీటి తాకిడిలోని లాలిత్యాన్ని అనుభవించడం కోసమట! అది ఆలోచనకి అందని ఒక అపురూపమైన అనుభవమట . అతను ఆ సందర్భాన్ని కవిత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడంతో పోలుస్తాడు . చెట్టుకి ఆకులు చిగురించినంత సహజంగా రానప్పుడు , కవిత్వం అసలు రాకపోవడమే మంచిదట. ”

అలా కవిత్వ పాఠాల ద్వారా ఆ ఇద్దరి మధ్య తగ్గిన దూరం , వారి మనసుల్ని మరింత దగ్గర చేస్తుంది. అలౌకికమైన ఓ ప్రేమ భావన , ఇద్దర్నీ పెనవేసుకుని చిగురిస్తుంది. ఇంతలో ఫానీ , కీట్స్ లకి ఒకే ఇంట్లో పక్క పక్క వాటాల్లో నివసించే అవకాశం లభించడంతో వారి ప్రేమ బంధం మరింత గట్టిపడుతుంది . మధ్యలో కొంతకాలం కలిగిన తాత్కాలికమైన ఎడబాటు సమయంలో కీట్స్ ఆమెకి ఎన్నో అందమైన లేఖలు రాస్తాడు.  అతని కోసం ఏమైనా చెయ్యగలిగేంత ప్రేమ ఆమెది.  ఆమె గురించి పేజీల కొద్దీ సోనెట్లు రాయకుండా ఉండలేనంత అనురాగం అతనిది .

ఆ సమయంలో  కీట్స్ రాసిన కవిత “బ్రైట్ స్టార్” ఇదే .
Bright star, would I were stedfast as thou art—
Not in lone splendour hung aloft the night
And watching, with eternal lids apart,
Like nature’s patient, sleepless Eremite,
The moving waters at their priestlike task
Of pure ablution round earth’s human shores,
Or gazing on the new soft-fallen mask
Of snow upon the mountains and the moors—
No—yet still stedfast, still unchangeable,
Pillow’d upon my fair love’s ripening breast,
To feel for ever its soft fall and swell,
Awake for ever in a sweet unrest,
Still, still to hear her tender-taken breath,
And so live ever—or else swoon to death.ఈ కవితలో కీట్స్ ఒక కదలని నక్షత్రంతో మాట్లాడుతున్నాడు .
అతనికి కూడా ఆ నక్షత్రంలా మార్పు లేకుండా , స్థిరంగా ఉండాలని ఉందట .
కానీ, ఆ నక్షత్రపు ఒంటరితనం ఎంత అద్బుతమైనదైనా అటువంటి స్థిరత్వాన్ని కాదట అతను కోరుకునేది .
ఆ నక్షత్రంలా ఎంతో ఎత్తున నిలబడి ఎప్పటికీ మూతపడని కనురెప్పల మధ్య లోంచి ప్రకృతి చూపించే ఓర్పునీ, మార్పు చెందని ఆధ్యాత్మికతనీ చూడాలని కాదట అతని కోరిక .
గుండ్రని భూమి యొక్క మానవత్వపు తీరాల్ని ఒక పూజారిలా శుధ్ధి చేస్తున నీటి కదలికల్ని గమనించాలని కూడా కాదట అతను స్థిరంగా ఉండాలని అనుకుంటున్నది .
పర్వతాల మీదా, బంజరు భూముల మీదా ముసుగులా పరుచుకుంటున్న మెత్తని మంచుని తదేకంగా చూడటమూ అతని ఉద్దేశ్యం కాదట .
కానీ అతని స్థిరంగా ఉండాలని ఉందట .
పరిపూర్ణమవుతున్న అతని ప్రేమభావం(ప్రేయసి?) యొక్క పయ్యెదని దిండుగా చేసుకుని మార్పు లేని స్థితిలో ఉండాలని ఉందట
ఆ పడి లేస్తున్న మెత్తదనాన్ని అనుభవిస్తూ
ఒక తియ్యని అవిశ్రాంత స్థితిలో ఎప్పటికీ మేలుకుని ఉండాలని ఉందట
ఎప్పటికీ కదలకుండా ఉండి, ఆ శ్వాస తాలుకూ పలుచదనాన్ని వింటూ
ఎప్పటికీ జీవించి ఉండాలని ఉందట, లేకపోతే మరణంలోకి మూర్ఛిల్లాలని ఉందట!!!ఎంత గొప్ప భావం! ఒక్కొక్క పదానికీ ఎన్నెని అర్థాలో!  ప్రతి వాక్యంలోనూ ఎంతటి భావ సంఘర్షణో! ఓ పక్క ఉత్తేజభరితమైన జీవితాన్నీ , మరో పక్క అమానవీయమైన నిశ్చలతనీ కోరుకుంటూ , ఆశ నిరాశల మధ్య కొట్టుమిట్లాడుతున్నట్టుగా అనిపించే ఈ గొప్ప కవిత రాయడానికి కీట్స్ దగ్గర ఒక బలమైన కారణముంది .
అదేమిటంటే అనారోగ్యం! అప్పటికే అది కీట్స్ శరీరాన్నిఆత్రంగా ఆక్రమించుకుంటోంది. అతని తమ్ముడిని పొట్టన పెట్టుకున్న అదే క్షయ వ్యాధి అతన్ని కూడా తన కబంధహస్తాల మధ్య ఇరికించుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది . పైగా బీదరికం.  అతను అటువంటి దయనీయమైన పరిస్థితిలో ఉన్నప్పటికీ ఫానీ అతనితో వివాహానికి సిద్ధపడి , అతన్ని తన ఇంట్లో ఉంచుకుని సపర్యలు చేస్తుంది . కానీ అక్కడ లండన్ లో ఉన్న తీవ్రమైన చలితో కూడిన వాతావరణ పరిస్థితుల కారణంగా , క్షీణిస్తున్న అతని ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని,  మిత్రులంతా ధనాన్ని ప్రోగు చేసి, చలి కొంచెం తక్కువగా ఉండే ప్రాంతమైన ఇటలీకి అతడిని పంపుతారు . అతను అక్కడే తన ఇరవయ్యైదవ ఏట వ్యాధి ముదిరి మరణిస్తాడు .కీట్స్ కొన్ని రోజులు కనిపించకపోతేనే విలవిల్లాడిపోయే ఫానీ , ఈ దుర్వార్త విని తీవ్ర వేదనకి గురవుతుంది . ఆ సన్నివేశంలో విషాదమూర్తిగా మారిన ‘ఫానీ’గా, అబ్బే కార్నిష్ చూపిన నటన గురించి వివరించాలంటే అద్భుతం అన్నమాట అనక తప్పదు . ఎందుకంటే అంతకంటే ఉన్నతంగా ఆమె నటనని వర్ణించగల పదమేదీ లేదు కనుక . జుట్టు కత్తిరించుకుని , నల్లని దుస్తులు ధరించి , అతను రాసిన బ్రైట్ స్టార్ సోనెట్ ని వల్లె వేసుకుంటూ రాత్రి పూట ఆ ప్రదేశమంతా సంచరిస్తూ చాలా ఏళ్ల పాటు అతని వియోగ దుఃఖాన్ని ఆమె అనుభవిస్తుంది .  అలా అక్కడితో కథని ముగిస్తాడు దర్శకుడు జేన్ కాంపియన్ .

ఈ చలన చిత్రంలోని ప్రతి సన్నివేశం ఓ అపురూపమైన కళాఖండంలా ఉంటుంది . అతి పెద్ద కేన్వాస్ మీద ఓ గొప్ప కవి జీవితంలోని కొంత భాగాన్ని చిత్రించి చూపడంలో  దర్శకుడు ఎంతగా తన ప్రతిభని కనబరిచాడో , నటీనటులంతా అంతే సహజత్వాన్ని తమ తమ నటనలో ప్రదర్శించారు. జాన్ కీట్స్ పాత్రధారి ‘బెన్ విషా’ , ఫానీ పాత్రధారిణి ‘అబ్బే కార్నిష్’ ల నటన అత్యుత్తమం .  ముఖ్యంగా అబ్బే కార్నిష్, చలన చిత్రాన్నీ, ప్రేక్షకుల్నీకూడా  తన చుట్టూ రంగుల రాట్నంలా తిప్పుకోగలిగేంత అద్వితీయమైన చార్మ్ ని ప్రదర్శించింది . అలాగే ఒక సన్నివేశం తాలుకూ ఆడియో మరో సన్నివేశానికి కొనసాగింపబడటం, చలన చిత్రానికి ఒక ప్రత్యేకతని ఆపాదించింది . ఆ విధమైన ఎడిటింగ్ కారణంగా  కాలం  ఏక ప్రవాహమై తన గమనాన్ని గమనించనివ్వకపోయినా, చలన చిత్రమంతా ఓ కొత్త అందమే పరవళ్లు తొక్కింది .

మొత్తానికి ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, ప్రకాశవంతమైన ఈ ‘తళుకుల తార’ , తీవ్రమైన ప్రేమభావాన్ని తనలో తను అనంతంగా జ్వలించుకుని, మన మనసుల్లోపల అపూర్వమైన జ్ఞాపకాల్ని వెలిగిస్తుంది . కానీ అన్ని గొప్ప ప్రేమ కథల్లోలాగే ఇక్కడ కూడా వియోగమే గెలుస్తుంది . విషాదాన్నే మిగులుస్తుంది.

చమ్కీ పూల కథ

 

-పి. విక్టర్ విజయ్ కుమార్

~

ప్రజాస్వామిక రచయిత్రుల వేదిక  సమావేశానికి హాజరై, ఇంటికి తిరిగి వస్తున్నప్పుడు అక్కడ జరిగిన  delibartions    గురించి ఆలోచిస్తూ వస్తున్నా. ఎంతో మంది రచయిత్రులు అక్కడ వేదిక మీద ప్రసంగించారు. ఆలోచిస్తున్నా – ప్రతి ఒక్కరిలోను ఏదో తెలీని ఆవేశం ! ఆవేదన ! ‘ ఎన్నో సంవత్సరాల నుండి వీళ్ళందరూ ఇన్ని  రచనలు చేస్తున్నారు. వీళ్ళ కథల్లో ఎన్ని ముస్లిం పాత్రలు, ఎన్ని క్రిస్టియన్ పాత్రలున్నాయి ?  వీళ్ళందరూ సృష్టించిన పాత్రల సంఖ్య లో, మత సహనం అనే ప్రత్యేక ఇతివృత్తం తో రాయకపోయినా, కనీసం పదహైదు  శాతం అన్నా మైనారిటీ లకు సంబంధించిన పాత్రలుంటే , అది  secular world of progressive writers    అయినట్టే కదా ? ముస్లిములు ఘాతుకంగా చంపబడిన 2002 సంవత్సరం తర్వాతైనా లేదా 2013 ముజఫర్ నగర్ ఊచకోత జరిగిన తర్వాతైనా సరే – మన తెలుగు రచనల్లో – ఎన్ని ముస్లిం పాత్రలొచ్చాయి ? ఎన్ని సన్నివేశాల్లో ముస్లిములు కనిపిస్తారు ? 2000 మొదట్నుండీ సామాజిక చిత్ర పటం లో ఇన్ని మార్పులు జరుగుతుంటే, గమనించని రచయితలు, రచయిత్రులు – చేస్తున్న ఈ ఆక్రందనల్లో శూన్యత లేదా ? ‘ ఆలోచనల స్రవంతి తెగదు ఇలా ఆలోచిస్తూ పోతే. నాకు ఎవరినీ నిందించాలనో, ఎవరి మీదో ఒక అసహనం ప్రదర్శించాలనో లేదు  గాని – కథ రాసి ఇంటికొచ్చి పిల్లలకు హోం వర్క్ చేయిస్తూ , మన పిల్లోడు కూడా మిగతా పిల్లల మాదిరిగానో, అంత కంటే ఎక్కువ గానో చదవాలి అనే ప్రెషర్ ను మనం తీసుకోవడమో, పిల్లల మీదకు రుద్దడమో ఎలా చేస్తామో – సింపుల్  గా చెప్పాలంటే అదే రకమైన ప్రెషర్ ఇది !!

మొహరం నెల. సూఫీ తత్వ వాదులు పవిత్రంగా పరిగణించే  రోజులు ఇవి.   మన దేశం లో సంస్కృతి ‘ భారత దేశ సంస్కృతి ‘ అని మత ఛాందస వాదులు, ఒక   hypothetical culture   ను జాతీయ వాదం లో భాగంగా ముందుకు తీసుకువచ్చి, ఇక ఏ ఇతర సంస్కృతి అయినా    subservient   అని గర్భితంగా ప్రజల సంస్కృతిని ప్రభావితం చేయదల్చుకుంటున్నప్పుడు –   composite culture  మానవ సంబంధాల్లో ఎలాంటి ఆర్ధ్రత నింపుతుందో తెలియ జేయడానికి , నాకు తెలిసి ఈ మధ్య కాలం లో జరగని ఒక ప్రయత్నం ఒక ముస్లిం చేసాడు. తన అస్తిత్వాన్ని, తను కోరుకునే సామాజిక సఖ్యతకు చమ్కీలద్ది మనకు ‘ చమ్కీ పూల గుర్రం’ ను అందించాడు.       అఫ్సర్ రాసిన ‘ చమ్కీ పూల గుర్రం ‘ మత తత్వానికి వ్యతిరేకంగా నినదించే సమయం లో – వచ్చిన   most well timed story .

కథ ఇతివృత్తం చూస్తే – ఇద్దరు చిన్న పిల్లల స్నేహానికి మత విశ్వాసాలు, పర మత విశ్వాస అసహనం ఎలా దీనావస్థను కలుగ జేస్తుందో తెలియ జేసే కథనం ఇది. మున్నీ పీర్ల ఆరాధన సంస్కృతికి   symbolic  గా ఉన్న చమ్కీ పూల గుఱ్ఱాన్ని బహుమతిగా ఆపూ కు ఇవ్వడం, ఆపూ –  మున్నీ స్నేహం లో ఉన్న అందాన్ని చమ్కీల  అందం లో చూసి ఆనందపడ్డం, హిందూ మత విశ్వాస విషం లో మునిగిన తండ్రి ఆపూ ను కొట్టి కలవకుండా ఇంట్లోనే ఉండమని హుకుం వేయడం, ఆపూకు విన్న పీర్ల కథలు నెమరేసుకోవడం,  ఆపూ తల్లి ఆపూ లొ ఉన్న విషాద అనుభూతిని చూసి నిస్సహాయంగా బాధ పడ్డం, ఆపూ మున్నీ స్నేహాన్ని కలవరిస్తూ చమ్కీ పూల గుఱ్ఱాన్ని  కలలో కలవరింపుల్లో దగ్గరగా హత్తుకుంటూ నిద్రలో ఒద్దిగలడంతో ఆర్ధ్రంగా ముగుస్తుంది కథ.

మొదటగా  కథా ఇతివృత్తం చూస్తే ప్రధానంగా గోచరించేది  “ culture of love and culture of acceptance “ .  మనమిప్పుడు చూస్తున్నది   “ Politics of hate “ ఇదే “ culture of hatred  “ ను పోషిస్తుంది . దీనికి కౌంటర్ గా  మనం ప్రజలకు రుచి చూపించాల్సింది  “ culture of love and affection “ . ప్రేమించే సంస్కృతి – పర విశ్వాస సహనం తొ ఒక స్థాయి వరకు కలిసి ఎదిగినా అల్టిమేట్ గా  ‘ సమ్మతి ‘ అన్నది ‘ సహనం ‘ కన్నా గొప్ప భావన. ఆ సమ్మతితోనే – ప్రేమలో ఒక ఆర్ధ్రత వస్తుంది. ప్రేమ ప్రజాస్వామికంగా ఉండడం వేరు. ప్రేమ ఆర్ధ్రంగా ఉండదం వేరు. మన దేశం లో సెక్యులరిజం ‘ పరమత సహనం ‘ దగ్గరే ఆగిపోయింది. ఈ కథ ఒకడుగు ముందుకేసి ‘ సహనం ‘ ను ‘ సమ్మతి ‘ అనే ఉన్నత స్థాయి దగ్గరకు తీసుకెళ్ళి , మనుష్యుల మధ్య ఉన్న అనుబంధాల్లో  essence  ను మనకు రుచి చూపిస్తుంది.

కథ చెప్పడం లో ఎన్నుకున్న పద్ధతి

పర విశ్వాస సమ్మతికి ప్రధాన అడ్డు గోడ   judgemental analysis of beliefs   .  రాన్ వైల్డ్ అనే ఒక ప్రఖ్యాత ప్రఖ్యాత కళాకారుడి  మాటలు గుర్తొస్తాయి  ”  Seek the wisdom of the ages, but , look at the world through the eyes of a child ”   . ప్రతి మతం గురించి , ప్రతి విశ్వాసం గురించి   dispassionate   గా తెలుసుకోవడం మేధావులుగా ఒక ఎత్తైతే , చిన్న పిల్లల దృష్టిలో చూస్తే మన ప్రపంచాన్ని మనమే ఎంత జఠిలం చేసుకున్నామో అర్థమౌతుంది.  ఇదే మాట ఆపూ వాళ్ళ అమ్మ ఇలా అంటుంది ” అది చిన్న పిల్ల. దానికి ఈ వయసులో ఏం తెలుస్తుంది ? ఆ దేవుడి బొమ్మ కూడా ఆట బొమ్మ తప్ప ఇంకేమీ కాదు దానికి. కాసేపు ఆడుకుంటుంది. అంతే ! పిల్లల ఆటలో దేవుళ్ళ గొడవ తెచ్చి పెడితే ఎట్ల ? అక్కడ దానికి భక్తి గురించి , దానికి ఇంకా అర్థం కాని ధర్మం గురించి చెప్తే ఎట్ల ? ” నిజమే కదా ?! మనిషికి మత విశ్వాసాలెందుకు ? తన మీద తనకు భరోసా కలిపించడానికి. దాన్ని ధర్మం పేరుతో ఎంత  complicate  చేసుకున్నాం మనమందరం ? దీనికో తత్వాన్ని అద్ది ఛాందస వాదులు ప్రజా జీవితాన్ని ఎంత దుర్భరం చేసారు ? ఆపూ తన కలలో పీర్ల సాయిబు , పీరు బరువు ఎత్తడానికి ఇబ్బంది పడ్డప్పుడు ‘ జై ఆంజనేయ ‘ అంటుంది. దీన్ని ‘ మన ధర్మం గంగ నీరు, పర ధర్మం ఎండ మావి ‘ లాంటి అసంబద్ధ మైన సిద్ధాంతాలు చెప్పి కల్మషం చేయాలని చూస్తుంది ఒక కేరక్టర్ ఇందులో.

కథ మొత్తం చాలా నిర్దుష్టంగా,  situation specific   గా నడుస్తుంది. మన సెక్యులర్ సాహిత్యం  బ్రాహ్మినిజం తో కాంప్రమైజ్ అయ్యి వచ్చిన అర కొరా సాహిత్యం కూడా   abstractise   అయ్యింది.   Abstractisation is actually the biggest threat to secular writing, which actually needs a specific exemplification, reasoned out writing and usage of empathised forms    అబ్స్ట్రాక్టైజ్ చేయడం వలన, సెక్యులరిజం   గురించి     general sense   లో మాట్లాడి బ్రాహ్మినిజం ను వెనక్కు తోసేస్తుంది. దీనితో పాటు, సమస్యల తీవ్రత తగ్గించి కొంత గందరగోళానికి గురి చేసే ప్రమాదానికి కూడా ఇది తోడ్పడుతుంది. మానవులందరూ సమానులే అని కథ రాస్తే, సెక్యులర్ రచన అయిపోదు. విశ్వాసాల మధ్య ఘర్షణ, మెజారిటి వాదం యొక్క నిరంకుశత్వం గురించి నిర్దుష్టంగా మాట్లాడాకపోతే కథ, కవిత, ఇంకేదైనా సెక్యులర్ రచన కానేరదు. కవితాత్మకంగా చెప్పాలని , ఏవో   abstract expressions  ను మధ్యలో దూర్చడం సెక్యులర్ దృక్పథాన్ని తీవ్రంగా  dilute  చేస్తుంది.  ఈ విషయం మన కథకుడికి బాగా అవగాహన కావడం వలననే ఈ కథ అందంగా రాగలిగింది.

చిన్న పిల్ల ద్వారా మత విశ్వాసాలను వివరించడం ఈ కథ లో ఉన్న గొప్ప ఎత్తుగడ.  మనలో ఈ  complexity   కి దూరంగా బతకాలనుకునే ఒక నిర్మల తత్వం చిన్న పిల్లల హృదయం నుండి వివరించడం వలన మనం కోల్పోయిన దేమిటొ తెలియడానికి – ‘ ఆర్ధ్రత ‘ ఒక ఫాం గా నిలబడగలిగింది ఈ కథలో.   ఆపూ బాధ ఈ కథలో ఉన్న ప్రతి స్త్రీ కేరక్టర్  empathise  చేస్తుంది.  పురుష పాత్రలన్నీ వ్యతిరేకమే ! ఎందుకంటే ఇది ఉత్తి పురుష్స్వామ్యం కాదు – బ్రాహ్మణీక పురుష స్వామ్యం కూడా !

ఇంకా చిన్న చిన్న వివరణలు ( నేను వీటిని కథలో ఎత్తుగడలే అనే అనుకుంటున్నా ) –  మున్నీ , ఆపూ తో మాట్లాడక ఐదు రోజులయ్యింది అని ఉంటుంది . మూడు రోజులు ఎందుకు కారాదు ? ఏడు రోజులు ఎందుకు కారాదు ? మనలో కొన్ని  schemas  ఉంటాయి. ఏది దూరం, ఏది దగ్గిర అనడానికి కొన్ని  schematic feelings   ఉంటాయి. ఇది చాలా చిన్న విషయమే కాని, పాఠకుడికి తెలీకుండా పాఠకుడి మనస్సు మీద కొని   schemas  ను తట్టి లేపుతుంది.  ఫాతమ్మ చేసిన పాల కోవా అంటే ఆపూ కు ఇష్టం. అది మున్నీ ఒక్కతే తింటుందా ? తాను కలిసినప్పుడు ఇస్తుందా – అని ఆపూ ఆలోచిస్తుంది. ఇదొక  affectionate jealousy  కి సంబంధించిన   schema . ఇలా ఇంకా ఎన్నో   schemas   ను , తను చెప్పదల్చుకున్న మెసేజ్ కు అనుకూలంగా వాడుకుంటూ వస్తాడు. పాఠకులకు   cognitive complexities  ఉంటాయి. అందుకు   narrative   గా చెప్పడం ఒక పద్ధతి, సిచ్యుయేషన్ మీదా వ్యాఖ్యానిస్తూ   చెప్పడం ఒక పద్ధతి, వాదన చేస్తూ వివరించడం ఒక పద్ధతి. ఆర్ధ్రత,    empathy  ని వివరించాలంటే కథకుడు   schemas   ను తీసుకుని వాటి ద్వారానే, పాఠకున్ని కన్విన్స్ చేయాలనే పద్ధతి ఎన్నుకున్నాడు. అది సరి అయినదే అని కథ చదివాక ప్రతి ఒక్కరు అర్థం చేసుకోక తప్పదు.  అసలు ‘ చమ్కీ ‘ అన్నదే గొప్ప  schema . అది ఆనందాన్ని, అమాయకత్వాని   symbolise   చేస్తుంది.

మన దేశం లో దర్గాలు , పీర్ల సాయిబులు – అతి శూద్ర హిందువులలో ఎక్కువ ప్రాచుర్యం పొందాయి. ఇది హైందవత్వం , వీళ్ళ జీవితాల్లోకి తగినంత  చొచ్చుకుపోక పోవడం వలన కలిగిన ఒక    modification of belief  . దర్గాలలో దేవుళ్ళు ఉండరు. ఆరాధ్యనీయమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన వ్యక్తుల ( ఆ వ్యక్తిత్వం మత తత్వమైనా సరే – అది వేరే విషయం )  సమాధులుంటాయి. పీర్ల చావిడిలో ఆర్భాటాలు ఉండవు. సింప్లిసిటీ ఉంటుంది. అక్కడ  Priests  కు తెచ్చిపెట్టుకున్న గొప్ప తనం ఉండదు. ఏ గొప్ప దర్గా సందర్శించినా   composite culture   మాత్రమే కనిపిస్తుంది. ఎవరన్నా సమానులే అక్కడ. ఎవరికీ స్పెషల్ ట్రీట్ మెంట్ ఉండదు.

ఈ కథను  నాస్తికులు, గానీ    conservative marxists   గానీ దేవుడికి సంబంధించిన విశ్వాసాన్ని ఇంకోలా  glorify   చేసారు అనొచ్చు. మన దేశం లో హిందూ మెజారిటీ వాదాన్ని ఎదుర్కోవాలంటే – మనం అర్థం చేసుకోవాల్సింది , బ్రాహ్మినిజం సృష్టించిన ప్రతి  sentiment  కు మనం   counter-sentiment   ను సృష్టించాలి.  అంబేద్కర్ బుద్ధిజం స్వీకరించాడంటే – అసలు మతం లేకపోతే మనిషి మనుగడే లేదు అనే నమ్మకం తో కాదు. దేవుడు – సమూలంగా మన జీవితాల్లో నుండి వెళ్ళిపోవాలంటే ఇంకో 500 సంవత్స్రాల పైనే పట్టొచ్చు. అంత వరకు ప్రజలకు  alternate  ఏం చూపించాలి ?  alternate belief system  డెవలప్ చేయకుండా , మనుష్యులను మనం కూడా గట్టుకోలేము. అలా కాక, ‘ అసలు ఏ దేవుడి గురించీ రాయొద్దు, దేవుడే లేదు అందుకోసం ఎవరూ కొట్టుకోవద్దు ‘  అని రాయండి అనడం  dogmatic argument  తప్ప ఏమీ కాదు.

ప్రతి ప్రజాస్వామిక రచయిత, రచయిత్రి – ఇలాంటి కథ ఏదో ఒకటి, ఇలాంటి పాత్రలతో ఏదో ఒకటి రాయండి చాలు. ఆంధ్ర జ్యోతి వేసుకోకపోవచ్చు, ఆంధ్ర భూమి వేసుకోకపోవచ్చు. నష్టం లేదు. ప్రగతి వాదం ఎప్పుడూ మైనారిటీ వాదమే. అదో దీర్ఘ కాలిక తిరుగుబాటులో భాగంగానే ఉంటుంది. అందుకు రచయిత/త్రి గా ఓపిక కావాలి.  అసలు ఇలాంటి కథ ఒకటి రాసి ఎవరూ  వేసుకోకపోతే, మీ దగ్గరే పెట్టుకోండి. మీ ఫేస్ బుక్ వాల్ మీద పెట్టుకోండి. ఎందుకంటే – మీరు రాస్తున్న దృక్పథం మహోన్నతమైంది కాబట్టి. అది ఏదోలా ఎక్కడో చోట వినబడాలి కాబట్టి.

నాకు మాత్రం ఈ కథ చదివినప్పుడు – కలిగిన ఫస్ట్ హేండ్ ఫీలింగ్ – ఈ కథ ఒక ముస్లిం మాత్రమే రాయగలడు. అది అఫ్సర్ కావడం  incidental  !!  ఆయనకు ఈ సాహితీ కళ ఉండడం సామాజికంగా యాదృచ్చికం.  ఇది ఆయన అస్తిత్వ ఫలం!

*

 

 

 

     గ్రీన్ గేబుల్స్ ఇంట్లో ఆన్ -20

 

 

                      Anne Of Green Gables By L.M.Montgomery

 

” మెరిల్లా, ఒక్క నిమిషం డయానా దగ్గరికి వెళ్ళి రావద్దా నేను ? ”ఆదుర్దా  గా అడిగింది ఆన్.

” ఎందుకూ ఈ చీకట్లో పడి ? ఇద్దరూ కలిసేవచ్చారుగా బడినుంచి ? మంచులో నిలబడి అరగంటకి పైగా మాట్లాడేసుకున్నారు కూడానూ..అన్నేసి కబుర్లు ఏముంటాయోగాని ! మళ్ళీ ఏమిటట ? ”

” కాని తను నన్ను చూడాలనుకుంటోంది- ఏదో ముఖ్యమైన సంగతే ఉంది ”

” అదెలా తెలుసు నీకు ? ”

” కిటికీ లోంచి సైగ చేసిందిగా ? కొవ్వొత్తి వెలిగించి పెట్టి దాని మీదినుంచి అట్టముక్కని అటూ ఇటూ ఊపాలి… అది నేనే కనిపెట్టాను ”

” నువ్వే లే, అందులో అనుమానమేముంటుంది ! మీ పిచ్చి వ్యవహారం తో కిటికీ తెరలకి నిప్పంటిస్తారో ఏం పాడో ! ”

” లేదు లేదు..మేము చాలా చాలా జాగ్రత్తగా ఉంటాంగా…ఆ ఊపటాలకి ఒక లెక్క ఉందిలే – రెండుసార్లు  ఊపితే – ‘ ఉన్నావా ? ‘ అని. మూడుసార్లు ఊపితే ‘ ఉన్నాను ‘ అని. నాలుగుసార్లైతే ‘ పనిలో ఉన్నాను ‘ అని. అయిదుసార్లు ఊపితే ‘ చాలా ముఖ్యమైన విషయం చెప్పాలి, త్వరగా వచ్చెయ్యి ‘ అని. డయానా ఇందాక అయిదు సార్లు ఊపింది – ఆ సంగతేదో తెలుసుకోవాలని మహా ఆరాటంగా ఉంది నాకు ”

” సరే, సరేలే. అంత ఆరాటం తట్టుకోలేవుగాని, వెళ్ళి పది నిమిషాల్లో వచ్చెయ్యి ”

ఆన్ ఆ మాట గుర్తు పెట్టుకుని అలాగే వెనక్కి వచ్చేసింది. డయానా చెప్పే అతి ముఖ్యమైన సంగతులని పదినిమిషాల్లో కుదించుకోవటం ఎంత కఠినమైన పనో , ఆ కొద్ది సమయాన్నీ ఆన్ ఎంత బాగా వినియోగించుకుందో – నరమానవుడెవరికీ ఊహకందదు.

” నీకు తెలుసా మెరిల్లా, రేపు డయానా పుట్టినరోజు. బడినుంచి వచ్చేసిన దగ్గర్నుంచి, రాత్రంతా నన్ను వాళ్ళింట్లో ఉండిపోయేలాగా వాళ్ళమ్మని అడుగుతానంది. ఇంకానేమో , డయానా వాళ్ళ కజిన్స్ న్యూ బ్రిడ్జ్ నుంచి రేపు సాయంత్రానికి వస్తున్నారు – మంచి గుర్రపు బగ్గీ ఉంది వాళ్ళకి, అందులో వస్తున్నారన్నమాట. రేపు పొద్దుపోయాక డిబేటింగ్ క్లబ్ లో కచేరీ ఉందట- డయానానీ నన్నూ వాళ్ళు అక్కడికి తీసుకుపోతారట..నువ్వు ఒప్పుకుంటేనేలే..వెళ్ళనా మెరిల్లా..పంపించవూ నన్ను ? ”

”ఊహూ.నువ్వు వెళ్ళటానికి వీల్లేదు. అవి చిన్నపిల్లలు వెళ్ళేవి కావు  ”

” కాదు మెరిల్లా , అక్కడంతా మర్యాదగానే ఉంటుంది ” – ఆన్ నచ్చజెప్పబోయింది.

” కాదనటం లేదు నేను. అవి అయేప్పటికి అర్థరాత్రి దాటిపోతుంది, అంతసేపు మేలుకుని ఉంటే పిల్లలకి ఆరోగ్యాలు  పాడైపోవూ ? మిసెస్ బారీ ఎలా వెళ్ళనిస్తోందో డయానాని – చాలా పద్ధతిగలదాన్నంటుంది మళ్ళీ ”

ఆన్ కళ్ళనీళ్ళపర్యంతమైంది – ” చాలా ప్రత్యేకమైన సందర్భం కదా మెరిల్లా ? పుట్టినరోజు ఏడాదికి ఒకసారే కదా వచ్చేది , అస్తమానమూ రాదు కదా ? ప్రిస్సీ ఆండ్రూస్ అక్కడ పద్యం చదువుతోంది – ‘ నిషేధాజ్ఞ గంట మోగరాదీరాత్రి ‘ అని- అది నీతిబోధకమైనదే కదా ??  భజనమండలి వాళ్ళు నాలుగు విషాద గీతాలు పాడతారట, చర్చ్ లో పాడే కీర్తనల్లాంటివే ! ఆఖరికి పాస్టర్ గారి ఉపన్యాసం కూడా ఉందట- ఆయన చర్చ్ లో మాట్లాడినా ఇంకెక్కడ మాట్లాడినా ఒకటే కదా చెప్పు , విని తీరాల్సిందే కదా ? వెళ్ళనివ్వు మెరిల్లా, నన్ను ” – బతిమాలింది.

” చెప్పింది అర్థమైందా లేదా నీకు ? వెళ్ళి బూట్లు విప్పేసి నిద్రపో, ఎనిమిది దాటుతోంది ”

” ఈ ఒక్క మాటా విను  మెరిల్లా , దయచేసి ! మిసెస్ బారీ వాళ్ళింట్లో ‘ అతిథుల గది ‘ ఇస్తానన్నారట నాకు – చిన్నపిల్లని,  ఎంతో గౌరవం కదా అది నాకు , ఆలోచించవూ ? ”

” నీకిప్పుడు ఆ గౌరవం తో ఏమీ అవసరం లేదులే. వెళ్ళి నిద్రపో, ఇంకేం చెప్పకు నాకు ”

ఆన్ దిగులు దిగులుగా, కళ్ళ నీళ్ళు కార్చుకుంటూ , పైకి వెళ్ళాక , అప్పటిదాకా వసారాలో నిద్రపోతున్నట్లు పడుకున్న మాథ్యూ కళ్ళు తెరిచాడు .

” ఆన్ ని వెళ్ళనిస్తే బావుంటుంది మెరిల్లా ” – మెల్లిగా అన్నాడు.

” అస్సలు వీల్లేదు. దాన్ని పెంచుతోంది ఎవరటా- నువ్వా , నేనా ? ” కస్సుమంది మెరిల్లా.

” అది కాదూ ” నసిగాడు.

” అయితే నువ్విందులో కలగజేసుకోకు ”

” నీ అభిప్రాయం లో నేను కలగజేసుకోవట్లేదు – నా అభిప్రాయం చెబుతున్నా అంతే ”

” ఆన్ చంద్రమండలానికి వెళతానన్నా పంపించమంటావు నువ్వు ” – కొంచెం ప్రసన్నంగానే ఎత్తిపొడిచింది – ” డయానా ఇంట్లో రాత్రికి ఉండేందుకైతే పంపించేదాన్నే ..ఆ కచేరీ వ్యవహారం నచ్చలేదు నాకు. ఆ రాత్రప్పుడు ఇంటికొస్తుంటే చలిగాలికి జలుబూ దగ్గూ పట్టుకుంటే ఏం చెయ్యాలి ? ఆ కచేరీ హడావిడి లో ఉన్నవీ లేనివీ తలకెక్కించుకుని ఉబలాటపడిపోతుంది, ఒక వారం వరకూ మామూలు మనిషి అవదీ పిల్ల- నాకు తెలీదా

దీని సంగతి ? ”

” నువ్వు ఆన్ ని పంపించటమే మంచిదని నేను అనుకుంటున్నాను ” – మాథ్యూ తొణక్కుండా చెప్పేశాడు. అతనికి వాదించటం బొత్తిగా రాదుగాని, అన్న మాటనే పట్టుకు కూర్చోవటం మటుకు బ్రహ్మాండంగా వచ్చు. మెరిల్లా ఇంకేం మాట్లాడలేక అక్కడినుంచి వెళ్ళిపోయింది.

మర్నాడు పొద్దున ఫలహారం అయాక ఆన్ గిన్నెలు కడుగుతోంది- అటుగా వెళుతూన్న మాథ్యూ మెరిల్లా ఉన్న వైపుకి తొంగి చూసి మళ్ళీ చెప్పాడు –

” ఆన్ ని నువ్వు పంపించి తీరాలి మెరిల్లా ”

మెరిల్లా మొహం కందగడ్డలా అయిపోయింది.

అప్పటికి, కోపాన్ని దిగమింగుతూ

” సరే. నువ్వు ఊరుకునేట్లు లేవుగా అసలూ..సరే . ”

ఆన్ అంతా వింటూనే ఉంది, చెంగుమని గెంతింది అక్కడికి – చేతిలో తడిగిన్నెలు తుడిచే గుడ్డతో సహా.

” మళ్ళీ చెప్పు మెరిల్లా, మళ్ళీ చెప్పు ”

” ఒకసారి చెప్పాగా, చాల్లే. నువ్వు ఆ చలిలో నడిచి న్యుమోనియా తెచ్చుకుంటే నాకేం పూచీ ఉండదు గుర్తు పెట్టుకో. కొత్త చోట పడుకుని ఇంకే జబ్బైనా చేసినాదానికీ మాథ్యూనే బాధ్యత వహించాలి, నేను కానే కాదు . ఆన్ షిర్లే, ఆ గుడ్డ లోంచి జిడ్డు నీళ్ళు కారుతున్నాయి, నేలంతా పాడయేట్లుంది, గిన్నెలు సరిగా కడిగావా లేదా అని ? ”

anne20-1

” నాతో నీకు విసుగు పుడుతుంటుంది, తెలుసు నాకు . నా తప్పులకి బాధపడుతుంటాను – కానీ, చేసే అవకాశం ఉండి కూడా కొన్ని తప్పులు చెయ్యను- వాటిని తలుచుకుని తృప్తి పడుతుంటాను. ”- ఆన్ పశ్చాత్తాపాన్ని వ్యక్తం చేసింది-

” మళ్ళీ కడుగుతాలే. నేలంతా ఇసకతో రుద్ది శుభ్రం చేస్తాలే. ఓ- మెరిల్లా, నా మనసంతా కచేరీ మీదే ఉంది, జన్మలో వెళ్ళలేదు నేను. బళ్ళో చాలా మంది వెళ్ళారట ఎప్పుడో ఒకప్పుడు, మాట్లాడేసుకుంటూ ఉంటారు- నేను వెర్రి మొహం వేస్తుంటాను. నాకెలా అనిపిస్తోందో నీకు అర్థం కాలేదు – మాథ్యూ కి అర్థమైంది. అర్థం చేసుకోబడటం ఎంతో ఆనందం గా ఉంటుంది. ”

ఆ ఉత్సాహం తో , బళ్ళో ఆన్ పాఠాల మీద శ్రద్ధే పెట్టలేదు. గిల్బర్ట్ బ్లైత్ , స్పెల్లింగ్ లోఆమె   ని ఓడించేశాడు- నోటి లెక్కల్లో ఆన్ అతనికి ఆమడ దూరం వెనక పడింది. అవేవీ మామూలుగా కలిగించే అవమానాన్ని కలిగించలేదు –  కచేరీ గురించీ డయానా వాళ్ళింట్లో అతిథుల గది గురించీ తలుచుకుంటూ ఉండిపోయింది. ఆన్, డయానా ఆపకుండా మాట్లాడుకుంటూనే ఉన్నారు – మిస్టర్ ఫిలిప్స్ ఏ కళ నున్నాడో , పట్టించుకోలేదు. నిజానికి బళ్ళో అందరూ అదే సందట్లో ఉన్నారు. అవొన్లియా క్లబ్ లో ఇదివరకు చిన్న చిన్న కార్యక్రమాలు జరిగాయిగాని, ఇంత భారీ ఎత్తున జరగటం ఇదే మొదలు. పది సెంట్ లు టికెట్, ఆ డబ్బు తో లైబ్రరీ కి చాలా పుస్తకాలు కొంటారట. పాల్గొనే పిల్లలందరూ ఎన్ని రోజులనుంచో సాధన చేసుకుంటున్నారు – వాళ్ళ తమ్ముళ్ళూ చెల్లెళ్ళూ వాళ్ళ కంటే హడావిడి పడిపోతున్నారు.

ఆన్ ఆనందం బడి వదలగానే ఇంతెత్తున పొంగింది, అది పెరిగి పెరిగి కచేరీ సమయానికి అవధులు దాటిపోయింది. డయానా ఇంట్లో చాలా నాగరికమైన టీ ఏర్పాట్లు జరిగాయి. అది అయాక డయానా గదిలో ఇద్దరూ ముస్తాబయారు. ఆన్ జుట్టుని కొత్తరకంగా దువ్వింది డయానా. డయానా జుట్టులో రిబ్బన్ లు ఆన్ అందంగా ముడి పెట్టింది. ఇంకా రకరకాల ప్రయత్నాల తర్వాత ముస్తాబు పూర్తయింది , ఇద్దరి మొహాలూ సంతోషం తో , ఉద్వేగం తో కందిపోయి ఉన్నాయి. ఆన్ దుస్తులు మెరిల్లా పద్ధతిలో కొంచెం సాదాగానే ఉన్నాయి . డయానా టోపీ , జాకెట్- అన్నీ మంచి సొగసుగా ఉన్నాయి. ఆన్ కి ఒక్క క్షణం బాధేసింది- సర్దుకుని, తన బట్టలూ  చాలా అందంగా ఉండేందుకు  తన ఊహాశక్తిని ఉపయోగించుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది.

కాసేపటికి డయానా కజిన్ లు , వచ్చారు. వాళ్ళ బట్టలు మరీ నాజూకుగా ఉన్నాయి. అందరూ కలిసి బయల్దేరారు. వాళ్ళ గుర్రం బగ్గీ మంచు కప్పిన నున్నటి దారివెంట జారుతున్నట్లు వెళుతూంటే ఆన్ కి దివ్యంగా ఉంది. తెల్లటి మంచుకొండల వెనక సూర్యాస్తమయం అద్భుతంగా ఉంది. సెయింట్ లారెన్స్ సరస్సు చుట్టూ దట్టంగా మంచు, లోపల  నిండా నీలి రంగు నీరు- అందులోకి ప్రవహించే  ఎర్రటి సూర్యకిరణాలు . ముత్యాలూ నీలాలూ తాపిన పాత్రలో మధువులూ జ్వాలలూ కలిసి పొర్లిపోతున్నట్లుంది. దూరంగా స్లెడ్జ్ బళ్ళ గంటల సవ్వడి , ఎవరివో నవ్వుల ధ్వని- వనదేవతల ఉల్లాసం  అంతటా వ్యాపిస్తున్నట్లుంది.

” నువ్వు చాలా బావున్నావు ఆన్ ! నీ గౌన్ రంగు నీకు బాగా నప్పింది ” – డయానా ప్రేమగా చెప్పింది.

ఆ సాయంత్రపు కార్యక్రమాలు  – ప్రేక్షకులలో కనీసం ఒకరి ని – అమితంగా పర వశులను చేసేశాయి . ఒకదానికన్న ఇంకొకటి మరీ మరీ బావుందని ఆన్ డయానా తో అంది. కొత్త గులాబి రంగు గౌనూ , మెడ చుట్టూ ముత్యాల తో ప్రిస్సీ ఆండ్రూస్ తయారై వచ్చింది. మిస్టర్ ఫిలిప్స్ ప్రత్యేకం గా పట్నం నుంచి తెప్పించి ఇచ్చిన కార్నేషన్ పూలు తలలో పెట్టుకొచ్చింది. ఆమె ‘ ని షే ధాజ్ఞల గంట మ్రోగరాదీ రాత్రి ‘ పద్యాన్ని చదివి అభినయిస్తుంటే ఆన్ ఆ విషాదం లో లీనమైపోయి కంటతడి పెట్టుకుంది. తర్వాత చార్లీ స్లోన్ ‘ అతనూ కోడి పెట్టా ‘ పద్యం చదువుతూంటే పడీ పడీ నవ్వింది. చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళు పద్యం లో హాస్యం కంటే ఆమె నవ్వును చూసి నవ్వారు. మిస్టర్ ఫిలిప్స్ – ‘ సీజర్ శవం ముందు మార్క్ ఆంటోనీ ఉపన్యాసం ‘ చదివాడు. ప్రతీ వాక్యాన్నీ పట్టి పట్టి – ప్రిస్సీ ఆండ్రూస్ వైపు చూస్తూ చదివాడు. ఆన్ కి ఎక్కడలేని ఆవేశమూ పుట్టుకొచ్చింది- ఒక్క రోమన్ సైనికుడు దారి చూపిస్తే చాలు, యుద్ధానికి బయల్దేరిపోవాలనుకుంది.

ఒకే ఒక్క అంశం ఆన్ కి నచ్చలేదు – అది గిల్బర్ట్ బ్లైత్ చదివిన ‘ రైన్ నది పైన బింజెన్ ‘ పద్యం. రోడా ముర్రే దగ్గరున్న లైబ్రరీ పుస్తకం తీసుకుని చదువుతూ ఉండిపోయింది. గిల్బర్ట్ పద్యం అయాక డయానా చేతులు నొప్పెట్టేలా చప్పట్లు కొడుతూంటే ఆన్ కదలకుండా నిటారుగా బిగిసి ఉండిపోయింది.

అంతా అయి ఇంటికొచ్చేప్పటికి పదకొండైంది- ఎంత తృప్తి గానో జరిగిన ఆస్వాదన తర్వాత , దాన్ని గురించి మళ్ళీ మళ్ళీ ముచ్చటించుకునే ఆనందం ఇంకా మిగిలే ఉంది. అందరూ మంచి నిద్రలో ఉన్నట్లున్నారు – ఇల్లంతా చీకటిగా, నిశ్శబ్దంగా ఉంది. సన్నటి నడవా లోంచి ఆన్ కి ఇచ్చిన గదిలోకి దారి ఉంది. తలుపు తెరిస్తే లోపల వెచ్చగా హాయిగా ఉంది. నెగడులో నిప్పు కణికలు మినుకు మినుకు మంటున్నాయి.

” అమ్మయ్య. బట్టలు మార్చేసుకుందామా డయానా ? ఎంత బాగా జరిగిందో కదా అంతా ? మన చేతా ఎప్పుడైనా పద్యాలు చదివిస్తారంటావా ? ”

” ఆ. కొన్ని రోజులయాక, బహుశా. పెద్ద పిల్లల చేతే చదిస్తుంటారు మామూలుగా. గిల్బర్ట్ మనకంటే రెండేళ్ళే పెద్ద వాడనుకో, అయినా బాగా చదువుతాడు కాబట్టి అవకాశం ఇస్తుంటారు. ఎంత  గొప్పగా చదివాడు ఆన్..నువ్వేమీ మెచ్చుకోకుండా ఎలా ఉండగలిగావు ? ” – డయానా అతను చదివిన పద్యం లో కొన్ని వాక్యాలు తన్మయత్వం తో ఉచ్చరించింది.

ఆన్ గంభీరంగా పలికింది – ” నువ్వు నా ప్రాణస్నేహితురాలివి అయినా కూడా అతని గురించి  నా ముందు మాట్లాడకూడదు – నేను సహించను. ..’’ – మాట మారుస్తూ , ఎవరు ముందు మంచం మీదికి ఎక్కుతారో పోటీ పెట్టుకుందామా ? ”

డయానాకి ఆ పందెం నచ్చింది- ఇద్దరూ కాస్త వెనక్కి వెళ్ళి, పరిగెత్తుకుంటూ మంచం  మీదికి దూకారు.  మంచం ఖాళీ గా లేదు, ఏదో ఉంది దాని మీద.

ఆ పైన ఒక కేక – ” చచ్చాన్రోయ్ ” అని.

ఆన్, డయానా ఎలా మంచం దిగారో, ఎలా గదిలోంచి బయటికి వెళ్ళారో – వాళ్ళకే తెలీదు. ఒళ్ళు తెలిసే సరికి కాళ్ళూ చేతులూ వణుకుతూ మేడ మెట్ల పైన ఉన్నారు.

” అది ఎవరు…’ వాళ్ళు ‘  ఎవరు ? ” – చలితోనూ భయం తోనూ గజగజమంటున్న పళ్ళ మధ్యలోంచి ఆన్ అడిగింది.

డయానాకి తెరలు తెరలుగా నవ్వొస్తోంది. ” ఆంట్ జోసెఫిన్ ! ఎలా వచ్చిందో అక్కడికి !! అసలే భలే కోపం ఆవిడకి, మనం వెళ్ళి మీదపడ్డాం….” –  భయం లోనుంచి నవ్వు ముంచుకొచ్చి డయానా కి మాట రాలేదు.

” ఆంట్ జోసెఫిన్ ? ”

” ఆ. మా నాన్నకి ఆంట్ , నిజానికి. డెబ్భై ఏళ్ళుంటాయి, సణుగుతునే ఉంటుంది  – అసలెప్పుడైనా ఆవిడ చిన్నపిల్లగా ఉందనే అనిపించదు. ఎప్పుడో ఇక్కడికి వస్తుందని తెలుసుగాని అప్పుడే వచ్చేస్తుందని తెలీదు. మహా పద్ధతైన మనిషి – తెగ తిడుతుంది మనల్ని రేపు…ఇక మనం వెళ్ళి మిన్నీ మే మంచం మీద దాని పక్కన పడుకోవాల్సిందే – నిద్రలో పక్కనవాళ్ళని ఎలా తంతుందో తెలుసా అది ! ”

 

[ ఇంకా ఉంది ]

 

 

 

 

ప్రొఫెషనల్ కిల్లర్స్

 

 vamsi

-అల్లం వంశీ 

~

చిక్కటి కన్నీటి బొట్లు… ఒక్కొక్కటిగా రాలుతున్నాయి…

“నేనియ్యాల బడికి పోనమ్మా,” ఆరేండ్ల చింటూ ఏడ్చుకుంట అన్నడు.

“మా బుజ్జికదా.. ప్లీస్.. ప్లీస్.. ఇయ్యాలొక్కరోజు పొయిరా నాన్నా. ఇయ్యాలొక్కరోజు పొయ్యస్తే మళ్ళ రేపెట్లాగో ఆదివారమే కదా! కావాల్నంటె రేప్పొద్దంత ఆడుకుందువులే,” అని బుద్రకిస్తూ కొంగుతోని పిలగాని కన్నీళ్లు తుడుచుకుంట స్కూల్ ఆటో ఎక్కించింది వాళ్లమ్మ.

చింటూ అలిగిమూతి ముడుచుకున్నడు.

అమ్మ నవ్వుతూ ముద్దిచ్చి “టాటా నానా,” అని చెయ్యి ఊపింది.

కొడుకు మొఖం అటుతిప్పుకున్నడు తప్పితే టాటా మాత్రం చెప్పలేదు.

ఆటో ముందుకు కదిలింది. అమ్మ ఇంట్లకు నడిచింది.

******

ఆటో హారన్ వినిపించుడుతోనే, బాచు గాడు ఇంట్ల లొల్లి షురూ చేశిండు.

“నేనా బడికి పోను డాడీ.. ప్లీజ్.. నాకా బడద్దు..”

“తలకాయ్ తిరుగుతాందా, రోజు నాకీ లొల్లేందిరా?” అనుకుంట వాళ్ల డాడీ, బాచుగాన్ని రెక్కవట్టుకోని బయటికి ఇగ్గుకచ్చిండు.

“ప్లీజ్ డాడీ, నేనీ బళ్లె సదువుతా..”  అనుకుంట వాళ్లింటి పక్కకే ఉన్న బడిని చూయించిండు బాచు.

ఆ బడి ఉట్టి బడి కాదు, సర్కార్ బడి. గోడమీద రాసుండాల్సిన “ప్రభుత్వ పాఠశాల” అన్న అక్షరాలు గాల్లో కలిసిపొయ్యి చాన రోజులైంది. గోడలు ఓ సగం కూలిపొయ్యీ, మిగిలిన సగం మధ్యాన్నభోజనం పొగలకు మాడిపొయ్యీ, నల్లగ పాడుబడిపొయినట్టున్నదా బడి.  బడికి తగ్గట్టే అక్కడి పిల్లలున్నరు. మాసిపొయిన బట్టలతోనీ, చెప్పులు లేని కాళ్లతోనీ, దుబ్బలపడి ఆడుకుంటున్నరు.

“అన్ల సదువుతె సదువచ్చినట్టే నీకిగ. నడు నడు సప్పుడుచేక ఆటో ఎక్కు,” డాడి అన్నడు.

“ప్లీజ్ డాడీ.. నేనా బడికి పోను..”

“బడికి పోకుంటె ఏంజేత్తవ్? బర్ల కాత్తవారా? చల్ నడూ.. ఆటో ఎక్కు..”

“బడికి పోత డాడీ.. కని, ప్లీజ్ ఇగో… ఈ బడికి పోతా… సర్కార్ బడికి..”

“సంక నాకిపోతవ్ అన్లకు పోతె.. ఎన్నడన్న ఒక్క సారు పాఠం చెప్పంగ చూశినవార అన్ల? సర్కార్ బడట సర్కార్ బడి.. ఓ సారుండడు, ఓ  సదువుండదు అదేం బడిరా.. దిక్కుమాలిన బడి.. నడూ.. సక్కగ ఆటో ఎక్కు..” అని గద్రకిచ్చుకుంట మొత్తానికి కొడుకుని ఆటోల కుక్కిండు డాడీ.

ఆటో టైర్లు ముంగటికురికినయ్. డాడి కాళ్లు, వాళ్ల షాపు తొవ్వ పట్టినయ్.

******

హారన్ కొట్టాల్సిన పని లేకుంటనే పింకీ, వాళ్ళ మమ్మీ ఇద్దరూ ఇంటి గేటు ముంగట నిలుచోని ఉన్నారు.

“మమ్మీ… ఆటో అంకుల్ కి ఇవ్వాలైనా స్లో గా వెళ్లమని చెప్పవా.. ప్లీజ్.. కొంచం గట్టిగా చెప్పుమమ్మీ,”  పింకీ అన్నది.

“సరే బేటా. నువ్వైతె ముందు జాగ్రత్తగ కూచో,” అని తనని ఆటో ఎక్కించి, డ్రైవర్ తోని-

“బాబూ, కాస్త మెల్లగానట వెళ్ళవయ్య.. పిల్లలు భయపడుతున్నరు పాపం,” మమ్మీఅన్నది.

“సరే..”

“నువ్వు రోజు ‘సరే’ అనే అంటున్నవ్, కాని మళ్లీ స్పీడుగనే వెళ్తున్నవట కదా?”

“మీరు పంపినట్టు అందరు పిలగాన్లను టైముకు పంపద్దానమ్మా? రోజూ ఎవ్వలో ఒక్కలు లేట్ జేత్తనే ఉంటరు. మరి అందర్ని బల్లె ప్రేయరు టైముకు ఆడ దింపాల్నా వద్దా? అందుకే జరంత ఫాస్ట్ గా తోల్త, గంతేగని పిలగాన్లను భయపెట్టుడు నాకేమన్న సంబురమా ఏందీ?” అని అటు మాట్లాడుకుంటనే ఇటు గేర్ మార్చిండు డ్రైవరు.

మమ్మీ ఇంకేమో అన్నది కనీ ఆ మాటలు ఆటో చప్పుడులో కలిసిపొయినయ్.

ఆటో మూల మలిగింది. గేటు మూసి లోపటికొచ్చింది.

******

తొవ్వల ఇట్లనే ఇంకో ఐదారుగురు పిల్లలు ఆటో ఎక్కిన్లు. ఆరోజు శనివారంకదా, అందుకే పిల్లలందరు తెల్ల యూనిఫాములల్ల ముత్యాల్లెక్కన అందంగ మెరిసిపోతున్నరు.

అందరు ఎక్కినంక ఇగ డ్రైవర్ సెల్ఫోన్ ల ఓసారి టైము చూసుకున్నడు. పావు తక్కువ ఎనిమిది. “బల్లె ప్రేయర్ ఎనిమిదింటికి స్టార్ట్. ఈన్నుంచి బడికాడికి పది కిలో మీటర్లు. అంటె, ఇంకో పావుగంటల నీను పది కిలోమీటర్లు పోవాల్నన్నట్టు”  మనసులనే లెక్కలు వేసుకోని, బండి టాప్ గేర్లకి మార్చిండు.

మెయిన్ రోడ్డు ఎక్కంగనే ఆటో స్పీడు విపరీతంగ పెరిగింది.  ఐతే, అది పేరుకే మెయిన్ రోడ్డుకానీ రోడ్డుమీద మొత్తం లొందలు, బొందలే. అందుకే వాటినుంచి పొయినప్పుడల్లా ఆటో ఎటు వంగుతుంటే లోపట పిల్లలు కూడా అటుదిక్కే వంగుతున్నరు. దీనికి తోడు ఆటో బయటికున్న ఒక కొక్కానికి వాళ్ళందరి స్కూలు బ్యాగులూ, లంచు బ్యాగులూ వేలాడేశుతోని ఆటో మొత్తం ఒక పక్కకు ఒరిగిపోయ్యున్నది.

ప్రతి రోజు అన్నట్టుగనే, ఇయ్యాల కూడా పింకీ- “ప్లీజ్ అంకుల్ కొంచం స్లో గా వెళ్లండి,” అన్నది.

డ్రైవర్ కూడా ఎప్పటిలెక్కనే ఇయ్యాలకూడా ఆమె మాటలు పట్టించుకోకుండ ఇంకింత స్పీడు పెంచిండు.

ఇంతల రోడ్డు మీద ఒక పెద్ద లొంద.

డ్రైవర్ దాన్ని తప్పించపేండు కనీ, చానా స్పీడ్ మీద ఉండుడుతోని బండి కంట్రోల్ కాలే.

కన్నుమూశి తెరిచినంతల.. ఏదైదే జరగద్దో అదే జరిగింది.

ఖతం..  అంతే.. నల్లటి రోడ్డు ఎర్రగయ్యింది.

మహా విషాదం..

ఒక్క క్షణం ముందు వాళ్ళు కడిగినముత్యాలే. కానీ ఇప్పుడా ముత్యాలు నెత్తుటిమడుగుల్లో పడున్నయ్. మూసిన కన్నులతోనీ.. చలనంలేని శరీరాలతోని..

కొన్ని క్షణాల నిశ్శబ్దం…

ఆ వెంటనే అలజడి. చుట్టూ జనం మూగిన్లు, అరుస్తూ కేకలు పెడుతూ కాపాడే ప్రయత్నాలేవో చేస్తున్నారు.

సరిగ్గా అప్పుడే కొద్దిదూరంల ఓ కారు ఆగింది. లోపట ఏదో పాట మోగుతాంది. డ్రైవర్ మోహన్ కార్ దిగి, ఏమైందో చూద్దామని జనం గుంపుల కలిశిండు.

ఆ కార్ వెనుక సీట్ల ముగ్గురు పిల్లలుకూచోని ఉన్నరు. చందూ, అలేఖ్య, దినేష్. కొంచం పెద్ద “చిన్నపిల్లలు”. తొమ్మిదో క్లాసు వాళ్లు.

పాట ఆపి వాళ్లు ముగ్గురు కూడ కిందికి దిగి చూశిన్లు, ఏమైందోనని.

చెల్లా చెదురుగా పగిలిన అద్దం ముక్కలూ.. విసిరికొట్టినట్టు ఎగిరిపడిన పుస్తకాల బ్యాగులు.. తెరుచుకున్న టిఫిన్ బాక్సులూ.. కలిపి ఉన్న అన్నం ముద్దలూ.. వాటి మధ్యలో చిందర వందరగా చెదిరిపోయి, ఆటోకింద నలిగిపోయిన చిన్న చిన్న పిల్లలు… అది చూసిన అలేఖ్య చక్కెరచ్చి కిందపడ్డది. చందూ, దినేష్ ఆమెను లేపి కార్లో కూచోబెట్టి ఏసీ వేసి తాగడానికి ఇన్ని నీళ్ళిచ్చిన్లు.

లేవంగనే అలేఖ్య అడిగింది- “పాపం.. ఎవరట? అసలేమైందట? ఎట్లైందట?” అని.

వాళ్లు- “ఎమ్మో, ఎవరో చిన్నపిల్లలే ఉన్నట్టున్నరు- స్కూల్ బ్యాగ్స్ కనిపిస్తున్నయ్,” అన్నరు.

అంబులెన్సులు వచ్చినయ్. దానెనుకే పోలీసులూ…

టైము ఎనిమిదింబావు అయితాంది.

జరసేపటికి మోహన్ వచ్చి ఏం మాట్లాడకుంట సైలెంటుగ కార్ల కూచున్నాడు. ఆయినె చేతులకు, అంగీకి ఆడీడ నెత్తుటి మరకలున్నాయి. అవి ఎక్కడివని ఈ పిల్లలు అడగలేదు. ఎందుకంటే అవెక్కడియో వాళ్లకు తెలుసు..

వీళ్లు ముగ్గురూ చిన్నప్పట్నించీ మంచి దోస్తులు.  అందరు చదివేది ఒకే క్లాసు. ఒకే స్కూలు.

దినేష్ వాళ్ల డాడి ఆర్ టీ వో, చందు వాళ్ల డాడి గవర్నమెంటు టీచర్, అలేఖ్య వాళ్ల డాడి గవర్నమెంట్ ఆర్ అండ్ బీ రోడ్ కాంట్రాక్టర్. వాళ్లు ముగ్గురు కూడా మంచి ఫ్రెండ్స్, ఉండేది కూడా పక్కపక్క ఇండ్లల్లనే అవుడుతోని అందరూ దినేష్ వాళ్ళ డాడి కార్లనే రోజూ ఇట్లా స్కూల్ కి పొయ్యస్తుంటరు.

మోహన్ ఓసారి గట్టిగా ఊపిరి తీసుకోని కారు స్టార్ట్ చేశి రివర్స్ తీస్కున్నడు.

కారు వచ్చిన దార్లనే వెనక్కి పోతోంది.

vamsi

“అంకుల్ స్కూలూ?” చందూ అడిగిండు.

“వాళ్లు మీ స్కూలు పిల్లలే చందూ,” ప్రశాంతంగా చెప్పిండు మోహన్.

ఒక్క క్షణం పిల్లలకు షాక్ కొట్టినట్టయింది.

“అర్రే.. ఔనా? ఏ క్లాస్ వాళ్లట పాపం?”

“ఎమ్మో, అందరు చిన్న చిన్న పిల్లలే! ఫస్టో సెకండో ఉంటరు కావచ్చు”

ముగ్గురికి మస్తు బాధైతుంది కని ఏమనాల్నో తోస్తలేదు.

మళ్ల జరసేపు అంతా నిశ్శబ్దం.

“అసల్ ఎట్ల అయ్యిందట అంకుల్?” దినేష్ అడిగిండు.

“రోడ్డు మీద పెద్ద లొందస్తే, దాన్ని తప్పించపొయ్యి రోడ్ డివైడర్ కు గుద్దిండట..”

“అరెరే.. పాపం…” అలేఖ్య అంది.

అడగాల్నా వద్దా అనుకుంటనే దినేష్ అడిగిండు- “ఎంతమందట అంకుల్?”

“ముగ్గురు పిల్లలున్నూ ఆ డ్రైవరూ. మొత్తం నలుగురు.  మిగిలినోళ్లకు సుత బాగనే తాకినయ్”

“మెల్లగా వెళ్ళుంటే తప్పించుకునేవాళ్ళేమో కదా? అసలు తప్పంతా ఆ డ్రైవర్ దీ, డొక్కు ఆటోదే,” అలేఖ్య కళ్లు తుడ్చుకుంటూ అన్నది.

“కరెక్టే కని, టైముకు ప్రేయర్ కు అందకపోతే మన స్కూల్ల పనిష్మెంటు ఎట్లుంటదో తెల్సుకదా? అందుకే వాడు ఫాస్ట్ గ పొయ్యుంటడు. వాని తప్పేంలేదు. అసల్ తప్పంత మన స్కూలోళ్లదే! తొమ్మిదింటికి పెడ్తె ఏం పోవును చెప్పు! ఛ, పాపం వాళ్లు మన స్కూల్ కాకున్నా అయిపోవును కదా, మంచిగ బతికిపోతుండే,” చందూ అన్నడు.

“మన స్కూల్ తొమ్మిదింటికి పెట్టినా, పదింటికి పెట్టినా ఆటోవోళ్లు అట్లనే అస్తర్రా. తప్పు ఆటోవోంది కాదు, మన స్కూలోళ్లదికాదు. ఆ రోడ్డున్నది చూశిన్లా – తప్పంత ఆ రోడ్డుదీ, దాని మీదున్న లొందలూ బొందలదీ. అవేగిన లేకుంట రోడ్డు మంచిగ సాఫ్ ఉంటె అసల్ ఇట్లయ్యేదా? ఆ రోడ్డేష్నోన్ని తన్నాలె ముందు,” దినేష్ అన్నడు.

ఇట్లా పిల్లలు ముగ్గురూ, ఇండ్లు దగ్గరికచ్చేదాంక తప్పు వీళ్లదంటే వీళ్లదని వాదిచ్చుకుంటనే ఉన్నరు. మోహన్ మాత్రం నిశ్శబ్దంగా వాళ్ల మాటలు వినుకుంట, కారును మెల్లగా ముందుకు పోనిస్తున్నడు.

“ఏం మాట్లాడ్తలెవ్వేందంకుల్? చెప్పున్లీ.. తప్పెవరిది?”

“మీరు ముగ్గురు చెప్పింది కరెక్టే. కానీ తప్పు చేసినోళ్లను తిడ్తెనో, తంతెనో సమస్య తీరిపోదు కదా?”

“మరింకేం చేస్తమంకుల్? మనతోటేమైతది?”

“అచ్చా? మరి ఎవరితోని ఐతది?”

“ఎవరితోనంటే- పెద్ద పెద్దోళ్ళుంటరు కదా? అవన్ని వాళ్లు చూస్కోవాలె. ఏదన్నుంటె వాళ్లతోనే ఐతది.”

“పెద్ద పెద్దోళ్లంటే?”

“ఆ.. పెద్ద పెద్దోళ్లంటే… పెద్దోళ్లంటే…” అని పిల్లలు కొంచంసేపు ఆలోచించిన్లు కని ఆ పెద్దోళ్లెవరో వాళ్లకు తెలుస్తలేదు.

కొంచంసేపటికి అలేఖ్య అంది. “పెద్దోళ్లంటె గవర్నమెంట్ అంకుల్. అవన్ని గవర్నమెంట్ చూస్కోవాలి.”

చందూ దినేష్ లు కూడ మాట కలిపి- “ఆ.. అదే… ఎమ్మెల్యే.. మినిష్టర్.. సీ యం.. వీళ్లంత ఉంటరుకదా గవర్నమెంటుల.. వాళ్లే.. వాళ్లే చూస్కోవాలె ఇసొంటియన్ని,” అన్నరు.

ఆ మాటలకు, అంత విషాదంల కూడా  మోహన్ మొహంలో చిన్న చిరునవ్వు మొలకెత్తింది.

అతనెందుకు నవ్వుతున్నడో పిల్లలకు అప్పుడు అర్థంకాలేదు…

******

కొన్ని రోజులు గడిచినయ్..

స్కూల్ల ‘హాఫ్ ఇయర్లీ ఎగ్జాంస్’ మొదలైనయ్. పిల్లలందరు ఆ విషాదాన్ని మరిచిపోయి, పరీక్షలు రాస్తున్నరు.  ఒక్క ఈ ముగ్గురు తప్ప.

వీళ్లుకూడా పరీక్షలు రాస్తున్నరు కానీ ఇదివరకటిలాగా కాదు. ఒకప్పుడు పరీక్షలంటెనే భయంతోని బేజారయ్యే వీళ్లు, ఇప్పుడు పరీక్షలెగ్గొట్టి నిర్రందిగ బజార్ల తిరిగే  స్థాయికి చేరుకున్నరు.  ఆ మరణాలు వీళ్ల ముగ్గురిలో పెద్ద మార్పునే తీసుకొచ్చినయ్.

చందూ, దినేష్ మ్యాథ్స్ పరీక్ష ఎగ్గొట్టిన్లు. అలేఖ్య పరిక్షకు హాజరైంది కానీ తెల్ల కాగితం ఇచ్చింది.

డ్రైవర్ మోహన్ కి ఈ విషయం ముందే తెల్సినా, వాళ్ల ఇండ్లల్ల చెప్పలేదు.

పరీక్షలు అయిపేనయ్. క్లాస్ లో పిల్లలకు ప్రోగ్రెస్ కార్డులిచ్చి, పేరెంట్స్ తోని సంతకం చేయించుకోని తీసుకురమ్మన్నారు.

******

“డాడీ ప్రోగ్రెస్ కార్డ్.. సంతకం పెట్టు,” డాడికి ప్రోగ్రెస్ కార్డ్ ఇచ్చిండు దినేష్.

“ఏందిరా ఇదీ? లెక్కల పరీక్షలో ఆబ్సెంట్ అని ఉందీ? పరీక్ష రాయలే?”

“రాయలే..”

“రాయలేదా? ఎందుక్ రాయలే??”

“ఉట్టిగనే.. నాకు రాయ బుద్ది కాలే.. రాయలే.. నువ్వైతె సంతకం పెట్టు డాడీ”

“ఏందిరా?  పరీక్షెందుకు రాయలేరా అంటే మళ్ల బౌరుబాబ్ మాట్లాడుతున్నవ్?”

“రాయబుద్ది కాలే అని చెప్తున్నగా. ఆ రోజుసినిమాకు పోయిన, అందుకే రాయలే.”

“గాడిది కొడక. పరీక్ష ఎగ్గొట్టి సిన్మాకు పేంది కాకుండ మళ్ల పెయ్యిల భయం లేకుంట నాకేఎదురుమాట్లాడుతున్నవా,” అని తిట్టుకుంట బెల్ట్ తీసి నాలుగు దెబ్బలు సరిశిండు వాళ్ల డాడి.

పెయి మీద వాతలు తేలినయ్ కని దినేష్ కంట్లో ఒక్క చుక్క కన్నీళ్ళు కూడ రాలే.

“కొట్టుడు ఐపేందా? ఇగో ఈ రెండు వందలు తీస్కోని సంతకం పెట్టు.”

ఒక్క క్షణం వాళ్ల డాడికి ఏం సమజ్ కాలే.

“ఏందిరా ఇది??”

“పైసలుడాడీ, నాకాడ ఇవ్వే ఉన్నయ్. ఇగో తీస్కో, తీస్కోని సంతకం పెట్టు..”

కోపంతోని ఊగిపోవుకుంట గట్టిగ ఇంకో రెండు దెబ్బలు సరిశిండు వాళ్ల నాన.

“పైసలిస్తే, పాడైపోయిన పాత బండ్లకు పర్మిట్లు ఇచ్చుడూ, పచ్చితాగుబోతులకు డ్రైవింగ్ లైసెన్సులు ఇచ్చుడు నీకు అలవాటే కదా డాడీ.. ఇది కూడ అట్లనే అనుకో. ఈ రెండువందలు తీస్కోని నా ప్రోగ్రెస్ కార్డ్ మీద సంతకం పెట్టు..”

******

vamsi“డాడీ ప్రోగ్రెస్ కార్డ్.. సంతకం పెట్టు,” అనుకుంట డాడి చేతిల ప్రోగ్రెస్ కార్డ్ పెట్టిండు చందు.

“ఏందిరా ఇదీ? లెక్కల పరీక్ష ఆబ్సెంట్ అని ఉందీ? పరీక్ష రాయలే?”

“రాయలే..”

“ఎందుక్ రాయలేరా?”

“ఉట్టిగనే.. నాకు రాయ బుద్ది కాలే.. అందుకే రాయలే.. నువ్వైతె సంతకం పెట్టు డాడీ..”

“సువ్వర్ కే… నోరు బాగా లేస్తుందేందిరా,”  అని పట్టపట్ట నాలుగు దెబ్బలు సరిశిండు వాళ్ల నాన్న.

ఒక్క దెబ్బ పడినా అమ్మా అని బిగ్గరగా ఏడ్చే చందూ ఇప్పుడు మాత్రం ఎందుకో అస్సల్ ఏడుస్తలేడు.

“ఎందుకు రాయలేదంటే మాట్లాడ్తలెవ్వేందిరా? చెప్పూ ఎందుక్ రాయలే…” ఇంకో దెబ్బ.

“ఉట్టిగనే రాయలే… నువ్వైతె సంతకం పెట్టు..”

“బగ్గ బలిశి కొట్టుకుంటానవ్రా నువ్వూ. చెప్పు.. స్కూలుకుపోతున్నా అని పొయినవ్ కద ఆరోజు? మరి పరిక్ష రాయకుంట బడెగ్గొట్టి ఏడికి తిరుగపోయినవ్రా?” ఇంకో దెబ్బ.

“నువ్వో గవర్నమెంటు టీచర్ వి అయ్యుండి వారానికి నాలుగు రోజులు స్కూల్ ఎగ్గొట్టి బయట తిరుగుతలెవ్వా?  నేను కూడ అట్లనే స్కూలెగ్గొట్టి బయట తిరిగినారోజు..”

“పిస్స లేశిందారా.. ఏం మాట్లాడ్తున్నవ్?”

“నువ్వు రోజు స్కూలుకు పోకున్నా, నీ జీతం నీకైతె వస్తుందిగా డాడీ? అట్లనే నేను కూడా  స్కూలుకు పోకపోయినా నా మార్కులు నాకస్తయనుకున్న…”

******

“డాడీ ప్రోగ్రెస్ కార్డ్.. సంతకం పెట్టు,” అనుకుంటూ ప్రోగ్రెస్ కార్డ్ డాడికి ఇచ్చింది అలేఖ్య.

“లెక్కల్లో వందకి వందా? వారెవ్వా… శభాష్ బేటా.. నువ్వెప్పుడు ఇట్లనే మంచిగ చదుకోవాలె,” అనిబిడ్డను మెచ్చుకుంటూ అలవాటు ప్రకారం సంతకం పెట్టబొయ్యి, ఒక్క క్షణం ఏదో అనుమానం అనిపించి ఆగిండు డాడీ.

“ఇదేందమ్మా! నీకు మొత్తం ఫైవ్ ఫిఫ్టీ రావాలెగా. మరిక్కడ ఫోర్ ఫిఫ్టీ అని ఉన్నది? మీ టీచర్ కు లెక్కల్ రావా?”

“మా టీచర్ కరెక్టే వేసింది డాడీ..”

“నీ మొఖం. కరెక్ట్ ఏడుందే, టోటల్లో వంద తగ్గింది. నువ్వన్న చుస్కోవద్దా?”

“లేదు డాడి కరెక్టే ఉంది. సంతకం పెట్టు..”

“అరే.. మళ్ళ అదే మాట. కావాల్నంటె నువ్ లెక్కపెట్టు ఓసారి. ఆరు సబ్జెక్టులు కలిపి మొత్తం ఫైవ్ ఫిఫ్టీ రావాలె.”

“లేదు డాడీ, ఆ టోటల్ కరెక్టే. మ్యాథ్స్ లో నాకు సున్న వస్తే, నేనే దాన్ని వందగా మార్చిన.”

“ఏందీ??”

“ఔను డాడీ, సున్నాను వంద చేసిన..”

“ఎందుకు??”

“ఉట్టిగనే.. ఇందాక మీరు శభాష్ మెచ్చుకున్నారుకదా, అట్లా మెచ్చుకోవాలనే. సంతకం పెట్టు డాడీ..”

“సిగ్గులేదా అట్ల తప్పుడు మార్కులు వేస్కోడానికి? నిన్ను వేలకు వేలు ఫీజులుకట్టి చదివించేది ఈ దొంగ మార్కులకోసమేనా- ఆ??”

“మరి గవర్నమెంటు మీకు లక్షలకు లక్షలు సాంక్షన్ చేసేది ఆ నాసిరకం రోడ్లకోసమేనా డాడీ?”

“ఏందే? ఏమ్మాట్లాడ్తున్నవ్??”

“ఆ డబ్బులన్నీ మింగేసి, చివర్లో మీరు కూడా వాళ్లకు దొంగ లెక్కలు చూపెడ్తున్నరుకదా? మరి అలాంటి దొంగపని చెయ్యడానికి నీకు సిగ్గులేదా?”

******

బయట కారులో, మోహన్ ప్రశాంతంగ కండ్లు మూసుకోని ఒరిగిండు. అతని మొహంలో, అప్పుడు కనిపించిన చిరునవ్వే మళ్ళీ ఇప్పుడూ కనిపిస్తోంది.

సరిగ్గా అదే టైముకు ఇక్కడ ఇండ్ల లోపట,  ఆ పిల్లల గొంతునుంచి కొత్త మాటలు మొలకెత్తినయ్-

“మీ డ్యూటీని మీరు సరిగ్గ చేసుంటే, పాపం ఇయ్యాల ‘ఆ నలుగురు’ మంచిగ బ్రతికుంటుండే కదా డ్యాడీ? Yes.. You killed them all.. and you are not a Public Servant dad.. You are a Professional Killer..”

తమ పిల్లలు అంటున్న మాటలకు ఆ తండ్రుల గొంతు తడారి పొయ్యి, మాట పడిపోయింది.

కానీ..

కానీ..   వాళ్ల గుండెలు మాత్రం తడయ్యి, ఆ కరిగిన మనసులకు గురుతుగా..

“చిక్కటి కన్నీటి బొట్లు…. ఒక్కొక్కటిగా రాలుతున్నాయి…”   

 

*

బహుజనవాదానికి కొత్త చిరునామా  

 

                         1983లో తెలుగు దేశం పార్టీ ఏర్పాటయింది. పార్టీ స్థాపించిన తొమ్మిదినెల్లకే అధికారంలోకి వచ్చింది. ఎంత తొందరగా అధికారంలోకి వచ్చిందో అంత తొందరగా ఆగస్టు సంక్షోభంలో ఇరుక్కొని మళ్లీ ఎన్నికకు వెళ్లింది. ఈ సారి థంపింగ్‌ మెజారిటీతో గెలిచింది. ఇట్లా తిరుగులేని మెజారిటీతో గెలిచిన తెలుగుదేశం, ఆ పార్టీని అన్ని విధాలా ఆదుకున్న కమ్మ సామాజిక వర్గం ప్రభుత్వం తమ కులానిది మాత్రమే అన్నట్టుగా, తమకు ఎదురులేదు అని విర్రవీగుతూ కారంచేడులో దళితును ఊచకోత కోసిండ్రు. ఇది 1985లో జరిగింది. ఇది తెలుగునాట దళిత చైతన్యానికి పునాది వేసింది. ప్రతి గ్రామంలో అంబేద్కర్‌ విగ్రహం స్థాపించడం చైతన్య స్ఫూర్తిగా మారింది. అంబేద్కర్‌ తన గురువుగా చెప్పిన జ్యోతిరావు ఫూలే 1990వ దశకంలో తెలుగు వారికి పరిచయమయ్యిండు. మహారాష్ట్రలో గెయిల్‌ అంవెట్‌, ధనంజయ కీర్‌, రోజాలిండ్‌ తదితరులు చేసిన కృషితో ఆయన రచనలు ఆంగ్లంలోకి తర్జుమా అయ్యాయి. జ్యోతిరావు ఫూలే, సావిత్రిబాయి ఫూలే జీవిత చరిత్రు వెలువడ్డాయి. దాదాపు ఇదే కాంలో తెలుగునాట ‘నలుపు’ పత్రిక కొంత సామాజిక చైతన్యంతో పనిచేసింది. ఎదురీత పత్రిక దాన్ని పాక్షికంగానే అయినా కొనసాగించింది. నలుపు పత్రిక బాధ్యులే తర్వాతి కాంలో ‘హైదరాబాద్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌’ తరపున పూలే రచనల్ని, జీవిత చరిత్రను తెలుగులో ప్రచురించారు. 2009 ఎన్నిక సందర్భంలో చిరంజీవి సామాజిక న్యాయం పేరిట ఫూలే పేరును కొంత పాపులర్ చేసిండు. అంతకు ముందు మారోజు వీరన్న 1994లోనే బహుజన సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించి, రాజ్యాధికారాన్ని దక్కించుకోడానికి ‘ఇండియాలో ఏం జెయ్యాలి’ అని కొంత చర్చ చేసిండు. విద్యార్థి దశలో వీటన్నింటిని దగ్గర నుంచి చూసిన గాజుల శ్రీధర్‌ అదే ‘బహుజన’ భావజాలంతో, బ్రాహ్మణాధిపత్యాన్ని నిరసిస్తూ ‘వెన్నె కొలిమి’ కవితా సంపుటిని వెలువరించిండు.

    మలిదశలో ప్రత్యేక తెంగాణ ఉద్యమాన్ని 1987లో తెంగాణ ప్రభాకర్‌, హరనాథ్‌ు చిన్న పాయగా ప్రారంభించిండ్రు. వాళ్లు వెలిగించిన వత్తిని 1990లో ఉస్మానియా విద్యార్థులు  అందిపుచ్చుకున్నరు. అట్లా అందుకున్న విద్యార్థుల్లో నేనుకూడా ఒకణ్ణి. తెంగాణ విద్యార్థులకు జరుగుతున్న అన్యాయాలపై, ఓపెన్‌ కోటా పేరిట మొత్తం 20శాతం సీట్లను ఆంధ్రా విద్యార్థుల తో నింపడాన్ని తెలంగాణ స్టూడెంట్‌ ఫ్రంట్‌ నాయకత్వంలో అడ్డుకున్నరు. ఆ తర్వాత భువనగిరి మహాసభ, వరంగల్‌, సూర్యాపేట డిక్లరేషన్లు, ఇంద్రారెడ్డి, జానారెడ్డి తెలంగాణ జెండా అన్నీ రంగం మీదికి వచ్చినయి. టీఆర్‌ఎస్‌ స్థాపనతో తెలంగాణ ఉద్యమానికి ఒక అండ దొరికినట్లయింది. అప్పటి వరకూ అక్కడక్కడా వినిపిస్తున్న గొంతులు  ఒక్క దగ్గరికొచ్చాయి. అస్తిత్వ సోయితో చేసిన కృషి తెలంగాణ దశ, దిశనే మార్చేసింది. అప్పటి వరకూ ఎన్‌కౌంటర్లకు ఎరవుతున్న బిడ్డలు  తుపాకులు అడవుల్లోనే వదిలేసి ప్రత్యేక తెలంగాణ జెండా అందుకున్నరు. ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం ఉధృతంగా ఉన్నందునే ఈ కాలంలో ఎన్‌కౌంటర్‌ హత్యలు తక్కువయినయి. ‘డెమోక్రాటిక్‌ స్పేస్‌’ దొరికింది. ఈ దొరికిన డెమోక్రాటిక్‌ స్పేస్‌ని ప్రత్యేక తెలంగాణ కోసం టీచర్లను సమాయత్తం చేసేందుకు గాజుల  శ్రీధర్‌, ఆయన మిత్రులు కృషి చేసిండ్రు. సభలు , సమావేశాలు  పెట్టిండు. వ్యాసాలు  రాసిండు. ఇప్పుడు తాను నాలుగేళ్లుగా రాసిన కవిత్వాన్ని మనముందుంచిండు.

IMG_8462 - Copy

    అత్యంత పేదరికంలో బాల్యం  గడిపిండు. టీచర్‌గా సర్కారు బడుల్ని అతి దగ్గరగా చూసిండు. అనుభవించిండు. అందుకే శ్రీధర్‌ కవిత్వంలో బడి, బాల్యం కండ్లముందు కనబడతాయి. నిలదీస్తయి. బహుజన భావజాలంతో రాసిన కవితలే గాకుండా, రాజకీయ కవితలు  కూడా ఇందులో ఉన్నాయి. విమలక్క విడుదలయినప్పుడూ, పైడి తెరేష్‌ చనిపోయినప్పుడూ కవిత్వం రాసిండు. బతికుండి కొట్లాడాలె గెలుచుకోవాలె అని భవిష్యత్‌పై భరోసా కల్పిస్తడు. వాళ్ల నాయిన మీదా, సహచరి మీదా కవిత్వమల్లిండు. ప్రపంచీకరణ, ఆత్మహత్యలు, ఉస్మానియా విద్యార్థులు, మహిళలు, పురుషాహంకారం వస్తువుగా పూర్తిగా తెలంగాణ సోయితో, ఈ మట్టి వాసనను పట్టిచ్చే విధంగా కవిత్వ మల్లిండు. 36 కవితలు , ఆరు పాటలతో పాణం పోసుకున్న ఈ సంపుటి ఉద్యమ సమయంలో అటు విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు, ఇటు తెలంగాణ బిడ్డలు  చేసిన ఉద్యమాలను, త్యాగాలను శ్రీధర్‌ అక్షరీకరించిండు.

    మార్క్స్‌, మావో గురించి యూనివర్సిటీల్లో ప్రొఫెసర్లు లెక్చర్ల రూపంలో, అరసం, విరసం మీటింగుల కు ఎప్పుడు పోయినా పుస్తకాల రూపంలో పరుచుకుండ్రు. అందుకే మార్క్స్‌, మావోలు 1940 నుంచి తెలుగు వారికి సుపరిచితం. అదే 1990 నాటికి కూడా బుద్ధుడు, ఫూలే, అంబేద్కర్‌, పెరియార్‌, కాన్షిరామ్‌లు  అపరిచితులు. ఆంధ్రా వలసాధిపత్యంతో పాటుగా కులాధిపత్యం ఎట్లా ఉందనేది కూడా శ్రీధర్‌కు అర్థమయింది. లెఫ్టిస్టులు ఏనాడూ పట్టించుకోని ఫూలే, అంబేద్కర్‌ను శ్రీధర్‌ పట్టించుకుండు. అందుకే

    ‘‘ఇప్పుడిక

    మార్క్స్‌, మావో స్వప్న గీతాకు

    ఫూలే`అంబేద్కర్ల దండోరా దప్పు దరువు మోగాలి’’ అంటూ కర్తవ్య బోధ చేసిండు.

    బ్రాహ్మణాధిపత్యం సమాజాన్ని దిగజార్చిన తీరుని కళ్లముందుంచిండు.

    ‘‘ఈ దేశపు

    దేహమంతా జందెప్పోగు

    సాలెగూడలో బందీ’’

    ‘‘..అక్షరం మొదలు  ఆయుధం దాకా

    ఈ నేపై మొకెత్తే విత్తులన్నింటికీ

    నెత్తుటి గాయా గురుతులు

    నిత్యం శంబూకుని అంతిమ యాత్రలు’’

    ‘‘…నే నేంతా

    మూల వాసి దోసిలిలో పూదోటై విరిసినా

    మూలాల్ని తెగనరుకుతున్న

    గండ్రగొడ్డలిదే రాజ్యం’’

vennela kolimi

   రాజకీయ రంగంలో బ్రాహ్మణాధిపత్యం 1970 తర్వాత తగ్గు ముఖం పట్టింది. అయితే ఈ ఆధిపత్యం ప్రస్తుతం డైరెక్ట్‌గా తామే రాజకీయ నాయకుల  అవతారమెత్తకుండా, రాజకీయ నాయకుల్ని కీలుబొమ్మల్ని చేసి ఆడిస్తున్నరు. రాజ్యాన్ని నడిపే ఎగ్జిగ్యూటివ్‌ లందరూ బ్రాహ్మణులే! అంతెందుకు బీసీ ప్రధాని మోడీ అని జబ్బు చరుచుకుంటున్న వారికీ ఆ ప్రధానమంత్రి కార్యాయంలో 97 శాతం మంది అధికారులు బ్రాహ్మణులే అంటే ఆశ్చర్యం కలుగక మానదు. అయితే ఇది వాస్తవం. తెలంగాణలో ఈ పరిస్థితి అందుకు భిన్నంగా ఏమీ లేదు. అయితే రాజు. లేదంటే రాజగురువు. ఇదీ బ్రాహ్మణాధిపత్యం.  ఈ ఆధిపత్యాన్ని తుదముట్టించేందుకే ‘వెన్నెల కొలిమి మండిస్తున్న’ అని చెప్పిండు. ఇందులో కవితాత్మకంగా చెప్పిన శంబూకుని అంతిమయాత్ర, శంఖుతీర్థాలదే శాస్త్రీయత, గోత్రం గొడుగు పడగ నీడలు , బలి చక్రవర్తుల  సమాధులు, కారుమబ్బు కౌటిల్యానిదే ఆధిపత్యం అంటూ బ్రాహ్మనిజం సడుగులిరగొట్టిండు. మనువు మడిని మెటామార్ఫోస్‌ చేసి బడికి కార్పోరేట్‌ దడి కట్టాడు,

    ‘‘మట్టీ .. గుట్టా..

    అడవీ.. నీటి నెవూ..

    మొత్తంగా నే నేంతా

    మనువు పిడికిట పెట్టుబడి

    మట్టి గుండెకు నెత్తుటి తడిపై

    కట్టిన లోహపు దడి’’ అంటూ ఆధునిక మనువు రూపాన్ని పట్టించిండు.

    ‘‘.. మట్టి వాసన అస్తిత్వా మొకపై

    వామన పాదా దండు’’

    ‘‘..చిగురించే అక్షరంపై మొకెత్తే గజ్జెపై

    అమ్మపైనా.. అడవిపైనా..

    చెట్టు చాటు యుద్ధం

    అవునూ అమరుందరూ

    అసురులే!’’ అంటూ ఎవరి ఫిత్‌రత్‌ ఏందో జెప్పిండు.

    ‘‘ఉగాది రోజు

    పంచాంగాు, ఎన్నిక మేనిఫెస్టోు

    జమిలిగా

   నిద్రపుచ్చే మాదక ద్రవ్యాలు!’’ అంటూ మతం, మతాన్ని పెంచి పోషిస్తున్న రాజకీయాలపై అక్షరాయుధాన్ని సందించిండు. నిజానికి జందెప్పోగు జాతి, మనువూ.. మట్టి, చెట్టు చాటు యుద్ధం అని కవితా శీర్షికలు పెట్టడంలోనే శ్రీధర్‌ సాహసం కనిపిస్తది.

    రాజకీయ కవితల్లో 2004 ఎన్నికకు ముందు బిజేపి ప్రభుత్వం తమ ఎన్నిక ప్రచారాన్ని దేశం వెలిగిపోతున్నది అని ప్రచారం చేసింది. అయితే అది చేసుకున్న ప్రతి ప్రచార అంశాన్ని అబద్ధంగా విప్పి చెప్పిండు శ్రీధర్‌.

    ‘‘పదునైన పత్తి ఇత్తనం కత్తి వేటుకి

    తెగి పడ్డ మా అమ్మ నుదుటి కుంకుమ

    నూలు  పోగుకు వేలాడుతున్న తల తోరణాలు ’’

    ‘‘ ఇసుక బట్టీల్ల ఇంజనీర్లైన

    బడీడు బుడ్డోళ్లు’’

    ‘‘కూలి గుడిసెల్లో చీపులిక్కరు సీసా కెత్తిన నెత్తురు’’ అంటూ బీజేపి రంగు బహిరంగం చేసిండు.

    ‘‘లెక్కలేని దోపిడితో మీ సోపతి

    వారానికి నెలెన్నని లెక్కించే మీ మతి

    చర్చంటూ సాగదీసె కుటి రాజనీతి

   చరిత్రే సాక్షి కదా బేహారు దుర్గతికి’’ అంటూ గులాం నబీ ఆజాద్‌ ఆంద్రోళ్లకు గులామై తెంగాణను ఆజాద్‌ కాకుండా చేసినందుకు 2013లో కవిత రాసిండు.

    ప్రపంచీకరణ చేసిన నాశనాన్ని మననం చేసుకుంటూ

    ‘‘పాతికేళ్ళ గర్భందాల్చి పాడుకాం

    ప్రసవించిన మార్కెట్‌ మహమ్మారి

    ప్రపంచీకరణ వేటగాడు

    బిగిస్తున్న ఉచ్చుకు

    వేలాడుతున్న అస్తిపంజరాలం’’ బాధపడ్డడు.

    శ్రీధర్‌ వాళ్ళ నాయిన గురించి

    ‘‘దారపు కండెకు చుట్టు కోవాల్సిన నా కంటి చూపును

    పుస్తకాల  పేజీకు అతికిస్తివి’’ అని కృతజ్ఞత చెప్పుకుంటడు. అలాగే సహచరి గురించి

    ‘‘..నాలు కపై గడ్డ కట్టిన మౌనాన్ని

    ఎద లోతుల్లో ఘనీభవించిన దు:ఖాన్ని

    నీ పైట కొంగు వెచ్చదనంలో కరిగించుకుంటా

    సఖీ…’’ అంటూ సేదదీరిండు.

    మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా రాసిన మరో కవితలో వాళ్ళ అమ్మలాంటి అనేక మంది అమ్మలను యాద్జేసుకుంటూ

    ‘‘భూగోళాన్ని

    రాట్నానికి కట్టి

    అరిచేతుకు

    జీవితాల్ని అతికించి

    మీ గుండెల్ని

    చీల్చి

    కండెకు చుట్టుకున్న

    అమ్మలారా!’’ అంటూ తల్లి పాదాకు ప్రణమిల్లిండు.

    ‘‘అక్షరం అందరిదీ కాకూడదు

   జ్ఞానం ఇనుపకంచెల్ని దాటకూడదు’’ అంటూ సర్కారు బడుల  గురించీ, ‘‘అమ్మ కడుపు నుంచే పనిముట్లతో బయటపడిన వాళ్ళం’’ అంటూ పేదల బాల్యం గురించీ రాసిండు.

    ‘‘విచ్చుకత్తుల అంచుపై విమల గానమై

   దూలాడుతూ కదలివచ్చిన కాలిగజ్జెకు…’’ అంటూ జైలు నుంచి విడుదలయి వచ్చిన ప్రజా గాయకురాలు  విమలక్కకు స్వాగతం పలికిండు. అలాగే తెలంగాణ ఉద్యమంలో కావడికుండలు మోసిన పైడి తెరేష్‌ చనిపోయినప్పుడు

    ‘‘కొన్నాళ్ల పాటు.. కొన్ని చావులపై ..

    నిషేధం విధించమని ధర్నా చేస్తాం

    దారి తప్పకుండా శిబిరానికొస్తావా?

    గులాబి ముళ్లతోటలో గానకచ్చేరి పెడతాం

    గబ్బిలమై గజల్‌ గానం చేస్తావా…?’’

    ‘‘నిశ్చల  సంద్రం లాంటి ముఖాన్ని

    అరిచేతుల్లో దాచుకుందామంటే

   ‘హిందూసముద్రం’లో అగ్ని కెరటాల్ని మొలిపిస్తున్నావు’’ అంటూ నివాళి అర్పించిండు. ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ విద్యార్థుల  మీద కవిత్వం, పాటా రెండూ ఇందులో ఉన్నాయి.

    ‘‘ఈ నేల  కంటున్నది

    మగపిల్లల్ని కాదు!

    సామూహికంగా పురుషాంగాలకు

   పురుడు పోస్తున్నది’’ అని నిర్భయ అత్యాచారా సంఘటన జరిగినప్పుడు గుండెలోతుల్లోంచి రాసిండు. ఇక్కడ కూడా మనువాదం పనిచేస్తుంది అంటూ ‘‘మూల నపడి మూల్గుతున్న ముసలి మనువు భూజాలపై వేలాడుతూ వెక్కిరిస్తున్నాడు’’ అంటూ రాజకీయ నాయకు, పురుషాధిక్యతతో మాట్లాడే చాంధసుల  గురించి కవిత్వ మల్లిండు. అయితే

    ‘‘తలలు తీసే ఉరిశిక్షలు సరే గానీ!

   ఆరో నూరో తలలు తెగితే…’’ అని అన్నడు. ఉరి శిక్షలు సరే అనడం, అదీ ఎంత ఆవేశం ఉన్నా అన్నీ తెలిసిన శ్రీధర్‌ లాంటి కవి మాట్లాడ్డం అన్యాయం. ఆరో నూరో తలు తెగితే.. అనడం కూడా తగదు. సమాజంలో మార్పురావడానికి, బ్రాహ్మణాధిపత్యానికి, మనువాదానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజల పక్షాన ఉద్యమించడమే పరిష్కారం.

    అస్తిత్వ సోయితో తెంగాణ సాహిత్యానికి బహుజన సొబగుల ద్ది, కనుమరుగైతున్న తొర్ర, దారపు కండె , అలుకు పిడుచ, గాలింపు గిన్నె, ఎర్రని జాజు, కందిలి, మసిబట్ట, గొరుకొయ్యల్ని, బుడ్డోళ్లని కవిత్వంలోకి తెచ్చిన శ్రీధర్‌ బహుజనవాదానికి కొత్త చిరునామా!

-సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్‌

ముగింపు లేని వ్యధ-రైతు కథ

 

-వై. కరుణాకర్

~

ఇటీవల ఓ రెండు కథలొచ్చాయి. ఒకటి పింగళీ చైతన్య రాసిన ’గౌరవం’, రెండు చందుతులసి రాసిన ’ఊరవతల ఊడలమర్రి’.  రాసిన వాళ్ళిద్దరూ కొత్తగా కథలు రాస్తున్నవాళ్ళు. ఒకరికైతే ఇదే తొలి కథ. రెండింటికీ రైతు ఆత్మహత్యలే నేపధ్యం. ఈ నేపధ్యంలో ఎన్నో కథలొచ్చినా ఈ రెండు కధలు తీసుకున్న ముగింపు వల్ల  ప్రత్యేకత సంతరించుకున్నాయి. చైతన్య ’గౌరవం’ కథలో ఆత్మహత్య చేసుకున్న రైతుభార్య పార్వతమ్మ వ్యవసాయాన్ని వదిలి, పొలం అమ్మి, రాగల అగౌరవ భయాన్ని అధిగమించి .. బ్రతకటానికి మద్యం లైసెన్సు కోసం టెండర్ వేసి దక్కించుకుంటుంది. చందుతులసి ’ఊరవతల ఊడలమర్రి’ కథలో రైతు ’నారయ్య’ అప్పులవాళ్ళ ముందు అవమానం పొంది ఆత్మహత్య తలపును జయించడానికి ఎంతో మంది ఉరిపోసుకున్న ఊడలమర్రిని నరికేస్తాడు. రెండు కథలలో ప్రధాన పాత్రలు వ్యవసాయాన్ని వదిలి వేస్తాయి. అందులో బ్రతకలేక చావడం కంటే ఏ పని చేసికొనయినా బ్రతకడం ముఖ్యమనీ, అది అగౌరవం కాదనీ చెప్తారు. నిజానికి ఈ ముగింపుల గురించి మాట్లాడుకునే ముందు వాటి ప్రారంభం దగ్గరకు వెళ్ళాలి.

ఇప్పటి రైతు ఉసురు తీస్తున్న సంక్షోభ మూలాలు వలస పాలనలోనే ఉన్నాయి. సహజ వినియోగం నుండి మార్కెట్ అవసరాలకోసం భూమిని వినియోగించడం కొంత తెల్లవాడి బలవంతగానే మొదలైనా ఆ తరువాత దేశీయ పాలకుల హరిత విప్లవ నినాదం కలిగించిన మైమరపులో రైతాంగం ఆమోదంతోనే ఈ బదలాయింపు పూర్తయింది. ఫలితంగా ఆహార, వాణిజ్య పంటల ఉత్పత్తి పెరిగింది. దానికంటే పురుగుమందులు, ఎరువులు, యంత్ర పరికరాల వినిమయం పెరిగింది. ఇవి ఎంతగా పెరిగాయో అంతగా వ్యవసాయం సంక్షోభంలో కూరుకుపోయింది. ఎనభైలలో వందలాదిగా సాగిన పత్తిరైతుల ఆత్మహత్యలతో ఈ వైరుధ్యం బట్టబయలైంది.

chaitanya

చైతన్య పింగళి

ఈ పరిణామాల సాహిత్య ప్రతిఫలనాలను అటు ఉత్తరాంధ్రలో కారా ‘యజ్ఞం’ కథలో  సీతారాముడు కన్నబిడ్డను చంపుకోవడంగానూ, ఇటు రాయలసీమలో సింగమనేని నారాయణ ‘అడుసు’ కథలో రైతు నారాయణప్ప  రెక్కలుముక్కలు చేసి పెంచిన తోటను నరికివేయడంతోనూ ముగిసాయి. యజ్ఞం కథ ముగింపు ఆప్పుడే మొదలవుతున్న ప్రతిఘటన పోరాటాలకు సూచనప్రాయం చేస్తే, అడుసు కథ రాయలసీమలో ప్రతిఘటన రాజకీయాలు లోపించడం వల్ల వట్టి నైరాశ్యాన్ని ధ్వనించింది. ఈ రెంటికీ మధ్య కాస్త ఎడంగా ఉత్తర తెలంగాణాలో ఉవ్వెత్తున లేచిన రైతుకూలీ పోరాటాల స్ఫూర్తి అటు కార్మికుల్నే కాదు ఇటు రైతాంగాన్ని కూడా కొంతవరకు సంఘటితం చేయగలిగింది. రఘోత్తమరెడ్డి ’పగలు రేయి శ్రమ పడుతున్నా..’ కథలో రైతుకూలీ మల్లేశం రైతు రాంరెడ్డికి ‘మీ కాపుదనపోళ్ళంతా తగిన ధరల్రావాల్నాని బయటకి రాండ్రి. … ఒక్కనెల రోజులు దినుసు మార్కెటుకు కొట్టకుంట ఆపుండ్రి. – మీతోని మేం రాకపోతే అప్పుడనుండ్రి.  సర్కారోన్తోని కొట్లాడితే మీరు మీరు మేం కలిసే కొట్లాడదాం’ అంటూ ధైర్యమిస్తాడు. ’ఒక్కటైతే’ కథలో హమాలీల పొరాటం రామిరెడ్డిలాంటి రైతుకు ఒక్కటవ్వాలన్న ఆలోచన కలిస్తుంది. ఈ ఆలోచనల వల్లనే టంగుటూరులో, కాల్దారిలో రైతులు తూటాలకెదురు నడిచారు. ఉద్యమాలు ఉధృతంగా నడచిన కాలంలో ఆయా  ఉద్యమ ప్రభావిత ప్రాంతాలనుండి రైతుల ఆత్మహత్యల వార్తలు అరుదుగానే వినిపించాయి.

సమాజంలోని అన్నివర్గాలకు ప్రేరణ నిచ్చిన మౌలిక పోరాటాలు ఒకవైపు నెమ్మదించగా మరోవైపు తొంభైలనాటికి ప్రంపంచ మార్కెట్లకు తలుపులు బార్లా తెరవడంతో ఉధృతమైన వ్యవసాయిక  సంక్షోభం నేడు పరంపరగా సాగుతున్న రైతు బలిదానాలతో పరాకాష్టకు చేరింది. రైతుకు భూమితో అనుబంధాన్ని ముగింపుకు తెచ్చింది. ఎనభైలలో, తొంభైలలోనే వ్యవసాయాన్ని వీడి వ్యాపారాలలోకి అటునుంచి రాజకీయాలలోకి వెళ్ళిన వాళ్ళు ఆర్ధిక సంస్కరణల తొలి ప్రయోజనాన్ని పొందగలిగారు. ‘గౌరవం’ కధలో పార్వతమ్మతో పాటు టెండరు వేయడానికి వచ్చిన తెల్లబట్టలవాళ్ళలో వీళ్ళని పోల్చుకోవచ్చు. మరి కొంతమంది పెద్ద పెట్టుబడులతో తిరిగి వ్యవసాయంలోకి ప్రవేశించారు. ట్రాక్టర్లు, పెద్దపెద్ద యంత్రాలు, నెలల తరబడి కోల్డ్ స్టోరేజీలలో పంటని నిలవ ఉంచుకోగల పెట్టుబడి సామర్ధ్యంతో గట్టు మీద నుండి దిగనవసరంలేని కొత్త తరం రైతులు తయారయ్యారు. వీళ్ళు ఒకవైపు ఆశపెట్టగా మరోవైపు పెరిగిన ఖర్చులు, పిల్లల చదువులూ, మారిన అవసరాలూ పెద్దసంఖ్యలో రైతులు ఆ భూమిలోనే పెనుగులాడేట్టు చేశాయి. ‘ఊరవతల ఊడల మర్రి’  కథలో నారాయణలాంటి ఎకరం రెండెకరాల రైతులు మరింత భూమిని కౌలు చేసేలా చేసాయి. బీటీ పత్తి తప్ప మరో పంట వైపు కన్నెత్తి చూడకుండా చేసాయి. ఫలితంగా భూమికి డిమాండ్ పెరిగింది. కౌళ్ళు పెరిగాయి. విత్తనంలోనే చేరిన విదేశీ పెట్టుబడి, ఆపైన పురుగుమందులూ, ఎరువులూ ఆపైన మార్కెట్ ధరల జూదంలో రైతు అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయాడు. తీర్చలేని అప్పులతో నష్టదాయకమైన వ్యవసాయాన్ని వదిలేయాల్సిన ఆర్ధిక అవసరాలకూ, దానిని వదిలి మరో వృత్తిలోకి వెళ్ళలేని సామాజిక అవరోధాలకూ మధ్య రైతు ఉరితాడుకు వేళ్ళాడుతున్నాడు.

IMG_20150628_105027_1447180109835

చందు తులసి

ఇది సాహిత్యంలోకి ఎట్లా ప్రతిఫలిస్తోంది? బుధ్ధిజీవులైన రచయితలు ఈ పరిణామాలను ఎలా చూస్తున్నారు? ఈ ఆత్మహత్యల పరంపరకు ఏ ముగింపు పలుకుతున్నారు? చైతన్య, చందుతులసిల కథలు జవాబు చెప్ప ప్రయత్నించాయి. రెండు కథలూ ఆరుగాలం కష్టపడే రైతు ఆత్మహత్యల నేపధ్యాన్ని మనసుకు హత్తుకునేలా చిత్రించాయి. ఒక పరిష్కారాన్నీ చెప్ప ప్రయత్నించాయి. జీవితం విలువైనది కనుక ఆత్మహత్యం పరిష్కారం కాదు. ఇక మిగిలింది వ్యవసాయాన్ని వదిలివేయడమే. రెండు కథలూ దాన్నే సూచించాయి. రైతు భూమిని వదిలి ఏ పని చేసినా తప్పుపట్టే నైతికార్హత  సమాజానికి లేదని  ‘గౌరవం’ కథ కాస్త ఆగ్రహంగా చెబితే, ‘ఊరవతల ఊడల మర్రి’ కథ ఇదే విషయాన్ని రైతుకు సానునయంగా నచ్చజెప్పింది. ఆ విధంగా అవి అనవసర ప్రాణనష్టాన్ని నివారించ ప్రయత్నించాయి. అందుకే ఇవి మంచి కథలయ్యాయి.

అదే సమయంలో భూమినుండి రైతును బయటికి తరమివేసే రాజకీయార్ధిక క్రమానికి లోబడే ఈ రెండు కథలూ వాటి  ముగింపులూ ఉన్నాయి. కాకపోతే ఆ క్రమం వీలైనంత సులువుగా సాగేందుకు వీలుగా – అయిష్టంగానే, వేరే దారిలేకే – రైతునూ, సమాజాన్ని  సిధ్ధం చేశాయి. దీనికి ఆయా రచయితలను కూడా తప్పు పట్టలేం. మొత్తం సమాజం యొక్క చైతన్య స్థాయిని, సామూహిక కార్యాచరణనూ పెంచే .. స్థిరమైన, బలమైన పోరాట కేంద్రాలు లేని సామాజిక వాస్తవికత -పరిష్కారాలు సూచించడలో వాళ్ళ సృజనకు పరిమితులు విధించి వుండొచ్చు.

అయితే సమాజం ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండదు. రైతులే కాదు కష్టజీవులందరూ వారివారి వనరులనుండి దూరంచేసే ప్రయత్నాలను తప్పక ప్రతిఘటిస్తారు. ఆలోచనపరులుగా రచయితల బాధ్యతేమంటే – ఆ ప్రతిఘటన ఎంత సూక్ష్మరూపంలో ఉన్నా, ఎంత బలహీనంగా ఉన్నాగుర్తించడం. తమ తమ సృజనతో దానిని బలపరచి స్పష్టమైన రూపమిచ్చి తిరిగి ఆయా వర్గాలకు ఆయుధంగా అందించడం.  చైతన్య, చందు తులసి కథల వెనుక వారి సంవేదన, నిజాయితీలను చూస్తే భవిష్యత్తులో ఆ బాధ్యత నెరవేరుస్తారనే ఆశ కలుగుతున్నది.

షరీఫూ, నేనూ – మా చమ్కీ పూల జ్ఞాపకాలు

 

 

‘చమ్కీ పూల గుర్రం’ కథ ఆంధ్రజ్యోతిలో వచ్చి రెండు వారాలైంది. ఏదో అనువాదం పనిలో వుండి నిన్న రాత్రి దాకా చదవడం కుదరలేదు. తీరా చదవడం మొదలు పెడితే నా కథ చెబుతున్నట్టనిపించింది. అవును ఇది నా కధా, జీవితంలో నా మొట్టమొదటి స్నేహితుడు షేక్ షరీఫ్ కధా, లేదా మా ఇద్దరి కథ. మున్నీయే షరీఫ్. నేను అపూ. తేడా అల్లా, అపూ వాళ్ళ నాన్న సురేష్ లా కాకుండా మా నాన్న ఏనాడూ మా స్నేహానికి అడ్డుతగల్లేదు. నిజానికి మా జీవితాల్లో, మా వూళ్ళో అప్పటికి మతం మనుషుల్ని విడదీయలేదు.

మా కుటుంబాల మధ్య ఎప్పుడూ మతం ఓ చర్చ కాలేదు, మా స్నేహానికి ఎప్పుడూ అడ్డం కాలేదు. మా కుటుంబాలు ఎన్నడూ మా స్నేహానికి అడ్డు చెప్పలేదు కానీ, మతమే నేరుగా ఆ పని చెయ్యబోయింది. కానీ, మేమిద్దరం ఆ ఎత్తుల్ని సాగనివ్వలేదు. అందుకే, దాదాపు 38 ఏళ్ల క్రితం నాలుగో క్లాసులో మొదలైన మా స్నేహం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. వేరే వూరినుంచి వచ్చి నాలుగో క్లాసులో చేరిన నాకు ఏర్పడిన స్నేహితులు మల్లి, షరీఫ్. ఆ తర్వాత డేనియల్, పూర్ణా. షరీఫ్ కీ నాకూ ఎంత స్నేహామంటే, పుస్తకాలపై మా పేర్లు షేక్ కూర్మనాథ్ అనీ, కంచి షరీఫ్ అని రాసుకునేంత. స్కూలు అయిపోయినంత వరకూ స్కూల్లోనూ, స్కూల్ అయిపోయాక వాళ్ళ ఇంట్లోనూ గడిపేవాళ్లం. మల్లీ, నేనూ, షరీఫూ, డేనియల్ తిరగని వంశధార రేవులేదు. మేం తిరగని తోటల్లేవు. మేం ఆడని ఆటల్లేవు. అప్పటికప్పుడు కథ, స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం వహించి మాకో సినిమా కథ చెప్పేసే వాడు ఖాళీ పీరియడ్లలో, స్లో మోషన్ షాట్లతో సహా. అన్నిట్లో క్రిష్ణే హీరో, ప్రభాకర రెడ్డి విలన్. అనకాపల్లి నూకాలమ్మ గుడి దగ్గరి నూతిలోంచి పాతాళ లోకానికి వున్న మార్గం గురించీ, అక్కడి ప్రజల జీవితం గురించి కథలెన్నో చెప్పేవాడు.

మేం ఆరోక్లాసులోనో ఏదో క్లాసులోనో వున్నపుడు మా వూళ్ళోకి (హీరమండలం, శ్రీకాకుళం జిల్లా) ఆరెసెస్ ప్రవేశించింది. ఎక్కడో మారుమూల, ‘నాగరికత’కి దూరంలో, కొండల నడుమ వున్న ఆ చిన్న వూళ్ళోకి మత పరంగా మనుషుల్ని విడదీయగల ఆరెసెస్ ప్రవేశించింది. అప్పటికే అనకాపల్లిలో మా పెదనాన్నగారి పిల్లలు ‘శాఖలకి’ వెళ్తుండడం వల్ల, సెలవుల్లో అక్కడికి వెళ్ళినపుడు నాకూ పరిచయం అయింది ‘శాఖ’. అందువల్ల మా వూళ్ళో ‘శాఖ’ పెట్టినపుడు అక్కడికి నేను వెళ్ళడం సహజంగానే జరిగిపోయింది. అంతే కాదు, షరీఫ్ ని కూడా చేర్పించా. బలిష్టుడైన, చురుకైన షరీఫ్ తొందర్లోనే కలిసిపోయాడు మాతో (ఇప్పటికీ బలిష్టుడే. గంటసేపు ఆగకుండా ఈత కొట్టగలడు). ఎక్కడో కిలోమీటర్ దూరంలో జరిగే ‘శాఖకి’ వెళ్ళేవాళ్ళం. ఇలా ఓ రెండు సంవత్సరాలు గడిచేక బీజేపీ మొట్టమొదటిసారి హిందూ సెంటిమెంటుని ప్రచారం చెయ్యడానికి గంగాజల యాత్ర మొదలుపెట్టింది. టీవీలు, ఇంటర్నెట్లూ అస్సలే లేని రోజుల్లోనే దానిగురించి ఈనాడు వంటి పత్రికలు విపరీతంగా రాశాయి.

ఆ గంగాజల యాత్ర ఎక్కడికెక్కడికొచ్చిందో, ఆ తర్వాత ఎక్కడికి వెళ్తుందో వివరంగా రాసేవి పత్రికలు. అలా ఆ గంగాజలం శ్రీకాకుళం వచ్చినపుడు దానికి రక్షణగా వుండడానికి ఏర్పాటు చేసిన బాల రక్షక దళంలో నేనూ, షరీఫూ సభ్యులం. అలా ఎన్నో ఆరెసెస్ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్న షరీఫ్ క్రమంగా దూరమవడం మొదలుపెట్టేడు. దేశభక్తి గురించి మాట్లాడి మమ్మల్ని రప్పించిన శాఖల్లో తనులేని సంధార్భాల్లో విచిత్రమైన భాష వినబడేది. మనం వేరు, వాడు వేరు అన్న టోన్ వినబడేది.

బహుశా, తానక్కడ unwanted అని పోల్చుకుని వుంటాడు షరీఫ్. వాళ్ళు చెప్తున్నది మనుషుల్ని విడదీసే భాష అని గ్రహించి వుంటాడు. బాధితుడు కాబట్టి తను తొందరగా గుర్తించి వుండొచ్చు. దళితులైనా, మైనారిటీలైనా స్త్రీలైనా – బాధితులు కాబట్టి అవమానాల్ని, అసహనాల్ని, అంతర్యాల్ని లేశమంత వున్నా గుర్తించగలుగుతారు. ఎంత సహానుభూతి చెందినవాళ్ళైనా, ఆ అవమానాల, అసహనాల వల్ల కలిగిన వేదనల లోతుల్ని తెలుసుకునే అవకాశమే లేదు. ఆ లోతులు తెలిసే అవకాశం లేదుగాని సహానుభూతి చెందేవాళ్ళకి ఆ వేదన ఎంతోకొంత అర్ధం కాకుండా పోదు. వాళ్ళు దగ్గరవాళ్ళైనపుడు ఇంకొంచెం ఎక్కువే అర్ధమవుతుంది, మనసుపెడితే.

తనని ఏం గాయపరిచిందో షరీఫ్ అప్పుడు నాకు అప్పుడూ చెప్పలేదు, ఇప్పుడూ చెప్పలేదు. నేనూ అడగలేదు. కానీ, తను లేని సందర్భాల్లో ప్రత్యక్షంగానూ, పరోక్షంగానూ జరిగిన సంభాషణల్లో నాకు అర్ధం అయ్యేది, ఆరెసెస్ దేశభక్తిలో ముస్లింలకు ప్రవేశం లేదని. వున్నా, అది వాళ్ళతో మమేకం అయినంతవరకూ మాత్రమేనని.

షరీఫ్ ‘శాఖ’కి దూరం కావల్సిన పరిస్థితులే మొదటి సారిగా నాలో ఆరెసెస్ పట్ల సందేహాలు కలగడానికి కారణమయ్యాయి. ఆ తర్వాత మా father బదిలీ వల్ల నేను చోడవరానికి వెళ్ళడం, అక్కడ నారాయణ వేణూ, వర్మల పూనికతో ఏర్పడ్డ ‘లైబ్రరీ స్టడీ సర్కిల్’ వల్ల ఆరెసెస్ నిజస్వరూపాన్ని పూర్తిగా అర్ధం చేసుకోగలిగేను. దానివల్ల pluralityకి హానే కానీ మేలు లేదని అర్ధం అయ్యింది. ఈ మొత్తం transformation పూర్తికావడానికి ఓ అయిదారేళ్లు పట్టింది. Undoing takes much longer time. అయితే మార్పు మొదలవడానికి కారణం మాత్రం చిన్నపుడు షరీఫ్ ఎదుర్కొన్న పరిస్థితే.

నిన్న రాత్రి అఫ్సర్ కధ చదువుతుంటే ఒక్కసారి నలబై ఏళ్ల క్రితంనాటి సంగతులు గుర్తొచ్చాయి. I felt like reliving my childhood.

మనుషుల వ్యక్తిగతమైన ప్రేమానురాగలని శాసించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నిస్తే మన జీవితాలు ఎలా అల్లకల్లోలమవుతాయో ‘మల్లీశ్వరి’ సినిమాలో చూస్తాం. మనుషుల మధ్యలోకి మతం ప్రవేశిస్తే మనసుల్లో ఎలాటి హింస జరుగుతుందో ‘చమ్కీపూల గుర్రం’లో చూస్తాం. As it is, we make the lives of kids miserable by denying them the time they deserve to play. మత వైషమ్యాలతో సృష్టించే హింస దీనికి అదనం. నాకైతే మున్నీ, అపూలు మళ్ళీ ఎప్పటివలెనే ఆడుకోవాలని ఆకాంక్ష. ఒక్క నాకేంటి, అది చదివిన వాళ్ళందరికీ బహుశా అలాటి కోరికే కలిగివుంటుంది. ఆ సామూహిక ఆకాంక్షే, కృషే మనల్ని నిలబెడుతున్నది.

చదివేక, ఇంట్లో అందరికీ ఈ కధ చెప్పేను. “అసలు ఈ కధ నిజంగా జరిగిందా,” అని ఆరేళ్ళ మా పాప అల పదే పదే అడిగింది. ఎప్పుడూ బొమ్మలకి పేరుపెట్టుకు ఆడే అలకి సందేహం – మళ్ళీ వాళ్ళిద్దరూ కలిసి ఆడుకుంటారా అని. “వాళ్ళ అమ్మ రేపు తీసుకెళ్తుందట మున్నీ వాళ్ళింటికి,” అని చెప్తే గాని సమాధానపడలేదు.

అసలు ఆ ప్రశ్నే ఇవ్వాళ దేశంలో అందర్నీ కలచివేస్తుందని, కోట్లమందికి నిద్రలేకుండా చేస్తోందని అల కి ఇప్పుడే ఎలా తెలుస్తుంది? మతం పేరుతో మనుషుల్ని విడదీసే మూకలు పెట్రేగిపోతున్నాయని, అవి మనుషుల మధ్య విద్వేషాన్ని రగిలించేపనిలో వున్నాయని అప్పుడే ఎలా అర్ధం అవుతుంది?

ఇప్పటి సందర్భం రక్తసిక్తమై వున్నది. వ్యధా భరితంగా వున్నది. ఈ దేశంలోని కొందరు పౌరులు భయం గుప్పిళ్ళో బతుకుతున్నారు. ఆటవికపాలన రాజ్యం చేస్తున్నది. ఇప్పుడు ఇలాటి కధలు ఇంకేన్నో రావాలి. అనుమానపు బీజాల్ని ఎవరు వేస్తున్నారో, అసహనపు జ్వాలల్ని ఎవరు ఎగదోస్తున్నారో, ద్వేషగీతాల్ని ఎవరాలపిస్తున్నారో రాయాలి. వాటి గురించి పిల్లలకి చెప్పాలి. వాళ్ళ మధ్య ఎవరెవరు ఎలాటి చిచ్చు పెడుతున్నారో వివరించి చెప్పాలి. పిల్లల మనసులు విరగకుండా కాపాడుకోవాలి.

 

PS: ఈరోజు పొద్దున్నే షరీఫ్ కి ఫోన్ చేశా. ఈ కథ అది మనగురించేనని, నువ్వు చదివితీరాలని.

పెనుచీకటి నిమిషంలో వెలుగు రవ్వ ఆలూరి బైరాగి!

 

‘చాయ’ సాంస్కృతిక సంస్థ ఆరవ సమావేశం ఆదివారం నవంబెర్ 1న హైదరాబాద్ ప్రెస్ క్లబ్, సోమాజిగూడ లో “కవి బైరాగి” రచనల మీద జరిగింది. అంబటి సురేంద్ర రాజు, తెలిదేవర భానుమూర్తి, ఆదిత్య కొర్రపాటి, అనంతు చింతలపల్లి “కవి బైరాగి” గురించి ఎన్నో కొత్త కోణాలు ముందుకు తెచ్చారు . ఈ ముచ్చట్లన్ని youtube  లో “Chaaya Conducts Chikati Thovalo Prasnala Jadi” link  లో మీరు చూస్తూ వినవచ్చు. సభకి వచ్చిన వారందరికి వందకు పైగా బైరాగి సంపూర్ణ రచనలు కానుకగా ఇవ్వడం జరిగింది. గత మూడు దశాబ్దాలలో బైరాగి మీద హైదరాబాద్ లో సభాముఖంగా చర్చించలేదన్నది మిత్రుల మాట. ఈ కార్యక్రమం కోసం బి. యల్. నారాయణ తెనాలి నుంచి రాసిన ప్రత్యేక వ్యాసం మీకందిస్తున్నాం.

 

BLఆలూరి బైరాగి .. ద్వితీయ సహస్రాబ్ది మహాకవి. ప్రపంచానుభుతితో తన స్వీయానుభూతిని మేళవించి ఆధునిక తెలుగు కవిత్వంలో తనదైన ముద్ర వేసుకున్నాడు. జీవుని వేదనకు స్వరమిచ్చిన కవి ఆయన. జీవించింది తక్కువ కాలమే.. ఆ సమయంలోనే త్రికాల మానవ వేదనను కవితార్చన చేసాడు. జీవతంలో రాజీపడకుండా ‘బైరాగి’ జీవితాన్ని గడిపి, ఈ ప్రపంచంతో కూడా పేచీపడ్డట్టుగా అనిపించిన బైరాగి, కవిగా పూర్నాయుష్కుడనని నిరూపించుకున్నారు. నిరాశావాదిగా, సంశయాత్మక కవిగా ఆయనను విమర్శించేవారున్నా, ‘ఆగబోదు తుపాను’ అని గర్జించిన బైరాగి నిరాశావాది ఎలా అవుతారని ప్రశ్నించేవారూ లేకపోలేదు.

తెనాలిలోని అయితానగర్ లో 1925 సెప్టెంబర్ 5న జన్మించిన ఆలూరి బైరాగి చౌదరి, అమ్మ ఒడిలోంచి చదువుల బడిలోకి అడుగిడినా అనుదిన విద్యావ్యాసంగం ఆయనకు రుచించలేదు. తండ్రి వెంకట్రాయుడు జాతీయాభిమానంతో బైరగికి హిందీ అక్షరాభ్యాసం చేయించారు. గాంధేయవాది యలిమించిలి వెంకటప్పయ్య తెనాలిలో 1935లొ ప్రారంభించిన హిందీ పాఠశాలలో మధ్యమ చదివాడు. అప్పటికి బైరాగికి పదేళ్ళు. మరో గురువు   ప్రజనందన శర్మ వద్ద రాష్ట్రభాష, విశారద పూర్తి చేశాడు. అప్పటికే పుస్తకాలంటే ఆశక్తి కలిగిన బైరాగి, కనిపించిన పుస్తకన్నల్లా చదువుతూ జ్ఞాన తృష్ణను తీర్చుకునేవాడు. 13వ ఏట హిందీ లో ఉన్నతవిద్య కోసమని బీహార్ లోని  ముజాఫర్ ఫూర్ కు వెళ్లి నాలుగేళ్ళు హిందీ, సంస్కృతం నేర్చుకున్నాడు. అక్కడే తన 15వ ఏట తొలిసారిగా హిందీ కవిత రాసి, కవి సమ్మేళనంలో పాల్గొని ప్రశంసలు పొందాడు. 1941 లో స్వస్థలం తిరిగొచ్చాడు. తల్లి సరస్వతి మరణం ఆయనను కుంగదీసింది. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి ఆకర్షితుడై రహస్యంగా కరపత్రాలను పంచాడు. ఎం ఎన్ రాయ్ ప్రారంభిన రాడికల్ డెమోక్రాటిక్ పార్టీ నాయకులతో పరిచయాలేర్పడి, బైరాగి జీవతంలో ముఖ్యమైన మలుపుకు దారితీసింది. మార్కిస్టు తత్వశాస్త్రం, ఎం ఎన్ రాయ్ సిద్ధాంతాలు బైరాగిని ఒక విలక్షణమైన దార్శ కునిగా, విశ్వ మానవ ద్రుష్టి పథగామిగా తీర్చి దిద్దాయి.

ఇరవై ఏళ్లకే తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లీష్, ఉర్దూ, సంస్కృతం, బెంగాలీ భాషల్లో పాండిత్యాన్ని సంపాదించిన బైరాగి, 1946 లో గుంటూరు జిల్లా ప్రత్తిపాడులోని హై స్కూల్ ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగ జీవితం ఆరంభించాడు. అక్కడనుంచి తన తెలుగు కవితా సంకలనం ‘చీకటి నీడలు’ వెలువరించాడు. సినీనిర్మాత, తన పినతండ్రి చక్రపాణి కోరిక ప్రకారం మద్రాసుకు మకాం మార్చాడు. హిందీ ‘చందమామ’ సంపాదకుడిగా మరో మజిలీని ప్రారంభించిన బైరాగి, కమ్మని నీతి కథలను గేయరూపంలో అందిస్తూనే, హిందీ కవితా సంకలనం ‘పలాయన్’ తెచ్చారు. పిల్లల కోసం అయన రాసిన నీతి కథలు బాలసాహిత్యంలో వాటికవే సాటి అంటారు. తెలుగులో రాయని వైయుక్తిక ప్రేమ కవిత్వాన్ని అయన హిందీ లో అద్భుతమైన సౌందర్య ద్రుష్టిలో వెలువరించారు. స్వేచ్చాప్రియుడైన బైరాగి, చందమామ పత్రిక నుంచి కొద్దికాలానికే బయటకొచ్చేసాడు. తన కవితా ప్రస్థానంలో ముఖ్యమైన ‘నూతిలో గొంతుకలు’ తో మానవ సహజవేదనకు గాఢమైన అభివ్యక్తిని ఇచ్చారు. ‘దివ్యభవనం’ కథ సంపుటిని తీసుకొచ్చాడు. మహాజలపాతం వంటి పద గుంభనం, అనన్యమైన భావోద్వేగం, అనితర సాధ్యమైన ధారాశుద్ధి కలిగిన బైరాగి ఎప్పుడూ సమూహంలో ఒంటరిగానే ఉండేవాడు. అతడి కవితల్లోని నిరాశను చూసి విరాగి అనేవారు. అయినా బైరాగి జీవతంలో తలమునకలు కాలేదు. ప్రవాహంలో పడికొట్టుకుపోలేదు. వీక్షణంతో పరికించి జీవితాన్ని వివిధ కోణాల్లో చూశాడు.  ఎక్స్-రే కళ్ళతో చీకటిని చీల్చి వెలుగు చూశాడు. తనకంటూ ప్రత్యేకంగా నిర్మించుకున్న సాహితీ జగత్తులో నివసించిన బైరాగి, సమాజంలోని పీడిత, తాడిత ప్రజల బాధామయ జీవిత గాధలను తన కవిత్వపు ప్రతి పంక్తిలోను జీవింప జేశాడు.

బైరాగికి 14వ ఏడూ వచ్చేసరికి స్వాతంత్ర్య సమరం ముమ్మరంగా సాగుతోంది. రెండో ప్రపంచయుద్ధం ఆరంభమైంది. విపరీతంగా జననష్టం జరుగోతోంది. అందుకు స్పందించిన బైరాగిలోని కవి హృదయం, ఈ హత్యలకై జవాబు ఏ ద్రోహుల నడగాలో/ ఈ రుధిరం చేసిన మరకలు ఏ రుధిరం కడగాలో‘ అంటూ పలికింది. ఇదే దశలో తెలుగునాట కవితా ధోరణుల్లో మార్పు వచ్చింది. భావ విప్లవ జ్వాలలకు ప్రభావితుడైన కవుల్లో బైరాగి కూడా ఒకరు. సమాజాన్ని మార్చటమెలాగని ఆరాటపడ్డ బైరాగి, ‘శబ్దం లేదు గాలి లేదు / చీకటికి జాలి లేదు / చూపులేని రూపులేని / రేపులేని మాపులేని / ఈ పెనుచీకటి నిముసం/బ్రతుకుల నల్లని కుబుసం‘ అని నిస్పృహ వెలిబుచ్చారు.

మరో చోట ప్రగల్భ నిరీక్షణతో నిండిన పండిన ఈ నిశ్శబ్దంలో / వేచివున్నవాడే ప్రతి ఒక్కడు / మార్పుకొరకు తీర్పుకోరకు/ఓర్పుగలిగి/ చరమ ఘంటారావం కొరకు / తప్పిపోయిన భావం కొరకు‘ అంటూ ఆశావాదం ప్రకటించాడు. ‘వినతి’ అనే కవితలో ‘ప్రతి అక్షరమొక భటుడు / ప్రతి పదమూ ఒక శకటూ/ ప్రతి ఊహ ఒక వ్యూహం / జీవన శకాంతక సంకుల సమరంలో కవితను, ఏమనుకున్నావు? అని కవి గమ్యాన్ని నిర్దేశించాడు. బైరాగి రాసిన ప్రతి వాక్యంలో పాతమీద తిరుగుబాటు, కొత్త కోసం ఆరాటం కనిపిస్తాయి. సంఘంలోని ఏ ఒక్క అనాచరమూ, అనర్థమూ అయన ద్రుష్టిని తప్పుకోలేదు. అవినీతి, అక్రమాలతో నిండిన ఈ జీవితపు చీకటి నుంచి ఆకాశపు వెలుతురులోకి చొచ్చుకుపోయే విహంగ స్వేచ్చ బైరాగి జీవితం, కవిత్వమంతటా ప్రసరించింది. అయన కవిత్వాన్ని అందంగా రాయలనుకోలేదు. ఆవేశం తో రాసాడు .

హైదరాబాద్ లో జరిగిన ఈ సభ బైరాగి పునః సమీక్షకి కొత్త ఆగమ గీతి.

హైదరాబాద్ లో జరిగిన ఈ సభ బైరాగి పునః సమీక్షకి కొత్త ఆగమ గీతి.

రాజకీయ ప్రత్యర్థులను వేలాదిగా జైళ్ళలోకి పంపిస్తున్న 1965లొ వీరులు నీలఖంటులు మృత్యుంజయులు /వేదనల విషం త్రాగి జనతకు /మహితకు / సమతామృతం పంచుతారు / మృత్యువు వారికీ వంగి చేస్తుంది జోహారు/ వగపు వలదు ‘ అంటూ ఆశారేఖలు చిందిచాడు. వర్తమాన సమాజంలో ఆశించిన ఫలితాలు మృగ్యమైనపుడు ఉన్న సమాజాన్ని మార్చాలని ఆరాట పడటం సహజమే. అలాగని, బైరాగి పడక కుర్చీలో పడుకుని కలల్లోకి పలాయనం చేయలేదు. చీకటి, తుపాను, విధ్వంసం, నెత్తురు బైరాగి కవిత్వమంతటా అలుముకున్నాయి. వినాశ సుందరరుపం వీక్షించిన వాడెవడూ వికాస జడస్తూపం రక్షింప బూనడెవడూ, జగుప్స మన ఆదర్శం, ప్రేయసి మన విద్వంసం’ అంటాడు. సమాజంలోని లోటుపాట్లను, సామాన్యుల జీవితాల్లోని ఒడిదుడుకులను, పీడితుల పాట్లను చూసి హృదయం ద్రవించి, ఆ వేదననే కవిత్వంగా హృదయానికి హత్తుకునేలా చెప్పారాయన. ‘కిర్తికనక సౌధపు తలవాకిట పడిగాపులు’ అయన ఎన్నడూ కాయలేదు. మేధకు, క్రియకు మధ్య, ఆశయానికి సంశయానికి మధ్య, సాధనకు, సాధ్యానికి మధ్య పడిన నీడలు తుడిచేందుకు నడుం బిగించి నడిచాడు.

వేదన నుంచి సంశయానికి, సంశయం నుంచి హేతుబద్దతతో బతుకు బాటలోకి పయనం సాగించాడు. నిస్సహాయ మానవ జీవితాలను అవలోకిస్తూ, ఆకలి! తన శిశువులనే చంపే తల్లుల ఆకలి / పూటకూటికై శీలం అమ్మే కన్యల ఆకలి‘  అంటూ ఆకలి కేకల అర్థం చెప్పాడు. దిక్కు లేక వ్యభిచార వృత్తిలోకి దిగిన వారిని, అణాపూలు/కానీ తాంబూలం / నలిగిన చీరలు / చీకటి ముసుగులు / ఇదా నీకు జివతమిచ్చిన బహుమానం’ అని జాలిచూపుతూ, ప్రపంచపు ఫార్సు పైన నీ బతుకు వ్యంగ్య చిత్రం’ అంటాడు.

అనిల్ అందరికీ కానుక చేసిన బైరాగి పుస్తకాలు

అనిల్ అందరికీ కానుక చేసిన బైరాగి పుస్తకాలు

పీడిత జనావళికి ప్రతినిధిగా బైరాగి వెలువరించిన గ్రంథాలు తక్కువే అయినా అవే ఆయనను తెలుగు, హిందీ సాహిత్యంలో ధ్రువతారగ నిలిపాయి. అయన రాసిన ‘ఆగమగీతి’ కావ్యానికి రాష్ట్ర సాహిత్య అకాడమి, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమి అవార్డులు లభించాయి. ‘చీకటి నీడలు’, ‘నూతిలో గొంతుకలు’ తెలుగు కవితా సంకలనాలు, ‘పలాయన్’ హిందీ  కవితా సంకలనం, ‘దివ్యభవనం’, ‘త్రిశంకు స్వర్గం’ తెలుగు కథా సంకలనాలు. తెలుగులో ఆధునిక కవితా, ప్రముఖ ఆధునిక తెలుగు కవితల హిందీ కావ్యానువాదం, ఇంకా అనేక కవితలు పలు పత్రికల్లో ప్రచురితమయ్యాయి. ‘వినతి’, ‘రంగులతోట’, ‘పగిలిన అద్దం’, ‘నైశ్యగీతి’, ‘పుడమికి కన్నెరికం’, ‘కెందామర’, ‘మూడు సంకేతాలు’, ‘అరచిత కవితా’ వంటి కవితలు అయన భావుకతను, కల్పనాశక్తికి ప్రతీకలు. ‘నాక్కొంచం నమ్మకమివ్వు’ కవిత ఆయనకు బాగా పేరు తెచ్చి పెట్టింది. ఈ కవితను శ్రీ శ్రీ ఇంగ్లిష్ లోకి అనువందించారు. ‘ముఝె కించిత్ విశ్వస్ దేవ్’ శిర్షికతో దీనిని నిఖిలేశ్వర్ 1962 లోనే హిందీలోకి అనువందించగ, స్వయంగా బైరాగి, ఆ తర్వాత యార్లగడ్డ లక్ష్మి ప్రసాద్ కూడా ఈ కవితను హిందీ లోకి అనువందించారు.

తన రచనలతో సాహితీ సమాజంలో ఎంతగా ఎదిగినా బైరాగి జీవితాన్ని చాలా నిరాడంబరంగా గడిపారు. పరిస్తితులను బట్టి అవసరాలను తగ్గించుకొన్నాడు. కవిత్వం, కథలు, వ్యాసాలతో వచ్చే అదాయంతోనే కాలక్షేపం చేశాడు. అతడికి ముగ్గురు సోదరులు ఎదిగివచ్చి, బైరాగి కోసం ఎంతటి త్యాగానికైనా సిద్దపడినా, ఎందుచేతనో ఒంటగారిగానే జీవించాడు. ఆరోగ్యం క్రమంగా క్షిణించిన ఆహార నియమాలు పాటించలేదు. 1978 సెప్టెంబర్ 9న కన్నుమూశారు.

 *

 

 

 

గ్రీన్ గేబుల్స్ ఇంట్లో ఆన్ -19

 

[ Anne Of Green Gables By L M Montgomery ]

 

పెద్ద పెద్ద విషయాలతో చిన్నవీ కలిసి వస్తుంటాయి. ఘనత వహించిన కెనడా ప్రధానమంత్రి తన పర్యటన లో ప్రిన్స్ ఎడ్వర్డ్ దీవిని సందర్శించాలని మొదట అనుకోలేదు ..ఆ రాజకీయ పర్యటన కీ ఆన్ అదృష్టానికీ సంబంధం ఉండనక్కర్లేదు , కాని ఉండటం సంభవించింది.

ఆయన జనవరిలో వచ్చారు…చార్లెట్ టౌన్ లో గొప్ప బహిరంగసభ జరిగింది.  సమర్థించేవారితోబాటు కొందరు వ్యతిరేకించేవారు కూడా  గుమిగూడారు అక్కడ.  అవొన్లియా జనం లో చాలా భాగం ఆయన పక్షం వారే – అందరు మగవాళ్ళూ చాలా మంది ఆడవాళ్ళూ బయల్దేరి    ఆ ముప్ఫై మైళ్ళూ పడి వెళ్ళారు. మిసెస్ రాచెల్ లిండ్ కూడా ప్రయాణం కట్టింది – అసలైతే ఆవిడ అవతలి పక్షం మనిషే గాని, తను లేకపోతే అంత పెద్ద సభా బోసిపోతుందని ఆవిడ అభిప్రాయం. వాళ్ళాయన థామస్ నీ బయల్దేరదీసింది – లేకపోతే గుర్రాన్ని కనిపెట్టి ఉండేదెవరు మరి ! మెరిల్లానీ తనతో రమ్మంది . పైకి తేలదు గానీ , రాజకీయాల మీద మెరిల్లాకి కాస్త ఆసక్తే. ఒక ప్రధానమంత్రిని ప్రత్యక్షంగా చూసే అవకాశం మళ్ళీ ఎప్పుడొస్తుందిలే అనుకుని , ఆన్ కీ మాథ్యూకీ మర్నాటివరకూ ఇల్లప్పగించే సాహసం చేసింది మొత్తానికి.

అలాగ- మిసెస్ రాచెల్ , మెరిల్లాలు తమ రాజకీయోత్సవం లో ఉండగా ఇక్కడ ఆన్ , మాథ్యూ లు తమ స్వాతంత్రోత్సాహం లో  తలమునకలవుతున్నారు-  ఇల్లంతా వాళ్ళదేనాయె ! చక్కగా భగభగమంటూ పొయ్యి మండుతోంది. వంటింట్లో పాతకాలపు వాటర్ లూ స్టవ్వూ  , గోడలకి వేసిన తెలుపూ నీలం పింగాణీ  పలకలూ తళతళలాడుతున్నాయి. మాథ్యూ తీరుబడిగా సోఫాలో జేరబడి ‘ రైతు వాది ‘ పత్రిక తిరగేస్తున్నాడు. ఆన్ మహా బుద్ధి గా చదువుకునే ప్రయత్నం లో ఉంది , మధ్య మధ్యన కాస్త అవతలగా పెట్టుకున్న నవల కేసి చూసుకుంటోంది.  జేన్ ఆండ్రూస్ దగ్గర్నుంచి కిందటిరోజు తెచ్చుకుంది దాన్ని- బోలెడంత ‘ ఉత్కంఠ ‘ గా  ఉంటుందట అది  , జేన్ చెప్పింది.  దాన్ని అందుకుని తెరవాలని ఆన్ చెయ్యి లాగేస్తోంది…కాని రేపు పరీక్ష  యుద్ధం లో గిల్బర్ట్ ముందు ఓడిపోతే ఎలాగ ? అది అక్కడ లేదని ఊహించుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది.

” మాథ్యూ ! నువ్వు స్కూల్ కి వెళ్ళేప్పుడు జామెట్రీ చదువుకున్నావా ఎప్పుడన్నా ? ”

జోగుతూన్న మాథ్యూ ఉలిక్కిపడి లేచి – ” అబ్బే- లేదు- ఎప్పుడూ లేదు ”

” హు. నువ్వు చదువుకుని ఉంటే బావుండేది , నా కష్టం నీకు పూర్తిగా అర్థమయేది …ఏం జామెట్రీ ఇది మాథ్యూ ! నా జీవితాన్ని అంధకారబంధురం చేసేస్తోంది – నేనొట్టి మొద్దుని తెలుసా ఇందులో ? ”

” నువ్వు మొద్దువేమిటి ఆన్ ? కిందటివారం కార్మొడీ వెళ్ళానా – అక్కడ బ్లెయిర్ వాళ్ళ స్టోర్ దగ్గర మిస్టర్ ఫిలిప్స్ కనిపించి మాట్లాడాడు. నువ్వు బళ్ళోకంతా తెలివైనదానివట, అన్నీ ‘ గబా గబా ‘ నేర్చేసుకుంటున్నావట . ఆ టెడ్డీ ఫిలిప్స్ అంత మంచి మేష్టరేం కాదనేవాళ్ళున్నారులే గాని , నాకైతే అతను బుర్ర ఉన్నవాడేననిపించింది ”

ఆన్ ని మెచ్చుకున్నవాళ్ళెవరైనా తెలివిగలవాళ్ళే మాథ్యూ ప్రాణానికి.

” ఏమో. మిస్టర్ ఫిలిప్స్ జామెట్రీ లో అక్షరాలు మార్చెయ్యకుండా ఉంటే ఇదీ బాగానే నేర్చుకోగలనేమో. అంటే – గీతలతో బొమ్మలు వేసేప్పుడు గుర్తుకి ఎ, బి , సి అని అక్షరాలు పెట్టుకుంటామన్నమాట. ఎలాగో కుస్తీ పట్టి అన్నీ గుర్తు పెట్టుకుంటానా..మిస్టర్ ఫిలిప్స్ బోర్డ్ మీద రాసేప్పుడు అన్నీ కలగాపులగం చేసేస్తారు..నాకేమో బొత్తిగా తికమక అయిపోతుంటుంది. ఎంత మేష్టారైతే మాత్రం..అలా చెయ్యచ్చా చెప్పు ?

మెరిల్లా, మిసెస్ రాచెల్ ఏం చేస్తూ ఉండిఉంటారో ? అటావా లో పరిస్థితి ఏమీ బాగోవట్లేదనీ ఇదే గనక కొనసాగితే ప్రధాన మంత్రికి వచ్చే ఎన్నికల్లో కష్టమేననీ మిసెస్ రాచెల్ అంటున్నారు…అసలు ఆడవాళ్ళకి  కూడా ఓటు హక్కు ఉంటే మొత్తం మారిపోతుందట..ఆవిడే చెప్పారు. అవునూ నువ్వే పార్టీ కి ఓట్ వేస్తావు మాథ్యూ ? ”

” కన్ జర్వేటివ్ పార్టీ కి ” అనుమానం లేకుండా చెప్పాడు – ఆ పార్టీ మాథ్యూ జీవితం లో భాగం- చర్చికి వెళ్ళటం లాగా.

” అయితే నేనూ అదే ” ఆన్ నిర్ణయించేసుకుంది. ” నీది ఆ పార్టీ అవటం నాకు సంతోషమే ..ఎందుకంటే గిల్ – అదే , స్కూల్లో కొంతమందిది గ్రిట్స్ [  లిబరల్ ] పార్టీ. మిస్టర్ ఫిలిప్ కూడా ‘ గ్రిట్ ‘ నే అనుకుంటా, ఎందుకంటే ప్రిస్సీ ఆండ్రూస్ వాళ్ళ నాన్న ఆ పార్టీ యే కదా. ఎవరైనా అమ్మాయిని ప్రేమిస్తుంటే వాళ్ళమ్మ వెళ్ళే చర్చి కే  వెళ్ళాలట , వాళ్ళ నాన్న పార్టీ కే ఓట్ వెయ్యాలట- రూబీ గిల్లిస్ చెప్పింది. నిజమేనా మాథ్యూ ? ”

” ఏమో. తెలీదు ”

anne19-2

” నువ్వెవరైనా అమ్మాయిని ప్రేమించావా మాథ్యూ ? ”

” లేదు. ఎప్పుడూ లేదు ” – జన్మలో అలాంటి బుద్ధి పుట్టలేదు మాథ్యూకి.

ఆన్ అరచేతుల్లో గడ్డం ఆనించుకుని తలపోసింది –

” అదంతా  సరదాగానే ఉంటుందేమో కదా. రూబీ చెప్పిందీ – తను పెద్దయాక తన కి బోలెడంతమంది అబ్బాయిలు ఆరాధకులు గా అయిపోతారట, అందరూ పెళ్ళి చేసుకోమని అడుగుతారట ..తనకైతే పిచ్చెక్కి పోతుందిట..అంత మంది ఎందుకులే గాని, సరైనవాడు ఒకడుంటే బావుంటుంది. రూబీ కి ఇలాంటి విషయాలు బాగా తెలుసు , ఎందుకంటే తనకి చాలా మంది అక్కలు ఉన్నారు గదా. గిల్లిస్ వాళ్ళ అమ్మాయిలు హాట్ కేకుల్లాగా చలామణీ అవుతారుట –  మిసెస్ రాచెల్ అన్నారు. మిస్టర్ ఫిలిప్స్ రోజూ ప్రిస్సీ ఆండ్రూస్ వాళ్ళింటికి వెళ్తారు – పాఠాల్లో సాయం చేసేందుకని. మరైతే మిరండా స్లోన్ కూడా ఆ పరీక్షకే కదా చదువుతోంది..ప్రిస్సీ అంత బాగా కూడా చదవదు తను- వాళ్ళింటికీ  వెళ్ళి సాయం చెయ్యచ్చుగా..ఏమిటో ! అర్థం కాదు ..”

” నాకూ అలాంటివి అర్థం కావు ” మాథ్యూ ఒప్పుకున్నాడు.

” సరేలే. చదువుకోవాలి నేను..చాలా ఉన్నాయి పాఠాలు. ఆ జేన్ ఇచ్చిన నవల  తీసుకు చదవాలని ఎంత అనిపిస్తోందో..వీపు అటువైపు తిప్పి కూర్చున్నా అది నాకు కనిపిస్తూనే ఉంది. జేన్ అది  చదువుతూ ఏడ్చేసిందట తెలుసా..అలా కన్నీళ్ళు తెప్పించే పుస్తకాలు నాకు బాగా నచ్చుతాయి. హ్మ్..లాభం లేదు , దాన్ని పట్టుకుపోయి జామ్ అల్మైరా లో పెట్టి తాళం వేసి తాళం చెవి నీకు ఇచ్చేస్తానూ..నా చదువు పూర్తయేదాకా తాళం చెవి నాకు ఇవ్వకేం ! నేనెంత అడిగినా.. ప్రాధేయపడినా కూడా ! ఆకర్షణ  లని నిగ్రహించుకోమంటారు కదా , తాళం చెవి దగ్గర లేకపోతే ఆ పని చెయ్యటం కొంచెం తేలిక. నేలమాళిగ లోకి వెళ్తున్నా- రస్సెట్స్ [ తొక్క ముదురు రంగులోకి తిరిగిన ఆపిల్స్ ] కావాలా నీకు అక్కడినుంచి ?”

” నాకొద్దులే. నువ్వు తెచ్చుకో కావాలంటే ” ఆన్ కి అవి ఇష్టమని మాథ్యూ కి తెలుసు.

ఒకచేత్తో కొవ్వొత్తీ ఇంకో చేత్తో పళ్ళెం నిండుగా రస్సెట్స్ పట్టుకుని నేల మాళిగ నిచ్చెన మెట్లెక్కుతూ పైకి వస్తోంది ఆన్. బయట మంచు కట్టిన బాట మీద చక చకా నడిచే అడుగుల చప్పుళ్ళు . వంటింటి తలుపు చటుక్కున తెరుచుకుంది. చలిగాలికి పాలిపోయిన మొహం తో , రొప్పుకుంటూ- ఆదరాబాదరా తలమీంచి చుట్టుకున్న శాలువా తో – అక్కడ – డయానా బారీ !! ఆన్ చేతుల్లో ఉన్నవన్నీ రెప్పపాటులో కిందపడిపోయాయి…..[ నేలమాళిగ నేల మీద గ్రీజ్ పేరుకుని ఉంది- మరసటిరోజు మెరిల్లా అన్నీ శుభ్రం చేస్తూ మొత్తమంతా తగలబడిపోనందుకు హర్షం వ్యక్తం చేసింది ].

” ఏమైటి- ఏమైంది డయానా ?? మీ అమ్మగారు ఒప్పుకున్నారా ?? ”

 

” లేదు- అది కాదు. నువ్వు తొందరగా రా..మిన్నీ మే కి అస్సలు ఒంట్లో బాలేదు. అమ్మా నాన్నా ఊరెళ్ళారు..తనకి డిఫ్తీరియా అంటోంది మేరీ జో  – ఎక్కువగా వచ్చేసిందట..ఏం చెయ్యాలో తెలీట్లేదు ”  మిన్నీ మే డయానా చెల్లెలు- మూడేళ్ళుంటాయి. మేరీ జో పిల్లల్ని చూసుకుందుకూ ఇంట్లో సాయం చేసేందుకూ ఉంటుంది.  ఆమెకి పదహారేళ్ళు , ఫ్రెంచ్ అమ్మాయి.

మాథ్యూ తన టోపీ కోటూ తీసుకుని ఒక్క మాట మాట్లాడకుండా చీకట్లో పడి బయటికి వెళ్ళాడు.

” కార్మొడీ వెళ్ళేందుకు గుర్రబ్బండి సిద్ధం చేసుకుంటున్నాడు , డాక్టర్ కోసం – నాకు తెలుసు ” – ఆన్ తన కోటూ టోపీ వెతుక్కు తీసుకుంటూ అంది. ” వేరే చెప్పక్కర్లేదు,  తెలుసు ”

” కార్మొడీ లో ఎవరూ ఉండరు ” డయానా వెక్కిళ్ళు పెట్టింది ” డాక్టర్ బ్లెయిర్ మీటింగ్ కి వెళ్ళారట… డాక్టర్ స్పెన్సర్ కూడా వెళ్ళే ఉంటారు.. మిసెస్ రాచెల్ కూడా లేరు. మేరీ జో ఎప్పుడూ చూళ్ళేదట డిప్తీరియా వచ్చిన వాళ్ళని –

అయ్యో ! ఆన్ – ఏం చెయ్యాలి !!! ”

” వద్దు. ఏడవకు డయానా . మిసెస్ హమ్మండ్ కి మూడు జతల కవల పిల్లలు , నేను వాళ్ళింట్లో ఉండేదాన్ని – గుర్తు లేదూ ? ఎవరో ఒకరికి డిప్తీరియా వస్తూనే ఉండేది , నాకు తెలుసు ఏం చెయ్యాలో. ఇపికాక్ అని మందు ఉంటుంది , తీసుకొస్తా ఉండు – మీ ఇంట్లో ఉండి ఉండదేమో ” –  ఆన్  ధైర్యమిచ్చింది.

ఇద్దరు పిల్లలూ చేతులు పట్టుకుని చుట్టుదారిలో గబ గబా నడుస్తూ డయానా ఇంటికి బయల్దేరారు. దగ్గరిదారినిండా మోకాళ్ళ లోతున మంచు పేరుకుపోయిఉంది, అటు వెళ్ళేందుకు లేదు. మిన్నీ మే కి జబ్బు చేసినందుకు ఆన్ కి బాధ లేదని కాదుగానీ మళ్ళీ డయానా తో కలిసి ఉన్నందుకూ ఎంతో కొంత సాయపడబోతున్నందుకూ ఆనందంగా కూడా ఉంది .

రాత్రి శీతలనిర్మలంగా ఉంది. నల్లటి నున్నటి నీడలు, వెండిలాగా మెరుస్తూన్న కొండలు. నక్షత్రాల వెలుతురు. అక్కడా అక్కడా పొడుగ్గా కొమ్మలు చాచుకున్న ఫర్ చెట్లు , వాటి ఆకుల్లోంచి పొడి పొడి గా రాలే మంచు , వాటిలోంచి వినబడే గాలి ఈలలు. ఆన్ హృదయం ఆ మార్మిక సౌందర్యానికి మేలుకునే ఉంది .

మిన్నీ మే కి పాపం నిజంగా బాలేదు. జ్వరం మండిపోతోంది . సోఫా మీద పడుకోబెట్టారు గానీ నిమ్మళంగా ఉండ పోలేకుండా ఉంది. ఊపిరి పీల్చి వదుల్తుంటే గరా గరా శబ్దం- ఇల్లంతా వినిపిస్తోంది. మేరీ జో కి ఏమీ పాలుపోవటం లేదు – అటూ ఇటూ ఊరికే తిరుగుతోంది .

ఆన్ చురుగ్గా పనిలోకి దిగింది.

” మిన్నీ కి డిప్తీరియానే , ఎక్కువగానే వచ్చింది – కాని ఇంకా ఎక్కువ వచ్చినవాళ్ళని చూశాను నేను. మనకి ముందు బాగా కాగిన వేణ్ణీళ్ళు కావాలి- డయానా, చూడు – ఆ కెటిల్ లో ఉన్నట్టున్నాయి ? ఆ. ఇప్పటికి సరిపోతాయిలేగాని , మేరీ జో ! పొయ్యి లో ఇంకాసిని పుల్లలు వెయ్యి , మండటం లేదు అది. ఏమీ అనుకోకుగాని నువ్వు ఈ పాటికే ఆ పని చేసి ఉండాల్సింది. ఫ్లానల్ దుప్పట్లు ఉన్నాయా డయానా ? నాలుగైదు పట్టుకు రా. మిన్నీ బట్టలు వెచ్చగా లేవు, అవి విప్పేసి పక్కమీద పడుకోబెట్టి దుప్పట్లన్నీ కప్పాలి. ముందు ఇపికాక్ తాగించాలి , ఉండు ”

anne19-1

మిన్నీ ఆ చేదు మందు మింగేందుకు బాగానే మొరాయించిందిగానీ ఆన్ కి మూడు జతల కవలపిల్లల్ని చూసుకున్న అనుభవం- ఊరికే పోతుందా ? మందు దిగింది గొంతులోకి – అప్పుడే కాదు , ఆ రాత్రంతా చాలా సార్లు. ఆన్, డయానా ఓర్పుగా , శ్రద్ధగా మిన్నీ ని  కాచుకున్నారు. మేరీ జో కూడా చెప్పింది చెప్పినట్లు చేసుకుపోయింది. పొయ్యి బ్రహ్మాండంగా మండింది , ఒక హాస్పిటల్ నిండుగా ఉన్న డిప్తీరియా పిల్లలకి సరిపోయేంత వేణ్ణీళ్ళు సిద్ధమయాయి.

డాక్టర్ కి నచ్చజెప్పి అంత దూరమూ చలిలో తీసుకొచ్చేసరికి తెల్లారగట్ల మూడైంది.  కాని ఆ పాటికి గండం గడిచినట్లే ఉంది – మిన్నీ మే ప్రశాంతంగా నిద్రపోతోంది .

” ఇంచుమించు ఆశ వదిలేసుకున్నాను డాక్టర్ గారూ ” ఆన్ వివరించింది ” అంతకంతకీ పరిస్థితి క్షీణించింది –  మిసెస్ హమ్మండ్ పిల్లల కి వచ్చిందానికనా బాగా ఎక్కువ గా వచ్చినట్లుంది. ఇక తనకి ఊపిరి అందదేమోననిపించింది. సీసాలో ఉన్న ఇపికాక్ మొత్తం విడతలు విడతలు గా ఇచ్చేశాను. ఆఖరి మోతాదు  పోస్తూ అనుకున్నాను – అంటే డయానా కీ మేరీ జోకీ చెప్పలేదనుకోండీ , నాకు నేను చెప్పుకున్నానంతే – ‘ ఐపోయింది , ఇది గనక పని చెయ్యకపోతే నేను చేయగలిగిందింకేమీ లేదు ‘ అని . కాని మూడు నిమిషాలలో పెద్ద దగ్గు తెర వచ్చి చాలా కఫం బయటపడింది , అప్పట్నుంచీ ఊపిరి ఆడటం మెరుగుపడిందండీ. నాకు ఎంత ఊరట కలిగిందో చెప్పలేను, కొన్నిటిని మాటల్లో పెట్టలేం , కదండీ  ? ”

” అవును, నాకు తెలుసు ” డాక్టర్ తల ఊపాడు. ఆన్ వైపు చూస్తుంటే ఆయనకీ కొన్నిటిని మాటల్లో పెట్టలేమనిపించింది. అయితే ఆ తర్వాత మిసెస్ బారీ కీ వాళ్ళాయనకీ చెప్పకుండా ఉండలేకపోయాడు .

”  కుత్ బర్ట్ వాళ్ళింట్లో ఉండే ఆ ఎర్రజుట్టు అమ్మాయి – అక్షరాలా మీ పాపని బతికించింది. లేదంటే నేను వచ్చేవేళకి పరిస్థితి చెయ్యిదాటిపోయిఉండేది. అంత చిన్న వయసులో ఆ పిల్లకి ఎంత వివేకం, ఎంత సమయస్ఫూర్తి ! తనేమేం చేసిందో ఎలా చేసిందో ఎంత బాగా చెప్పింది నాకు ! ”

ఆ అద్బుతమైన ఉదయం లో ఆన్ మాథ్యూ తో కలిసి ఇంటికి బయల్దేరింది. నిద్రలేమితో కళ్ళు మూతలు పడుతున్నాయి గానీ ఆపకుండా మాట్లాడుతూనే ఉంది. మంచు కప్పిన తెల్లటి పొలాల మీదుగా , మెరిసిపోయే మేపుల్ చెట్ల కిరీటాల కిందుగా – ఇద్దరూ నడుస్తున్నారు.

” మాథ్యూ , ఎంత బావుందో కదా ? దేవుడే ఊహించుకుని సృష్టించినట్లుంది ఇవాళంతా. ఆ  మంచు ధూళి చూడు – ఉప్ఫ్ అని ఊదితే దాంతోబాటు చెట్లే ఎగిరిపోయేట్లున్నాయి కదూ ? మిసెస్ హమ్మండ్ కవల పిల్లల్ని పెంచి ఉండటం ఎంత మంచిదైందో – అప్పుడప్పుడూ తిట్టుకుంటుండేదాన్ని గాని ! నిద్రొచ్చేస్తోంది మాథ్యూ – స్కూల్ కి వెళ్ళలేనేమో , వెళ్ళి నిద్రపోతే  బుర్ర తక్కువ గా ఉంటుంది. కానీ వెళ్ళకపోతే ఎలా – గిల్ – అదే వేరేవాళ్ళు నా కంటే చదువులో ముందుకి వెళ్ళిపోతారు. మళ్ళీ అందుకోవటం కష్టం , కాని ఏ పనైనా ఎంత కష్టమైతే అంత తృప్తి , కదా ? ”

” ఏం పర్వాలేదులే , తేలిగ్గానే అందుకుంటావు నువ్వు ” ఆన్ చిట్టి మొహాన్నీ కళ్ళ కింద నీలి వలయాలనీ చూస్తూ ఆదుర్దా గా అన్నాడు మాథ్యూ – ” ఇంటికి వెళ్ళగానే పడుకుని హాయిగా నిద్రపో. పనులన్నీ నేను చూసుకుంటాను ”

ఆన్ అలాగే వెళ్ళి మంచి నిద్ర తీసింది. లేచేప్పటికి మధ్యాహ్నం దాటిపోతోంది. మెట్లు దిగి వస్తూంటే మెరిల్లా వచ్చేసి ఉంది , కూర్చుని ఊలు అల్లుకుంటోంది.

” వచ్చేశావా మెరిల్లా ! ప్రధానమంత్రి ని చూశావా – ఎలా ఉన్నారు ఆయన ? ”

” ఆయన అందం బట్టి  కాదు గా ప్రధానమంత్రి అయింది….ఆ బుర్ర ముక్కూ ఆయనానూ. కాని బాగా మాట్లాడారు , నేను కన్ జర్వేటివ్ అయినందుకు గర్వమనిపించింది. రాచెల్ లిండ్ లిబరల్ కదా , తనకి పెద్ద ఎక్కలేదులే ఆయన ఉపన్యాసం ! నీ భోజనం ఓవెన్ లో పెట్టాను చూడు , బ్లూ బెర్రీ ప్రిజర్వ్  తెచ్చుకో లోపల్నుంచీ. బాగా ఆకలేస్తుండి ఉంటుంది నీకు. మాథ్యూ అంతా చెప్పాడు – నీకు డిప్తీరియా గురించి తెలిసి ఉండటం ఎంత అదృష్టమో , నేనైతే ఏమీ చెయ్యగలిగిఉండేదాన్ని కాదు. అదిగో , మాటలు తర్వాత , ముందు తిను – తర్వాత ఎంతసేపైనా చెప్పచ్చు ”

మెరిల్లా ఏదో చెప్పదల్చుకుంది గానీ ముందే చెప్పేస్తే ఆన్ ఉద్రేకపడి భోజనం వంటి సాధారణ విషయాలని పట్టించుకోదని భయపడి ఊరుకుంది . ఆఖరి బ్లూ బెర్రీ ఆన్ పొట్టలోకి వెళ్ళిపోయాక అప్పుడు చెప్పింది –

” ఇందాక మిసెస్ బారీ వచ్చింది . నువ్వు నిద్రపోతున్నావు , లేపలేదు నేను. నువ్వు వాళ్ళ పాప ప్రాణాన్ని రక్షించావనీ నీకు చాలా చాలా కృతజ్ఞతలనీ చెప్పింది. నీ మీద కోపం పెట్టుకున్నందుకు బాగా నొచ్చుకుంది. ఆ వైన్ విషయం లో నువ్వు కావాలని చెయ్యలేదనీ డయానా తాగేసి వెళ్ళటానికి నువ్వు కారణం కాదనీ తెలుసుకుందట. ఎప్పట్లాగా డయానా తో స్నేహంగా ఉండమని నీకు చెప్పమంది. డయానా కి రాత్రి నుంచీ జలుబు చేసి ఉందట, ఈ చలిలో బయటికి పంపలేననీ నిన్నే వాళ్ళింటికి రమ్మనీ చెప్పి వెళ్ళింది. అరే – ఆగు – ఆన్- అలా గెంతకూ ..”

ఆన్ గాల్లో తేలుతూ లేచింది – మొహం ఆనందం తో వెలిగిపోతోంది.

” నేను వెళ్తాను మెరిల్లా..వెళ్ళద్దా , ఇప్పుడే ? గిన్నెలు తర్వాతొచ్చి కడుగుతాను…వచ్చాక ఇంకేం చెయ్యమన్నా చేస్తాను  ”

” సరే, సరేలే ” ముద్దుగా అంటూన్న మెరిల్లా నోట్లో మాట నోట్లో ఉండగానే ఆన్ ఒక్క పరుగు తీసింది . మెరిల్లా గాబరా పడింది ” తలకి టోపీ లేదూ ఒంటిమీద కోటు లేదు – అలాగే వెళ్ళిపోయింది పిల్ల. దీనికీ చలిగాలికి ఏమైనా

పట్టుకుంటే …”

ఆ మునిమాపు ఊదా రంగు కాంతిలో ఆన్ నృత్యం చేసుకుంటూ ఇంటికొచ్చింది. నైఋతి దిక్కున దూరంగా మొదటి చుక్క పొడుస్తోంది – లేత బంగారపు సంధ్యాకాశం మీదికి స్వర్గం లోంచీ  జారుతూన్న ముత్యంలాగా , చీకట్ల తోటల కి అవతల  మిలమిలమిలమంటోంది. మంచు కొండల దారుల్లోంచి వెళ్ళే స్లెడ్జ్ బళ్ళ గంటల ధ్వని ఏదో కిన్నెరల సంగీతం లా ఉంది – కాని అంతకన్న ఆన్ గుండెలోపలి పాట మధురంగా ఉంది , అది ఆమె పెదవుల్లోంచి ప్రవహిస్తోంది.

” నీ  ముందు నిలబడి ఉన్న వ్యక్తి పరిపూర్ణమైన ఆనందం తో నిండి ఉంది మెరిల్లా ” – ప్రకటించింది-  ” నాకు ఎర్ర జుట్టు ఉన్నాసరే , ఏం పర్వాలేదు. నా ‘ ఆత్మానందం ‘  ఎర్ర జుట్టు స్థాయిని దాటిపైకి వెళ్ళిపోయింది ! మిసెస్ బారీ నన్ను ముద్దు పెట్టుకుని కళ్ళ నీళ్ళు పెట్టుకున్నారు. నా ఋణం ఎన్నటికీ తీర్చుకోలేననీ అపార్థం చేసుకున్నందుకు క్షమించమనీ అడిగారు. నాకేమిటో ఇబ్బందిగా అనిపించిందిగానీ – వీలైనంత గంభీరంగా జవాబు చెప్పాను – నాకు ఆవిడ మీదేమీ కోపం లేదనీ నేను  బుద్ధిపూర్వకంగా డయానా కి సారా తాగించలేదని ఆవిడ నమ్మితే చాలనీ గతాన్నంతా జరగనట్లే మర్చిపోగలననీ …

డయానా నేనూ బోలెడంత మాట్లాడుకున్నాం. కార్మొడీ లో వాళ్ళ అత్తయ్య నేర్పిన క్రాషె కుట్టు నాకు నేర్పించింది – తెలుసా , అవొన్లియా లో ఇంకెవ్వరికీ రాదు అది. ఇంకెవ్వరికీ నేర్పించకూడదని ఒట్లు పెట్టుకున్నాంలే. డయానా నాకొక అందమైన కార్డ్ ఇచ్చింది..దాని మీద చుట్టూరా  రోజా పువ్వులు . మధ్యలో ఇలా ఉంది

‘ నేను ప్రేమిస్తున్నంతగా నువ్వు నన్ను ప్రేమిస్తే మనల్ని మృత్యువు తప్ప మనల్నేదీ విడదీయలేదు ‘

మిస్టర్ ఫిలిప్స్ ని మా ఇద్దర్నీ పక్క పక్కన కూర్చోబెట్టమని అడుగుదామనుకుంటున్నాం. గెర్టీ పై పక్కన మిన్నీ ఆండ్రూస్ కూర్చోవచ్చులే కదా [ ఇప్పుడు వాళ్ళిద్దరూ మా పక్కన కూర్చుంటున్నారు ] ? మిసె బారీ వాళ్ళింట్లో కెల్లా మంచి పింగాణీ టీ సెట్ ని బయటికి తీశారు నాకోసం ..నేనేదో గొప్ప అతిథిని అన్నట్లు – ఇదివరకెవ్వరూ అలా చెయ్యలేదు నా కోసం , ఎంత సంతోషమనిపించిందో ! ఫ్రూట్ కేకూ పౌండ్ కేకూ డో నట్ లూ రెండు రకాల ప్రిజర్వ్ లూ పెట్టారు. మిస్టర్ బారీ పక్కన కూర్చున్నాను నేను , మిసెస్ బారీ ఆయనకి నాకేం కావాలో చూస్తూ ఉండమని చెప్పారు. బిస్కెట్ లు తింటానా అనీ టీ లోకి పంచదార కావాలా అనీ ..నాకెంత మర్యాద చేశారో ! నన్ను నిజంగా పెద్దదానిలాగా , మంచిదానిలాగా చూశారు ”

” నువ్వు పెద్దదానివయానంటావా , ఏమో..” – మెరిల్లా కొంచెం దిగులుగా నిట్టూర్చింది.

” కొంచెం అయ్యాలే ” – ఆన్ చెప్పింది -” చిన్న పిల్లలతో నేనూ ఇక మీద అలాగే ఉంటాను,  వాళ్ళు పెద్దవాళ్ళన్నట్లే ! వాళ్ళు పెద్ద పెద్ద మాటలు వాడితే నవ్వెయ్యను, పాపం వాళ్ళూ నొచ్చుకుంటారు , తెలుస్తోంది. టీ తర్వాత డయానా నేనూ టాఫీ తయారు చేశాం. అంటే అంత బాగా రాలేదనుకో..పొయ్యి మీద గిన్నె లోది నన్ను గరిటె తో తిప్పుతూ ఉండమని డయానా, తను పళ్ళెం మీద వెన్న రాసి సిద్ధం చేస్తోంది. నేను మాటల్లో పడి తిప్పుతూ ఉండటం మర్చిపోయాను, అదేమో మాడిపోయింది. దాన్నే చల్లారబెట్టేందుకు పళ్ళెంలో పోసి ఉంచితే దాని మీంచి పిల్లి నడుచుకుంటూ పోయింది – పారేశాం, తప్పదు కదా ! అయినా చాలా సరదాగా ఉండింది.  వచ్చేస్తూంటే మిసెస్ బారీ  వీలైనప్పుడల్లా  నన్ను వస్తూండమన్నారు, డయానా కిటికీ లోంచి నాకు చెయ్యి ఊపుతూ గాల్లోకి ముద్దులు విసిరింది.

ఇవాళ రాత్రి ఒక కొత్త ప్రార్థన తయారు చేసి చెప్పుకుంటాను మెరిల్లా, ఈ ఆనందకరమైన సందర్భంలో ! ”

 

                                                               [ ఇంకా ఉంది ]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

కథలు కావివి…..పంచదార గుళికలు

-మనోజ్ఞ ఆలమూరు

~

manognaమధురాంతకం రాజారాం అబ్బ ఈ పేరు అంటే నాకెంతిష్టమో చెప్పలేను. ఎందుకో తెలియదు మొదటిసారి ఈ పేరు వినగానే అర్రె భలే ఉందే అనుకున్నాను. నేను చదివిన పుస్తకాల తాలూకా రచయితలను వారి వారి రచనలను బట్టి గుర్తుంచుకున్నాను. కానీ ఒక్క మధురాంతకం వారిని మాత్రం పేరు నచ్చి గుర్తు పెట్టుకున్నాను. దాదాపుగా నేను ఎమ్మేలో ఉన్నప్పుడు అనుకుంటాను నాకు ఈయన పేరుతో పరిచయం కలిగింది. అయితే ఆయన కథలు చదవడం మాత్రం ఇప్పటికి కుదిరింది. చదివిన వెంటనే రాయకుండా మాత్రం వుండలేకపోయాను. రాజారాం గూర్చి కొత్తగా చెప్పేదేముంది అని అనిపించవచ్చును. కానీ కొంత మంది పుస్తకాలు చదివినా, వారి గురించి చెప్పకున్నా నిత్య నూతనంగానే అనిపిస్తాయి. పైగా ఈ కథలు నాకు కొత్త అద్భుతమైన అనుభవం, నవ్యనూతనమూనూ… అందుకే చెప్పకుండా ఉంలేకపోతున్నాను.

మధురాంతకం రాజారాం కథలు 3వ సంపుటం అట్టమీద ఒక స్త్రీ కూర్చుని ఏదో వడ్డిస్తున్నట్టు ఉంటుంది. ఎవరు గీసారో కానీ ఆ బోమ్మను ఎంతబాగా గీసారో. పుస్తకంలోని కథలకు ఆ బొమ్మకు ఎంత బాగా జోడీ కుదిరిందో. రాజారాం గారి కథలు సాహిత్యాభిమానులకు అమృతాన్ని పంచుతాయి. దాన్నే సింబాలిక్ గా స్త్రీ రూపంలో సరస్వతీ దేవి అమృతాన్ని పంచినట్టు చిత్రీకరించారేమో అని అనిపిస్తుంది. ఇంక కథల విషయానికి వస్తే రాయలసీమ రచయితల కథలు, రచనలు ఇంతకు ముందు చాలానే చదివినా…రాజారాం కథలు ఒక ప్రత్యేక అనుభవమనే చెప్పాలి. రాయలసీమ యాసలో ఒక వింత అందం ఉంటుంది నాకైతే. నామిని గాని, ఖదీర్ బాబువి కానీ మంచి చిక్కని సీమ యాసలో ఉంటాయి. మిగతావారివి కూడా ఇంచుమించుగా అలాగే ఉన్నాయి. కానీ రాజారాం గారి యాస మాత్రం చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంది. అది పూర్తిగా రాయలసీయ యాస కాదు….కానీ పదాల వారీగా చూసుకుంటే మాత్రం చాలా వరకు సీమ పదాలే. రాజారాం గారి కథల్లో తెలుగు బహుమధురంగా అనిపించింది నాకు. చదవడానికి అత్యంత అందంగా…సరళలంగా ఉండడమే కాక మంచి తియ్యగా కూడా అనిపించింది. అందులోనూ వారు రాసిన విధానం దానికి మరింత అందాన్ని చేకూర్చింది. మధ్యమధ్యలో సామెతలు, జాతీయాలు కలగలిసి రాజారాం గారి కథలకు వింత సొబగును అద్దింది ఆయన భాష. తెలుగు సామెతలను అత్యంత సమర్ధవంతంగా వాడుకున్న వారిలో మధురాంతకం రాజారాం గారు ఒకరు. సందర్భానుసారంగా సామెతలను వాడుతూ తన కథలకు మరింత వన్నెలను అద్దారు రాజారాంగారు. ఒక్కోసారి సామెతలను ముందు చెబుతూ తర్వాత కథలను మొదలుపెట్టడం, సామెతల ద్వారా పాత్రలను పరిచయం చేయడం వంటివి రాజారాం గారి ప్రత్యేక శైలి. అందుకే కీ.శే. బొమ్మకంటి శ్రీనివాసాచార్యులు గారు రాజారాం కథలు చదివి ఇలా అన్నారుట.” రాజారాం గారి కథల్లో అతి సుందరపదాలను, నుడికారాలను, ఇదివరలో వెలుగు చూడని సామెతలను – పరిశోధకులు ప్రోది చేసి భద్రపరచవలసిన ఆవశ్యకత ఎంతో ఉందని.”

రాజారాం గారి కథలు చక్కగా కూర్చోబెట్టి, ప్రేమగా పాఠం చెబుతున్నట్టు ఉంటాయి. అన్నట్టు అసలు విషయం మర్చేపోయాను. రాజారాం గారు వృత్తిరిత్యా ఉదాపాధ్యాయులు కదూ. అదీ సంగతి ఆయన ప్రవృత్తిలోకి వృత్తి చొచ్చుకొని వచ్చేసిందన్నమాట. అందుకే ఆయన కథలు పాఠకులకు పాఠం చెబుతున్నట్టు ఉంటాయి. మొదటసారి ఈయన కథలు చదువుతున్నప్పుడు ఒక కొత్తదనం పలుకరించింది. అరే ఇదేమిటీ గమ్మత్తుగా ఉందే అనుకున్నాను. తర్వాత్తర్వాత చదవగా చదవగా ఆ గమ్మత్తు ఆయన కథనరీతి అని అర్ధం అయింది. రాజారాం గారు ఎంచుకునే కథాంశాలు కూడా అలానే ఉంటాయి. ఒక రకమైన స్థిరత్వం కలిగి ఉండి, విశ్వాసం కలిగిస్తున్నట్టు ఉంటాయి. మానవుడిలో ఉన్న అభద్రతాభావాన్ని పక్కకు నెట్టేసి భరోసాను కలిగిస్తాయి. ఉపాద్యావృత్తిలో ఆయన తిరిగిన ప్రదేశాలు, తరచిన అనుభాలూ, కలిసిన మనుషులు, వారి భిన్న మనస్తత్వాలు వారి రచనలకు ఎంతగానో ఉపకరించాయి. ఊహూ…ఉపకరించడం కాదు వాటినే ఆయన తన కథా వస్తువులుగా తీసుకున్నారు అంటే ఇంకా బావుంటుంది.

రాజారాంగారు వృత్తి రిత్యా ఎక్కువగా పల్లెల్లోనే తిరిగారు. అందుకే వారి కథలు 80% పల్లెల చుట్టూరానే తిగుతాయి. గ్రామీణ జీవితంలో మధ్యతరగతి మనుషులు వారి మనో వికారాలు, ప్రవృత్తులు, సమస్యలు ఆయన కథల్లో మనకు దర్శనమిస్తాయి. రాజారాం కథలకు మునిపల్లెరాజుగారు ముందుమాట రాస్తూ…..సామాజికి ఆర్ధ్రత లేని చోట సామాజిక స్పృహ అన్న పదానికి అర్థం ఉండదని ఈయన కథలు చదివిన పాఠకులందరూ గ్రహిస్తారు అని చెబుతారు. ఇది అక్షరసత్యం. రాజారాం గారి కథల్లో ఎక్కడా పలాయనవాదం కనిపించదు. సామాన్య మానవులు వారి చిత్తప్రవృత్తులు, వారి సమస్యలు, వాటి పర్యవసానం అన్నింటినీ కళ్ళకు కట్టినట్టు చెబుతూ వాటికి పరిష్కారాను చూపిస్తూ జీవితం అంటే ఇదే అంటూ భుజం తట్టినుంటాయి వీరి కథలు.వ్యక్తుల్ని,సన్నివేశాల్ని,రాగద్వేషాల్ని,ఈతిబాధల్ని,జీవనదృక్పథాన్ని ఇంత అద్బుతంగా,ఇంత కూలంకషంగా విశదపరిచిన తెలుగు రచయితల్లో రాజారాం గారు ఒకరని ఢంకా బజాయించి మీరీ చెప్పవచ్చును.

పెద్దబాలశిక్ష లా ప్రపంచ జ్ఞానాన్ని బోధిస్తూ,పంచతంత్రం లా చిన్న చిన్న కథలలో జీవితసారాన్ని వడ్డిస్తాయి ఈయన కథలు. ఆ అనుభవాలనే సాకల్యంగా ప్రతి ఒక్క విషయమూ క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, అనేక కోణాలను చక్కగా పరిశీలించి ఆవిష్కరిస్తున్నట్టుంటాయి రాజారాంగారి కథలు. ఆధునికయుగంలో కులాంతర, మతాంతర, విజాతివివాహాలు, కుటుంబనియంత్రణలు అన్నీ ఆయనకి కథావస్తువులే. తమకి ఇబ్బంది కలిగించే అంశాలు –అసభ్యసాహిత్యంవంటివి- తీసుకోక మానరు కానీ అది తమకి అప్రియమని తెలియజేయడానికి వ్యంగంగా వాటిని తన కథల్లో ఉటంకిస్తారు. ఉప కథల్తో పిట్ట కథల్తో, మధ్య మధ్య వర్ణనలతో సావధానంగా కబుర్లు చెబుతున్నట్లుండి, కథల్లో కథ ‘చెప్పే’ పద్ధతిలో ఉంటాయి రాజారాం గారి కథలు.

చాలా కథలలో రచయితే సూత్రధారై కథను నడిపిస్తాడు. ఆగని వేగం అనే కథలో జీవితాంతం నడుస్తూ శ్రమించిన వ్యక్తితో రచయిత చెప్పించే జీవనగీతోపదేశం అద్బఉతంగా ఉంటుంది. ఆ కథ చదువుతుంటే బతుకు మీద విశ్వాసం మరింత రెట్టింపు అవుతుంది. జీవించిన చివరి క్షణం వరకు బతకాలి….బతికుండగానే చనిపోకూడదు అని అనిపిస్తుంది. అలాగే యుగారంభం అనే కథలో పద్యరచన, వచన రచన గురించి చెబుతూ రెండూ కాలగమనంలో నుంచి వచ్చినవే కదా అంటారు. రెండింటినీ స్వీకరించి వాటిని గమనాన్ని బట్టి నడుచుకోవాలని హితబోధ చేస్తారు. అలాగే పంచవర్ష ప్రణాలికలన్నవి కుగ్రామాల నుంచే మొదలు కావాలని, గ్రామాభివృద్ధే అసలైన అభివఋద్ధి అని ధర్మయ్య కల ద్వారా శక్తివంతంగా చెప్పిస్తారు. ఒక సామెతని యదాలాపంగా కథలో చొప్పించడం ఒక ఎత్తు. దాన్ని కథలో ఒక ప్రధానాంశంగా మార్చుకోడం మరొక ఎత్తు.

“ఒక ఆడబిడ్డకు వివాహ సంబంధం కుదర్చాలంటే మునుపు ఏడు జతలజోళ్ళు అరిగిపోయేవిట.” అంటూ అనామకుడు కథలో రచయిత కథను ఎత్తుకుంటారు. అయితే దాన్ని అక్కడతో వదిలేయకుండా ఆ సామెతను కథకి ఆయువు పట్టుగా మలుచుకుంటారు. సామెతకు అనుగుణంగా ఆధునీకరిస్తారు. “కాలేజీలెక్కువై అబ్బాయిలు అమ్మాయిలు పరస్పరం ప్రేమించుకోడమంటూ ఒకటి ప్రారంభమైన తరవాత ఇప్పుడా బెడద చాలావరకు తగ్గిపోయినట్టే ఉంది…” అంటారు. ఇది కథలో ఒక కీలకమయిన అంశమని మనకి చివరికి గానీ స్పష్టం కాదు. మొత్తం కథంతా ఈ అంశంమీద కేంద్రీకృతమై, పాఠకుడిని ఆందోళనకు గురిచేస్తుంది. అంటే రాజారాంగారు ప్రేమకథలకి వ్యతిరేకి అని కాదుకానీ మానవసంబంధాలు ఆధునికయుగంలో ఎలా మార్పులకు లోనయ్యాయో, వాటి ఫలితాలేమిటో చిత్రించి చూపించారు ఈ కథలో. ఇక రుద్రభూమి అన్న కథలో….కథకులకు సున్నితంగా, సూక్ష్మంగా సలహాలిస్తారు.

“మీరెలా రాస్తారండీ” అని అడిగితే, ఆయనజవాబు, “అదెంత పని లేవోయ్ కన్నారావ్! వ్రాయగలిగిన పేనా ఒకటి చేతిలో ఉండాలి. అందులో సిరా ఉండాలి. ఎవరైనా రాసి పారెయ్యొచ్చు.” ఆ తరవాత మాత్రం ఆయనకి చిన్న బెదురు కలుగుతుంది. “ఈ కన్నారావు కరపత్రాలు, ఆకాశరామన్న ఉత్తరాలు మొదలైనవి రాసేవాళ్ళకున్నూ, కథలు, నవలలు మొదలైనవి వ్రాసేవాళ్ళకున్నూ స్వభావంలో తేడా ఏమాత్రముండదన్నట్టు భావిస్తున్నాడు!” అంచేత వెంటనే, “ఏదైనా వ్రాయాలంటే దండిగా చదవాలోయ్, కన్నారావ్.” అని హెచ్చరిస్తారు. ఎంత బాగా చెప్పారో కదా….ఎంత చదివితే అంత బాగా రాయొచ్చు అని అనిపిస్తుంది ఈ వాక్యాలు చదివాక.

ఇక రాజారాం గారి కథల్లో మరో ముఖ్యమైన అంశం స్త్రీ పాత్ర చిత్రణ. రాజారాం కథల్లో కనిపించే ప్రధాన స్త్రీ పాత్రలన్నీ ఏదో స్ఫూర్తి నిచ్చేవిగానే వుంటాయి. కక్షలు, కార్ఫణ్యాలు మానవ జీవితాలకు ఆంటకాలే కానీ….అభివృద్ధి కావంటూ కొండారెడ్డి కూతురు కథలో నాగతులసి, గాలివీడు నుంచి న్యూయార్క్ దాకాలో సీరజ పాత్రల చేత చాలా చ్క్గా చెప్పిస్తారు రాజారాం గారు. మంచి మాటలు, మంచి మనసులతో ఎటువంటి కరడుగట్టిన వారినైనా మార్చవచ్చిన నిరూపిస్తాయి నాగతులసి, నీరజ పాత్రలు. తనను చంపడానికి వచ్చిన ఇద్దరికి బుద్ధి చెప్పి మంచి వారిగా చేసి…వారికో నూతన జీవితాన్నిస్తుంది నాగ తులసి. అలాగే ఒక ఊరిలో ఇద్దరు పెద్ద మనుషుల మధ్య ఉన్న అగాధాలను తన మాటకారితనంతో మూసుకుపోయేలా చేస్తుంది నీరజ.

ఇద్దరు వ్యక్తులు కొట్టకోవడం వల్ల వచ్చిన నష్టం ఏమిటో అతి తెలివిగా, సున్నితంగా చెప్పి…వారు తప్పు తెలుసుకునేలా చేస్తుంది. ఎన్ని సమస్యలొచ్చినా, ఎన్ని ఆటుపోటులెదురైనా తను అనుకున్నది సాధించి పరిస్థితుల్ని ధైర్యంగా ఎదుర్కోనే తెలివైన పాత్ర సబల లోని విశాల పాత్ర. ఎన్ని ప్రతికూల పరిస్థితులు ఎదురైనా తను కోరుకున్న వాడినే ఏరికోరి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. అలాగే మిస్ ఎమరాల్డా కథలో తల్లిదండ్రుల ప్రేమకు దూరమై, అనాథలా బతికినా….ఎక్కడా ఆత్మస్థైర్యం కోల్పోకుండా, విలువలతో కూడిన జీవితాన్ని జీవించాలకునే విదేశీ యువతి ఎమరాల్డా అంతరంగాన్ని చాలా బాగా ఆవిష్కరిస్తారు. ఇంకా ఇలాంటి మంచి పాత్రలు ఎన్నో ఆయన కథల్లో ఉన్నాయి. రాజారాం కథల్లో ఎన్నో స్త్రీ పాత్రలు మనల్ని పలకరించినట్లు వుంటాయి. మనతో కలిసి జీవించినట్లు వుంటాయి. మనల్ని సుతిమెత్తగా మందలించి , ప్రేమానురాగాల్ని పంచిపెట్టి అనుబంధాలతో అల్లుకుపోయినట్లు అనిపిస్తాయి. ఎందుకంటే అవి సమాజంలో నుంచీ తీసుకోబడిన పాత్రలే కాబట్టి. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే మన చుట్టూ వున్న స్త్రీ రాజారాం కథల్లో విభిన్న రూపాల్లోకి , పేర్లలోకి పరకాయప్రవేశం చేసాయా అనిపిస్తాయి.
మొత్తానికి ప్రతి ఒక్క విషయమూ క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, అనేక కోణాలను చక్కగా పరిశీలించి ఆవిష్కరిస్తున్నట్టుంటాయి రాజారాం గారి కథలు. ఎత్తుగడలో, పాత్రచిత్రణలో, సన్నివేశాలు ఆవిష్కరించడంలో, ముగింపులో – ప్రతి పదంలోనూ ప్రతి అక్షరంలోనూ రాజారాంగారి ముద్ర కనిపిస్తుంది. ఇతరులకు సాధ్యం కానిది, తనకు మాత్రమే సొంతమైన…అద్భుతమైన ముధ్ర అది. ఇతివృత్తాల్లో వైవిధ్యం, పాత్రచిత్రణలో పరిపూర్ణత, కథనరీతిలో అసదృశమైన పోకడలు రాజారాంగారి కథలని తెలుగు కథాసాహిత్యంలో ప్రత్యేకంగా, విడిగా నిలబెడతాయి. ఆధునికతకు పట్టం కడుతూనే… స్నేహ ధర్మాన్నీ , మానవధర్మాన్ని మర్చిపోవద్దు అంటూ తన కథల ద్వారా మధురంగా చాటి చెప్పారు మధురాంతకం రాజారాం గారు.

*

బొరుసు

 

 

-భువన చంద్ర

~

చిత్రం: సృజన్ రాజ్ 

bhuvanachandra (5)“ఈ అమ్మాయి పేరు శ్రావణి. వాళ్ల కాలేజీ నాటకంలో చూసా. అద్భుతం అనుకో..” ప్రసాద్‌తో అన్నాడు మాజేటి.  మాజేటి చాలా సీనియర్ నటుడే కాక చాలా మంది సీనియర్ దర్శకుల దగ్గర అసోసియేట్‌గా కూడా పని చేశాడు. ఎన్ని సినిమాల్లో నటించినా నాటకాల పిచ్చి పోలేదు. అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా ఎక్కడ నాటకం జరుగుతుంటే అక్కడికి వెళ్లిపోతాడు. నటీనటుల్లో ‘స్టఫ్’ వుంటే తెలిసిన దర్శకులకి పరిచయం  చేస్తాడు. ఇహ ఆపైన వాళ్ల అదృష్టం.

“అన్ని పాత్రలకీ, నటులకి అడ్వాన్సులిచ్చేశా బాబాయ్.. అడ్రస్ తీసుకుని నీ దగ్గరుంచుకో.. నెక్స్ట్ ఫిలింకి అవకాశం ఏదన్నా వుంటే చూద్దాం.” శ్రావణి వంక ఓ క్షణం చూసి మాజేటితో అన్నాడు ప్రసాద్..

ప్రసాద్ ఓ ట్రెండ్ సెట్టర్. ఓ పర్పస్ కోసం సినిమా తీసేవాళ్ల లిస్టు గనక తయారు చేస్తే అతని పేరు మొదటి మూడు స్థానాల్లో వుంటుంది. అంతేకాదు ఒక్కసారి అతను గనక ‘బడ్జెట్’ చెబితే  ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఒక్క పైసా కూడా బడ్జెట్ గీతని దాటనివ్వడు. అలాగే ఇన్ని రోజుల్లో సినిమా పూర్తి చేస్తానని చెప్పి అంతకంటే తక్కువ రోజుల్లోనే సినిమా పూర్తి చేసిన సంఘటనలు ఎన్నో వున్నాయి.

అతనికి పెళ్లై ఇద్దరు పిల్లలున్నారు. పెద్దలు కుదిర్చిన వివాహమే. భార్య అదో టైపు. అతనికి ఎంత పేరొచ్చినా ఆవిడకేం పట్టదు. ” ఏమిటో పిచ్చి జనాలు.. సినిమా అంటేనే కల్పన. జనాలు సినిమాలంటూ ఎందుకు పడి చస్తారో నాకు అర్ధం కాదు. అయినా మీరు తీసిన ఆ ‘తిరుగుబాటు’ సినిమా నేనూ చూశాగా! ఏవుంది అందులో? ఓ ఆడది మొగుడు చస్తే ముండమొయ్యనని భీష్మించుకుని కూర్చుంటుంది. బొట్టూ, గాజులూ తియ్యనంటుంది. కావాలంటే తాళి తీసిపారేస్తానని తీసి పారేస్తుంది. ఇంటి పేరు కూడా మార్చుకుంటానంటుంది. ఆ పిచ్చి మాటలు విన్న సినిమాలోని కుర్ర పాత్రధారులందరూ వెర్రెత్తినట్లు చప్పట్లు చరుస్తారు. ఏవుందీ నా బొంద.. అంత వెర్రెత్తడానికీ?” ప్రసాద్‌తోనే అన్నది ఆవిడ. కాఫీ తాగుతూ భార్య ‘సినీ సమీక్ష’ విన్న ప్రసాదుకి పొలమారింది. ఏం చెబుతాడూ? ఆకాశంలోకి చూసి పైవాడికో దండం పెట్టి బయటపడ్డాడు. చిత్రమేమింటంటే ఆ సినిమాకి మూడు ‘నందులూ’, రెండూ ఫిలింఫేర్ అవార్డులూ వచ్చాయి.

ఒక విధంగా ప్రసాదు అదృష్టవంతుడే. తన పనీ, పిల్లల పనీ తప్ప ఆవిడకేమీ పట్టదు. టైంకి తినేసి నిద్రపోతుంది. ఎందుకూ, ఏది అని ఎప్పుడూ అడగదు. అందువల్ల ప్రసాద్ తెల్లవార్లూ పని చేసుకోవడానికి వీలవుతుంది. ప్రసాదూ యీ పద్ధతికి అలవాటు పడిపోయాడు. అతనికి ఆ ‘యావ’ పుట్టినా, ” ఛా..ఛా…. పిల్లలు పుట్టాక యీ వెధవ పనులెందుకూ?” అని అవతలికి తిరిగి పడుకోవడం వల్ల అదేదో పిక్చర్లో అన్నట్టు అతనిలో ‘రసస్పందన’ కూడా ఇంకిపోయింది. ప్రస్తుతం ప్రసాద్ జీవితంలో ‘పని’కి తప్ప మరి దేనికీ స్థానం లేదు.

శ్రావణితో బయటికొచ్చాక అన్నాడు మాజేటి..”అమ్మాయ్ .. సారీ.. ప్రసాద్ అబద్ధం చెప్పడు. అన్ని కేరక్టర్లూ ఫిల్ అయిపోయి వుంటై. అతను తరవాత పిక్చర్‌కి తప్పకుండా కబురు చేస్తాడు. నేనంటే అతనికి అంత గౌరవం. అప్పటిదాకా నువ్వు మీ వూరికి వెళ్లి రావచ్చు” అన్నాడు.

“అలాగే సార్. సాయంత్రమే వెళ్ళిపోతా” అని చెప్పటమే కాదు సాయంత్రమే ‘మెయిల్’ ఎక్కింది శ్రావణి. రావడం అయితే చెన్నై వచ్చింది గానీ ఓ పక్క ఫైనలియర్ ఎగ్జామ్స్ గురించిన టెన్షన్ ఆవిడ బుర్రలో వుండనే వుంది. అదీ మంచిదే. డిగ్రీ చేతికొస్తే ఇంకా బాగుంటుంది. శ్రావణి . BA సినీ నటి అని కార్డ్స్ మీద వేసుకోవచ్చు” అని నవ్వుకుంది. సినిమా క్రేజంటే దాన్నే అంటారు.

కొందరు మొదట్లో చాలా సామాన్యంగా వుంటారు. పర్సనాలిటీలూ అంతే. వాళ్లకు మేకప్ వేసి, కాస్ట్యూమ్స్ తగిలిస్తే మొత్తం మారిపోతుంది. పిచ్చ గ్లామరొస్తుంది.

ఇంకొందరుంటారు. చూడటానికి పిచ్చెక్కించే పర్సనాలిటీ . నిలబెట్టే సౌందర్యమూ కొట్టవచ్చినట్టుంటారు. అంత అందగత్తెలూ కెమెరా ముందు నిలబెడితే ఎంత మేకప్ వేసినా వెలవెలాబోతూనే వుంటారు. సినిమాకి కావలసింది బ్యూటీఫుల్ ఫేస్ కాదు ‘ఫోటోజెనిక్’ ఫేస్.

నాటకం సంగతి వేరు. మనిషికంటే కెమెరా కన్ను చాలా సూక్ష్మమయింది. అందుకే అన్ని లోపాల్నీ ఠక్కున పట్టేస్తుంది. కెమెరా కన్ను ఎంత తీక్షణమైనదంటే దాని కంటికి చిక్కని అంశమే లేదు.. అందమూ లేదు!!

*****

A21‘స్టార్ట్ ఇమ్మీడియట్లీ’ టెలిగ్రాం అందింది. శ్రావణికి పరీక్షలు అయిన మరుసటి రోజునే. ఇచ్చింది మాజేటి. వెంటనే బయలుదేరింది శ్రావణి. శ్రావణి తల్లిదండ్రులు శ్రావణి ఆశయాలకీ, ఆశలకీ ఏనాడూ అడ్డు రారు. ఒకప్పుడు బాగా బతికిన కుటుంబం అది. శ్రావణి చిన్నప్పుడే ఆస్తులన్నీ కరిగి అంతంతమాత్రంగా మిగిలారు. పెంకుటింటి మీద వచ్చే అద్దె ఏపాటిది?? వాళింట్లో వున్నది నారాయణగారనే  హార్మోనిస్టు. ఒకప్పుడు మోస్ట్ వాంటెడ్ హార్మోనిస్టు. నాటకాల్లో ‘కీ’బోర్డు ప్రవేశించని కాలంలో. ఇప్పుడు అతని డిమాండ్ తగ్గలేదు. నాటకాలే తగ్గాయి. నాటకాలాడే నటీనటులే కరువయ్యారు. పెళ్లికాని ఆడపిల్లలకి హార్మోనియం నేర్పుతూ రోజులు నెట్టుకొస్తున్న నారాయణ కొన్ని నాటకాలకై చిన్న పిల్ల కావాల్సి వచ్చి ‘శ్రావణి’ తల్లిదండ్రుల అనుమతి తీసుకుని ఆ పిల్లని స్టేజీ ఎక్కించాడు. అద్భుతంగా చేసింది. దాంతో పదో, పరకో ఇచ్చి పంపేవాళ్లు. అది పులుసు ముక్కలకి సరిపోయినా సరిపోయినట్టేనని శ్రావణి తల్లిదండ్రులు అనుకునేవాళ్లు. అదే కంటిన్యూ అయి, కాలేజీలో కూడా ‘మహా నటి’ అనిపించుకుని శ్రావణి.

“అమ్మాయ్… అదృష్టం తలుపు తట్టడం అంటే దీన్నే అంటారు. ప్రసాద్ సినిమాలొ సెకండ్  హీరోయిన్ వేసే అమ్మాయి కాలు విరిగింది. షూటింగ్ ఎల్లుండినించే ప్రారంభం. స్క్రిప్టు పక్కా రెడీ. అతను నన్ను సలహా అడిగితే నీ పేరు సజెస్ట్ చేశాను. ఆల్ ద బెస్ట్” అన్నాడు మాజేటి  శ్రావణితో. చెన్నై సెంట్రల్‌లో రిసీవ్ చేసుకుంటూ (అప్పుడది మద్రాస్ సెంట్రల్)

శ్రావణిని చూసి చిన్న చిరునవ్వు నవ్వాడు ప్రసాద్. సినిమా ప్రేక్షకులు సినిమాల్ని ఎంతైనా ఎంజాయ్ చెయ్యగలరుగానీ, షూటింగ్ చూడ్డాన్ని మాత్రం ఎంతో సేపు భరించలేరు. కారణం ‘షూటింగ్’ అనేది మరో లోకం. అందులో ఇన్వాల్వ్ అయినవాళ్లకి తప్ప దానిలో వున్న మజా ఏమిటో ఇతరులకు అర్ధం కాదు. మొదటిమూడు రోజులూ ‘షూటింగ్’ ఎలా జరుగుతుందో, పాత్రధారులు కెమెరాముందు ఎలా పాత్రలోకి ఒదిగిపోతారో బాగా గమనించమని ప్రసాద్ శ్రావణికి చెప్పాడు. అంతేగాదు. మిగతా పాత్రధారులందరికీ శ్రావణిని పరిచయం చేసి, ఆమెకి అవసరమైన సలహానివ్వమని కూడా చెప్పాడు. చాలా చిత్రంగా శ్రావణి ఫస్ట్ సీన్ మొదటి టేక్‌లోనే ఓ.కె అయిపోయింది. ఎంత అద్భుతంగా చేసిందంటే ‘కొత్త’ అంటే ఎవరూ నమ్మలేనంతగా.. అప్పుడు చూశాడు ప్రసాద్ శ్రావణిని బాగా పరికించి. షాక్‌తో సైలెంటైపోయాడు.

“శ్రావణి’ని చూస్తున్నకొద్దీ అతనికి ‘ప్రవీణ’ గుర్తొస్తుంది. ప్రవీణని పిచ్చిగా ఆరాధించిన వాళ్లలో ప్రసాద్ ఒకడు. ప్రసాద్ చదివిన కాలేజీలో ప్రవీణ కాలేజ్ బ్యూటీ. కొన్ని నెలలపాటు ప్రవీణ ప్రసాదు నిద్రని కనురెప్పల నించి దొంగిలించింది.

‘అప్పటి’ మధురోహాలు ఇప్పుడు మళ్లీ రెక్కలు విప్పుకున్నాయి శ్రావణిని చూస్తుంటే. నేల మీద పడ్డ విత్తనం వర్ష రుతువులో భూమిని చీల్చుకుని మొలకలా అవతరించినట్టు అప్పుడెప్పుడో మనసు పొరల్లో దాగిపోయిన ప్రేమ ఇపుడు చివురు తొడిగినట్లనిపించింది  ప్రసాద్‌కి.

అయితే శ్రావణికి ఇవేం తెలీదు. రోజురోజుకీ ఆమెకి ప్రసాద్ అంటే గౌరవం పెరుగుతోంది. కారణం అతను చూపే అటెన్షన్. హీరోయిన్ ‘శ్రమా విశ్వాస్’ బెంగాలీది. అయినా ప్రసాద్‌లోని అలజడిని అవలీలగా పసిగట్టింది. అయితే ప్రసాద్ మీద ‘శ్రమ’కి అపారమైన నమ్మకముంది. అతను సున్నితమనస్కుడనీ, చాలా సంస్కారవంతుడనీ సినిమా స్టార్ట్ కాకముందే ఎంక్వయిరీ చేసి తెలుసుకుంది.

శ్రావణిది చిత్రమైన అందం. చూసే కొద్దీ ఆమె అందం చూసేవాళ్ల కళ్లల్లో విరబూస్తూ ఉంటుంది.  ప్రేమలో పడ్డ ప్రతి ప్రేమికుడిలాగే ప్రసాద్ శ్రావణితో ఎక్కువసేపు గడపటం కోసం ఆమె ‘రోల్’ కొద్ది కొద్దిగా పెంచసాగాడు.

ఒక్కోసారి అనుకోనివి జరుగుతుంటాయి. అవి ఇతర్లకి ఎలా వున్నా కొందరికి అపరిమితానందాన్నిస్తాయి. ‘శ్రమా విశ్వాస్’ని పెంచిన అమ్మమ్మ అకస్మాత్తుగా కన్ను మూసింది. శ్రమని కలకత్తా పంపక తప్పలేదు. ఒక్క రోజు ఆమెకి ‘హాలిడే’ ఇవ్వగలిగాడు ప్రసాద్. కలకత్తా వెళ్లాక ఆమెకి జ్వరం వచ్చిందని ఫోన్ వచ్చింది. మూడోరోజున ఆమెకి ‘చికెన్ గున్యా’ అని డాక్టర్లు తేల్చారని వాళ్ల నాన్నగారు ఫోన్ చేసారు. ప్రసాద్ పన్నెండు గంటలు కూర్చుని కథలో ఆమె పాత్రని ‘అర్ధాంతరంగా’ ముగించేలా ప్లాన్ చేసి , మిగతా కథలో శ్రావణి మెయిన్ హీరోయిన్ అయ్యేట్టు మార్చాడు. ఎందుకంటే ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అతను చెప్పిన డేట్‌కల్లా పిక్చరు పూర్తి చేసే కమిట్‌మెంట్ కలవాడు గాబట్టి.

శ్రావణి తెలివైంది. నవలలూ అవీ తెగ చదివింది. జ్ఞాపకశక్తీ ఎక్కువే. దానితో ప్రసాద్‌కి చిన్న చిన్న సలహాలు ఇచ్చేది. స్క్రిప్టులో ఎవరి జోక్యాన్నీ అతడు అంతకు ముందు ఏనాడూ సహించలేదు. కానీ ఇప్పుడు ఆమె సజెషన్స్‌ని పాజిటివ్‌గానే తీసుకుంటున్నాడు. ఇదీ ఓ టాక్ ఆఫ్ ది ఇండస్ట్రీ అయింది. చిత్రం ఏమంటే యీ విషయాలు అటు ప్రసాద్‌కి, ఇటు శ్రావణికీ తెలీవు.

మాజేటికి తెలిసి, ప్రసాద్‌ని హెచ్చరిద్దామనుకున్నాడుగానీ, ప్రసాద్‌లోగానీ, శ్రావణిలోగానీ ‘మోహం’ కనపడలేదు. అదీగాక అతనికి ప్రసాద్ మీద అపార నమ్మకం. ప్రసాద్ ‘కేరక్టర్’కి విలువిస్తాడని తెలుసు. ఓ పక్క డబ్బింగ్ ఎప్పటికప్పుడు జరుగుతోంది. నైట్ 9 నించి 11 వరకూ ప్రసాదే పర్యవేక్షిస్తున్నాడు. ఆ రోజు శ్రావణి చెప్పాలి. ఆ ప్రక్రియ ఆమెకు కొత్త. ఫస్ట్ డైలాగ్ ఓకే చెయ్యడానికే 20 నిమిషాలు పట్టింది. మనసు మనసే.. వర్కు వర్కే.. ప్రసాద్ చాలా అసహనంగా వున్నాడు. “పోనీ వేరేవాళ్లు చెప్పేటప్పుడు యీ అమ్మాయిని అబ్జర్వు చెయ్యమని చెబుదాం సార్..” మెల్లిగా అన్నాడు సౌండ్ ఇంజనీర్.

“ఇప్పటికే నేను బిహైండ్ ద షెడ్యూల్. ఇలా జరుగుతుందని తెలిస్తే…” బలవంతంగా మాట ఆపేశాడు ప్రసాద్..

‘టాక్‌బాక్’లో వింటున్న శ్రావణికి ‘మిగతా మాట’ అర్ధమైంది. ‘ప్లీజ్ ఒక్క అవకాశం’ అన్నది వస్తున్న దుఃఖాన్ని ఆపుకుంటూ.

సరే అన్నట్టుగా సౌండ్ ఇంజనీర్ వైపు చూశాడు ప్రసాద్.

ఓడినప్పుడే మనిషికి పట్టుదల పెరిగేది. అవమానంలోంచే మనిషి ఎదుగుతాడు ‘సన్మానం’ దాకా. నేలకి కొట్టిన బంతే ఎత్తుకి ఎగురుతుంది. ‘ఒక్క అవకాశం’ అద్భుతాన్ని ఆవిష్కరించింది. ఆమె కొత్తది గనక రెండు రోజులు కాల్‌షీట్ (డబ్బింగ్‌కి) వేసుకున్నాడు ప్రసాద్. ఏకబిగిన మూడు గంటల్లోనే ఫస్టాఫ్ మొత్తం పూర్తి చేసింది శ్రావణి. అదీ మామూలు డైలాగులు కాదు. వేరు వేరు సన్నివేశాల్లో వేరు వేరు ఎమోషన్స్‌లో వచ్చే సంభాషణలు. వాయిస్ మాడ్యులేషన్ పర్ఫెక్టుగా వుంటేగానీ ఫేషియల్ ఎక్స్‌ప్రెషన్‌కి అతకదు. అలాంటివి అవలీలగా శ్రావణి పూర్తి చెయ్యడం ప్రసాద్‌కి షాక్ అనిపించింది.

ఎందరో హీరోయిన్లని చూసాడు. ఎంతో సీనియర్ నతీమణి అయినా ఇంత ఫాస్ట్‌గా కావల్సిన మాడ్యులేషన్‌తో చెప్పలేదు.

కొన్ని విషయాలు జస్ట్ జరుగుతాయి. (విషయం అనడం కన్నా సంఘటనలు అనడం కరెక్టు). ఫస్ట్ హాఫ్ లాస్ట్ డైలాగ్ అవగానే ప్రసాద్ ఓ ఉద్వేగంతో శ్రావణి ఉన్న కేబిన్‌లోకి వెళ్లి గట్టిగా హగ్ చేస్కుని “ఐయాం రియల్లీ ప్రౌడ్ టు ఇంట్రడ్యూస్ యూ శ్రావణి” అని చాలా ఎమోషనల్‌గా అన్నాడు. అలాగే ఆ కౌగిట్లో ఒదిగిపోయింది శ్రావణి. గడిచింది కొద్ది నిమిషాలైనా కొన్ని గంటలు గడిచినట్లు అనిపించింది. నిద్రకళ్లతో ‘వెయిట్’ చేస్తున్న సౌండ్ ఇంజనీరుకి.

“ప్రేమలో ఏ క్షణాన ఏది చూసి పడ్డావూ?” అని ఏ ప్రేమికుడిని అడిగినా స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వలేరు. అలాగే శారీరకమైన సంబంధం ఏర్పడటానికి కారణం ఎవరూ   స్పష్టంగా చెప్పలేం. ఒక్కోసారి స్త్రీ కావొచ్చు. ఎక్కువసార్లు పురుషుడు కావొచ్చు. చాలా రేర్‌గా ‘ఇద్దరూ’ కావొచ్చు. ఆనాడు ‘పార్క్ షెరటన్’లో వారిద్దరి కలయికా అంత అరుదైనదే.

ఆమెకి చక్కని భోజనం ఇప్పిద్దామని తీసికెళ్లాడు. టైము ఒంటిగంట దాటింది. అతనికి హోటళ్లో పెద్దగా అలవాటు లేదు. తీరా వెడితే భోజనాలు లేవు. మిడ్‌నైట్ ‘స్నాక్స్’ మాత్రం వున్నాయి. అవి తింటూ “ఇప్పటికిప్పుడు నేలమీదైనా హాయిగా పడుకొవాలని వుంది” అన్నది శ్రావణి.

ఆ తరవాత రూం బుక్ చెయ్యడం, అతనూ ఆ గదిలోనే మంచానికి అవతలి వైపున పడుకోవడం .. ఎవరు ముందు ఇటువైపు తిరిగారో తెలీదుగానీ … ద్వితీయ విఘ్నం లేకుండా రెండో కౌగిలి నిర్విఘ్నంగా అమరింది. ఆ తరవాత కొన్నేళ్లుగా అతనిలో పేరుకుపోయిన ‘జడత్వం’ ఒక్క క్షణంలో పగిలి ముక్కలై ఆమెని సంపూర్తిగా ఆక్రమించింది.

ఆమెకది మొదటి అనుభవం.

అతనికది ‘నిజమైన’ శోభనం.

ఆహార, భయ, నిద్రా, మైధునాలు సర్వజీవ లక్షణాలంటారు. ఇక్కడ ‘భయ’ అంటే భయం కాదు. ‘రక్షణ, స్వీయరక్షణ’ అని అర్ధం. ఈ నాలుగు లక్షణాలు చీమనించి ఏనుగు దాకా,  మనుషులకీ, మృగాలకీ కూడా సమానంగానే వున్నాయి. ఎటొచ్చీ జంతువులకి ‘సీజన్’ అనేది వుంటుంది. మనిషి దాన్ని పట్టించుకోడు. ఏనాడైతే పార్క్ షెరటన్‌లో శారీరకంగా కలిశారో ఆ క్షణం నించే వాళ్లు ఒక్కటైపోయారు.

ప్రేమకీ, శృంగారానికీ వయసు లేదు. వయసులు అడ్డం రావు. ప్రేమలో పడినా, శృంగారపు రుచి తెలిసినా, ‘సిగ్గూ ఎగ్గు’లలోనూ ‘పరువూ ప్రతిష్ట’లతోనూ సంబంధం వుండదు. ప్రేమా, శృంగారం.. యీ రెండూ ఎంత గొప్పవంటే అతి బలహీనుడ్ని కూడా సాహసవంతుడిగా మార్చేస్తాయి. అత్యున్నతుడ్ని కూడా ‘సర్వ సామాన్యుడి’గా మార్చగలవు.

‘చర్చ’ జరిగితే ఎవరెలా స్పందిస్తారో తెలీదు గానీ, మాజేటి మత్రం ఒకే ఒక్క మాటన్నాడు. “నిన్నటిదాకా ప్రసాదు కేవలం బతికాడు. కానీ ఇవాళ నిజంగా జీవిస్తున్నాడు.!! ‘టు హెల్ విత్ ప్రెస్టీజ్” అని.

ఒకటి  నిజం. శరీరాలు దగ్గర కానంతవరకే మర్యాద మర్యాద. గౌరవం గౌరవం అనేవి. ఒక్కటయ్యాక ‘ఫలానా’ అని స్పష్టంగా చెప్పలేని ఓ చనువూ. ఓ ప్రేమతోనో, చనువుతోనో కూడుకున్న అధికారమూ గౌరవం మర్యాద ఉండే చోటుని ఆక్రమిస్తాయి. ఆ చనువు మొదట్లో ఎంత అద్భుతంగానూ, అబ్బురంగానూ వుంటుందంటే, జన్మలో దాన్ని వదులుకోలేనంత.

ఇప్పుడు జరుగుతున్నదదీ అదే. తనకి  తెలీకుండానే శ్రావణి ప్రసాదు హృదయాన్నీ, ఆఖరికి వృత్తిని కూడా ఆక్రమించేసింది.

రీరికార్డింగ్ జరిగే సమయంలో ప్రతి బిట్టూ మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ రిహార్సల్‌లో చూపడం, అది చూసిన వెంటనే ప్రసాద్ శ్రావణి వంక చూడటం, శ్రావణి తలాడించగానే ప్రసాద్ ఓకె అనడం మ్యూజీషియన్స్ అందరూ గమనించారు. మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ ప్రసాద్ ఫ్రెండు. శ్రేయోభిలాషి కూడా.

“భయ్యా.. ఏ రిలేషన్ అయినా పెట్టుకో. తప్పు లేదు. అందరూ అన్నీ తెలుసుకునే ఇక్కడికి వస్తారు. లేకపోతే తెలుసుకుంటారు. కానీ ఒక్కటి. నీ వృత్తిని మాత్రం నిర్లక్ష్యం చెయ్యకు. ఇందాకటి టేక్ నువ్వు ఓకే అన్నావు. కానీ జాగ్రత్తగా చూస్తే అది చాలా ‘odd’గా వచ్చింది. కళ్లు ఎప్పుడూ తెరుచుకునే వుండాలి యీ పరిశ్రమలో నిలబడాలంటే” అని హెచ్చరించాడు. అనడమే కాదు ఓకే చేసిన బిట్‌ని మళ్లీ స్క్రీన్ మీద చూపించాడు. అప్పుడు అర్ధమైంది ప్రసాదుకి. తన కాన్సంట్రేషన్ తగ్గిందనీ, శ్రావణి మీదే ఆధారపడుతున్నాననీ.

శ్రావణిని ఇంటికి పంపుతూ అన్నాడు. “శ్రావణి ఈ సినిమా కానీ, నెక్స్ట్ సినిమాకి నిన్ను అన్ని శాఖల్లోనూ ఎక్స్‌పర్ట్‌ని చేస్తాను”.

చిత్ర పరిశ్రమలో జరిగినన్ని విచిత్రాలు ఎక్కడా జరగవు. అఫ్‌కోర్స్.. ఈమధ్య రాజకీయాల్లో కూడా జరుగుతున్నాయనుకోండి.

ప్రసాద్, శ్రావణిల రొమాన్స్ గురించి రూమర్లు(నిజాలే) వ్యాపించిన కొద్దీ సినిమామీద క్రేజ్ పెరగటం మొదలెట్టింది.

“టేబుల్ ప్రాఫిట్ మామూలుగా కాదు. బంపర్‌గా రావడం ఖాయం” అన్నాడు ప్రొడ్యూసర్ మందేస్తూ మాజేటితో. ఆ రొమాన్స్ గురించి అందరికీ ‘లీక్’ చేయించింది కూడా ఆ నిర్మాతగారే.

“అఫ్‌కోర్స్. క్రేజ్ పెరిగితే ప్రాఫిట్ పెరుగుతుందనుకోండీ కానీ, ప్రసాద్ లైఫ్ ఏ చిక్కులో పడుతుందా అని భయంగా వుంది!” అన్నాడు మాజేటి.

“ఇదిగో మాజేటి… ఎవడేమయితే మనకెందుకయ్యా? ముందర మనం బాగుండాల. అయినా.. ఎవడి బాగు వాడు చూసుకోవాలి గానీ, మంది బాగు మనకెండుకూ? హాయిగా మందేసుకో.. ముక్కు దాకా తిను. ఆ తరవాత కళ్లారా తొంగో…! ” మాజేటి భుజం తట్టి అన్నాడు నిర్మాత.

నిర్లిప్తంగా నవ్వుకున్నాడు మాజేటి. ప్రసాద్ భార్య సౌజన్య ఎంత నిర్లిప్తురాలో అంత గయ్యాళిదని ఆయనకి తెలుసు.

“ఏంటిటా? ఎవత్తో సెకండ్ హీరోయిన్‌తో శృంగారం వెలగబెడుతున్నావుటా? నువ్వెటు పోయినా, ఎలా పోయినా నీ చావు నీది. కానీ గుర్తుంచుకో.. ఒక్క పైసా దానికి పెట్టావని తెలిస్తే మాత్రం పిల్లల్ని నూతిలోకి తోసేసి నేనూ దూకి చస్తా. చచ్చేముందు నా చావుకి నువ్వేకాక ఆ దగుల్బాజీదీ కూడా కారణమేనని ఇద్దరినీ ఇరికిస్తా” అని ఆల్‌రెడీ సౌజన్య ప్రసాద్‌కి వార్నింగిచ్చిందని మాత్రం మాజేటికి తెలీదు.

ప్రసాద్ కూడా మౌనంతోనే ‘అంగీకారం’ అన్నట్టుగా తలాడించాడు. గుడ్డికంటే మెల్ల బెటర్ కదా. మామూలుగా సెకెండ్ హీరోయిన్‌కిచ్చే రెమ్యూనరేషన్, అదీ ఫస్ట్ సినిమాలో  అంతగా వుండదుగానీ, మెయిన్ హీరోయిన్ ప్లేస్‌లో ఇప్పుడు శ్రావణి వొదిగింది గనక లక్షా వెయ్యి నూట పదహార్లు ఇప్పించాడు ప్రసాద్. శ్రావణి వూహించని అమౌంట్ అది.

చెక్కు అందుకున్న వెంటనే తల్లినీ, తండ్రినీ పిలిపించుకుంది.

“అదేమిటి అమ్మాయీ..ఆ ప్రసాద్‌తోనే పగలంతా షూటింగులో వుంటావు గదా.. మళ్లీ సాయంత్రాలు కూడా ఎందుకొస్తున్నాడు?” ఆరా తెసింది శ్రావణి తల్లి. ఏం చెబుతుందీ..

“అమ్మా.. తియ్యబోయే కొత్త పిక్చరు గురించి డిస్కస్ చేస్తున్నాం. డిస్త్రబెన్శ్ ఉండకూడదని మేడ మీది నా గదిలొ కూర్చుంటున్నాం. అంతే. నువ్వేమీ ఊహాగానాలు చెయ్యమాకు..” మెత్తగా అన్నా స్ట్రిక్టుగా అన్నది శ్రావణి.

కూతురికి సినిమా ‘పాత్ర’ బాగా వంటబట్టిందని తల్లికీ తండ్రికీ అర్ధమైంది. అయినా చేసేదేముందీ? గమనించనట్టుగా కూర్చోవడానికీ లేదు. పోనీ వూరెళ్లి పోదామన్నా అక్కడ వున్న ఇల్లు అద్దెకిచ్చి వచ్చారు. ఒక రోజున పెద్దావిడ మేడ మీదకు వెడుతున్న ప్రసాద్‌ని ఆపి “బాబూ.. ఏమనుకోవద్దు. మేమూ బతికి చెడ్డవాళ్లమే. నా కూతురు ఎంత బుకాయించినా మీ మధ్య వున్న బంధం ఏమిటో మాకు అర్ధమవుతూనే వుంది. ఒక్క చిన్న సహాయం చెయ్యి. చాలు.. నీకు ఆల్రెడీ పెళ్ళయిందనీ, పిల్లలున్నారని తెలిసింది. అందువల్ల నీ భార్యకి విడాకులిచ్చింతరవాతే మా గుమ్మం తొక్కమని అనను. ఏదో, కొద్దో గొప్పో సాంప్రదాయం కలిగినవాళ్లం గనక, గుళ్ళో అయినా నా కూతురి మెడలో మూడు ముళ్ళు వెయ్యి. అదీ కుదరదంటే కనీసం మా కళ్లముందరే దానికో పసుపు తాడు కట్టు. ఇవి చేతులు కావు కాళ్ళు..” అన్నది. అనటమే కాదు సిద్ధంగా పెట్టిన పసుపు తాడు కూడా చేతికిచ్చింది.

పెళ్లికి ప్రేమ పునాది అయితే పెళ్ళి ప్రేమకి సమాధి. ఇది మాత్రం నిజం. నిన్నటిదాకా సినీ నటిగా ప్రసాదు దగ్గర మెలిగిన శ్రావణికిప్పుడు భార్య హోదా రాగానే (ఉత్తుత్తి హోదా అయినా) ఓ రకమైన ‘అధికారం’ ఆమె మనసులో (హక్కు రూపంలో) స్థిరపడింది. అలా అని ప్రసాద్‌ని ప్రేమించడం లేదన్నది కాదు. అప్పటి  ప్రేమ గుండెల్లో పుట్టిన ‘తొలి ప్రేమ’ ఇప్పటి ప్రేమ ‘పొజెసివ్‌నెస్’ తో కూడిన విపరీత ప్రేమ.

శ్రావణి తల్లిదండ్రులు ఇప్పుడు ప్రసాద్‌ని స్వంత అల్లుడిలాగా సగౌరవంగా చూసుకుంటున్నారు. అతనూ అత్తయ్యా, మామగారూ అంటూ చాలా ఆత్మీయంగా మాట్లాడుతున్నాడు.

‘పిక్చర్’ సూపర్ హిట్టయింది. ఎంత పెద్ద హిట్ అంటే ఇండస్ట్రీ మొత్తం ప్రసాద్ వెంటా, శ్రావణి వెంటా పడేంత. తనకి వచ్చిన ఆఫర్స్‌కి శ్రావణి ఓ కండీషన్ పెట్టింది. ప్రసాద్ డైరెక్షన్లో అయితేనే హీరోయిన్‌గా చేస్తానని. ఇంకేం కావాలీ..

A21

అర్జంటుగా ఓ పది సినిమాలకి ఇద్దరూ ‘సైన్’ చేశారు. పెద్ద హీరోలతో 3 సినిమాలు నెలరోజుల గ్యాప్‌తో మొదలయ్యాయి. ఒక్కొక్కరికీ నెలకి 10 రోజుల కాల్‌షీట్లు.

కారొచ్చింది.. బంగళా వచ్చింది. నగలొచ్చాయి. అన్నిటికీ మించి పేరొచ్చింది. శ్రావణి ఇప్పుడు టాప్ 5 లో ఒక హీరోయిన్.

మరో రెండు వరస హిట్లు. హేట్రిక్ హీరోయిన్ అని బిరుదిచ్చాడు ఓ సీనియర్ జర్నలిస్టు. ఆయన ఆసలు పేరు పాపారావయితే  మిగతా పాత్రికేయులు కాకారావంటారు.  ఊరందరికంటే మొదట పొయ్యి వెలిగించే కాకా హోటల్లాగా, కాకారావు కూడా రేపటి న్యూస్ ఇవ్వాళే గాలం వేసి పట్టగలడు.

“కాకా.. నువ్వేం చేస్తావో నాకు తెలీదు. ఆ ప్రసాద్‌వీ, శ్రావణివీ కాల్‌షీట్లు కావాలి..” ఫుల్‌బాటిల్ ఎదురుగా పెట్టి అన్నాడు సీనియర్ మోస్టు ప్రొడ్యూసర్ దశరధనాయుడు.

“ఓ పనిజెయ్యండి. ప్రసాద్ సొంతింట్లో వుండేటప్పుడు మీ స్టోరీ రైటర్ని పంపండి. ఆ తరవాత కథ తెర మీద చూడండి” ఆత్రంగా సీలు తీసి అన్నాడు కాకారావు.

“సీసాకి సీలూ పిల్లకి శీలం ఎప్పుడో అప్పుడు ఊడక  తప్పదు!” ఒకే గుక్కతో గ్లాసు ఖాళీ చేసి కుళ్ళు జోకు వేశాడు కాకారావు. “అదీ..! డ్రింకు చెయ్యడం అంటే…” మరో పెగ్గు పోశాడు నాయుడు.

రెండు లక్షల డబ్బు చెయ్యలేని పనిని అక్షరాలా ఓ ఫుల్ బాటిల్ క్షణాల్లో చేయించగలుగుతుంది. ప్రసాద్‌కీ, శ్రావణికీ మధ్య రిలేషనేగాక శ్రావణి మొత్తం వివరాల్ని రాబట్టాడు కాకారావు.

శ్రావణి తండ్రితో మెల్లిగా పరిచయం పెంచుకున్నాడు. మెల్లిగా ‘మందు’లోకి దింపాడు. యధాలాపంగా అన్నట్టు “అయ్యా!! మీరేమో గొప్పగా బతికినవాళ్లు. మధ్యలో కాస్త డౌన్ అయినా ఇప్పుడు డబ్బుకీ, గౌరవానికీ, ఆస్థిపాస్తులకీ కొదవలేదు గదా… మీ అమ్మాయేమో ఆ ప్రసాదుగార్ని పట్టుకుని కూర్చున్నారు. ఎంత గొప్ప హీరోయినైనా యీ రోజుల్లో పదేళ్లకి మించి చెయ్యలేదు. ఆ తరవాత  దొరికేవి అమ్మ వేషాలూ, అక్క వేషాలూ. దీపం వుండగానే ఇల్లు చక్కబెట్టుకోవాలనీ, ముద్దొచ్చినప్పుడే చంక ఎక్కాలనీ పెద్దలు ఊరికే అన్నారా? డిమాండున్నప్పుడే నాలుగు కాసులు కూడబెట్టుకోవాలి. పెద్ద హీరోలూ, పెద్ద బేనర్లూ వచ్చినప్పుడు గిరి గీసుకుని కూర్చోకూడదు. ఆపైన మీ ఇష్టం!!” అన్నాడు కాకారావు. లోఫల్నించి అటు శ్రావణి వాళ్ల అమ్మా, శ్రావణీ కూడా వింటున్నారని తెలిసే!!

“ఇలాంటి చెత్త కథని డైరెక్టు చెయ్యను పొమ్మన్నాడటయ్యా ఆ ప్రసాదు. వాడికి అన్నీ లాజిక్కులూ, రియాలిటీలూ కావాల్ట. టాప్ హీరో సినిమాకి లాజిక్కెందుకూ? అయినా నా బేనర్‌లో చెయ్యాలంటే పెట్టి పుట్టుండాలి. చా.. రైటర్ని ఆ వెధవ దగ్గరికి పంపి ఇడియట్‌నయ్యాను..” కోపంగా అన్నాడు దశరధ నాయుడూ.

“అయ్యా.. మీ రైటర్ కోటేశ్వరరావుకి కథలు బాగా వండటం తప్ప చెప్పడం సరిగ్గా రాదని నాకు తెలియబట్టే ప్రసాదు దగ్గరికి పంపమన్నాను. ఇప్పుడు, అంటే.. ఇప్పటికిప్పుడు మీరూ, కోటేషూ, మీ అసిస్టెంటు డైరెక్టరు సంజీవీ హీరోయిన్ శ్రావణిగారి దగ్గరికి వెళ్లండి. సంజీవి చేత కథ చెప్పించండి. ఆ తరవాత ఏం జరుగుతుందో మీరే చెబ్దురు గాని..” అన్నాడు కాకారావు.

******

“పది లక్షలమ్మా.. నా బేనర్‌లో ఇంత డబ్బివ్వడం ఇదే ఫస్ట్ టైం. ఏ హీరోయినైనా నా పిక్చర్‌లో యాక్ట్ చేస్తే చాలనుకుంటూంది. ఎనీవే..  యూ ఆర్ ద ఫస్ట్ హీరోయిన్ టు టేక్ అవే టెన్ లాక్స్!” అంటూ చెక్కు చేతికిచ్చాడు దశరథనాయుడు.

“థాంక్యూ సార్! ఆనందంగా పాదాలు టచ్ చేసి అన్నది శ్రావణి. ఆవిడా విన్నది. దశరధనాయుడు గొప్ప ప్రొడ్యూసర్, ఇచ్చేది కొద్ది మొత్తమే అయినా ఠంచనుగా ఇస్తాడనీ, హీరోయిన్‌కి ఎక్స్‌పోజర్ అద్భుతంగా ఇస్తాడనీ.

*****

“నేను వద్దన్న సినిమాని నువ్వెలా వొప్పుకున్నావ్ శ్రావణీ…!”చిరాగ్గా అన్నాడు ప్ర సాద్.

“అది కాదు ప్రసాద్ … డైరెక్టర్‌కి ఏజ్ పెరిగేకొద్దీ క్రేజ్ పెరుగుతుంది. హీరోయిన్‌గా నా విషయం అలా కాదే! అయినా డైరెక్టరుగా నువ్వే  వుండాలనే షరతు మీదే అంగీకరించాగా…!: ఓ మాదిరిగా నచ్చచెబుతున్నట్టంది శ్రావణి..

*****

“ఏమిటమ్మా.. యీ ఇంట్లో.. ‘చెయ్యనుపో’ అన్నవాడు ఆ యింట్లో ‘OK.. చేస్తా’  అని ఎలా అన్నాడూ? అంటే ఆవిడ కథ విని OK అంటేగానీ మీ ఆయన సినిమా తియ్యడా?” కోపంగా అన్నాడు కోటేశ్వరరావు. తన కథని అసిస్టెంటుగాడితో చెప్పించడం అతనికి అవమానంగా తోచింది. అంతే కాదు. ప్రసాదు కూడా సంజీవితోనే ఎక్కువగా ‘డిస్కస్’ చేస్తున్నాడుగానీ తనతో కాదని బాధ.

“నిజమా?? అక్కడిదాకా వచ్చిందీ? దాన్ని చెప్పుచ్చుకు కొట్టకపొతే నా పేరు సౌజన్య కాదు.” రౌద్రంగా  లేచింది సౌజన్య. భయపడ్డాడు కోటేష్. “అమ్మా… నా పేరు మాత్రం బైటికి రానీకు. ఏదో కథలు చెపుకు బతికేవాడ్ని..!” అంటూ బతిమాలాడాడు. “రానీను లేవయ్యా. ముందు వాళ్లెక్కడున్నారో చెప్పు…” ఇంటికి తాళమేస్తూ అడిగింది సౌజన్య.

 

*****

“లాబ్‌లో హీరోయిన్ని చెప్పుతో కొట్టిన దర్శకుని భార్య… ఏడుస్తూ హీరోయిన్ నిష్క్రమణ” అదీ సాయంత్రపు పేపర్లోని హెడ్‌లైన్స్. (చెన్నైలో ఇప్పటికీ యీవెనింగ్ ఎడిషన్లు వున్నాయి). ఏ స్టూడియోలో విన్నా ఇదే కబురు. అడ్డొచ్చిన ప్రసాద్‌కి కూడా చెప్పు దెబ్బలు బాగా తగిలాయనే మరో వార్త కూడా గుప్పుమంది.

ప్రసాద్ విడాకుల కోసం అప్లై చేశాడని మరుసటి రోజున ప్రచారం జరిగింది.

*****

 

‘హిట్’ అవగానే అడ్వాన్సులు ఇచ్చేవాళ్లందరూ చివరిదాకా నిలబడరు. దశరధనాయుడుగారి సినిమా పెద్ద హిట్టు. కారణం హీరోయిన్ కేరక్టర్‌ని,  హీరోని ప్రేమించిన మరో ఫీమేల్ కేరక్టర్ చెప్పుతో కొడుతుంది. దాన్ని జనాలు ‘రియల్’ సీన్‌గా పరిగణించి అత్యుత్సాహంగా చూశారు. ప్రసాద్‌కి జ్వరం వచ్చి ఓ రోజు షూటింగ్‌కి రాకపోతే, శ్రావణి డూప్‌ని సైడ్‌నించి చూపిస్తూ అసిస్టెంట్ (సినిమా అసోసియేట్) డైరెక్టర్ సంజీవి ఆ షాట్ తీశాడు. ఇది సెన్సార్ కాపీ చూపినప్పుడు మాత్రమే ఆడ్ చెయ్యబడిందని ప్రసాదుకీ, శ్రావణికి కూడా తెలీదు. రిలీజయ్యాక చేసేదేం లేదని వాళ్లకీ తెలుసు.

*****

“ఇంతకీ తప్పెవరిది?” అడిగాడు సూర్యంగారు ఆంధ్ర క్లబ్‌లో. నేనూ కుతూహలంగా వింటున్నా. మాజేటి ఏం చెపుతాడో అని. “అయ్యా ప్రొఫెషనల్‌కీ, పర్సనల్‌కీ లింకు పెట్టకూడదు. శ్రావణి తెలివైందే. కాదనను. కానీ, కథ వినడం దగ్గర్నించీ, కేస్టింగ్ విషయం వరకూ ఆవిడే నిర్ణయించడం ఎంత సబబూ? ఆవిడ మీద ప్రేమతో వచ్చిన పేరునంతా పోగొట్టుకోవడం ప్రసాదు తప్పు.

ఒక్క మాట చెప్పనా? సక్సెస్‌ని నిలబెట్టుకోవడం చాలా కష్టం. ఎంత గొప్పవాడైనా సక్సెస్‌ని హేండిల్ చెయ్యాలంటే చాలా కష్టపడక తప్పదు. ఓడలు బళ్లూ – బళ్లు ఓడల్లా మారడం ఎలానో ఇక్కడ బొమ్మలు బొరుసులుగా, బొరుసులు బొమ్మలుగా మారడమూ అంతే సహజం.

ద లాస్ ఆఫ్ ప్రసాద్ యీజ్ ద గెయిన్ ఆఫ్ సంజీవి..” అంటూ గ్లాసు పూర్తి చేశాడు మాజేటి.

ప్రసాద్ ఇప్పుడు లేడు. హార్ట్ ఎటాక్‌తో పోయాడు. అయినా చివరి రోజుల్లో సంపాదన బాగానే ఉంది గనక భార్యా,పిల్లలు బాగానే వున్నారు.

శ్రావణి కొంత కాలం అక్క వేషాలూ, ప్రత్యేక వేషాలు వేసింది. ఒంటరిగా  ఉన్నా తల్లిదండ్రుల్ని పెద్దగా పట్టించుకోలేదని జనం అంటారు. నిజం ‘ఆవిడకీ, దేవుడికే’ తెలియాలి.

 

*

 

 

ఐనా …  మనిషి మారలేదు.

 

-ల.లి.త.

~

 

    ల.లి.త.

“ఎవరైనా సరే న్యాయాన్ని కాస్త తక్కువగా ప్రగతిని కాస్త ఎక్కువగా నమ్ముతారు” –  కొరాడో.

ఇదేదో గట్టి నిజంలాగే అనిపిస్తోంది.  తాతకంటే తండ్రి  మరికొంచెం ఎక్కువ సంపాదించి ఇంకొంచెం సుఖంగా బతుకుదామనుకుంటే, కొడుకు మరింత సంపాదించి విలాసాన్ని రుచి చూద్దామనుకుంటాడు. మనవడు విలాసాల అంతు చూద్దామని బయలుదేరతాడు. ఇదే కదా మనిషి ప్రగతి!  కానీ దీనికి కొన్ని కనీసన్యాయాలు అడ్డు వస్తాయి. ముఖ్యంగా ప్రకృతిన్యాయం. అది ప్రతీ ఒక్కరికీ అవసరమైనవన్నీ ఇస్తుందిగానీ అందరి విలాసాలనీ  తీర్చే శక్తి దానికిలేదు. ప్రకృతిన్యాయాన్ని పట్టించుకోకుండా మాయాబజార్ సినిమాలో తిండిముందు కూచున్న ఘటోత్కచుడిలా ప్రతీదీ ఈ జన్మలోనే తిని అరిగించుకోవాలని తెగబడుతున్నాం.  దేనిమీద బతుకుతున్నామో దానిమీదే ఇంతటి దురాక్రమణ ఇంకే జంతువూ చెయ్యదు.

***

“ఎవరైనా సరే న్యాయాన్ని కాస్త తక్కువగా ప్రగతిని కాస్త ఎక్కువగా నమ్ముతారు” –  కొరాడో.

ఈ నిజాన్ని బాగానే అర్థం చేసుకున్నాడు కాబట్టే ఇటాలియన్ దర్శకుడు Michelangelo Antonioni తన సినిమా ‘Deserto Rosso’ (ఎర్రని ఎడారి)లో మనిషితనానికీ పారిశ్రామిక అభివృద్ధికీ మధ్య ఉన్న ఘర్షణను చిన్నపాటి  సర్దుకోగలిగే సమస్యగా మాత్రమే చూపించాడు. ఇది యాభై ఏళ్ల కిందట తీసిన సినిమా. సినిమాగా గొప్ప కళాఖండం అని  చెప్పాలి.  Antonioni  పారిశ్రామికీకరణను సంతోషంగా ఆహ్వానించే లెఫ్టిస్టుల తరం దర్శకుడు. వామపక్షవాదం ఒక కన్నూ అస్తిత్వవాదం మరో కన్నూగా జీవించిన తరం అది. అతను ఈ కళ్ళతో మనిషి చేస్తున్న ప్రకృతి విధ్వంసాన్ని కూడా చూడకపోలేదు. అయినా సరే, ప్రగతిని ఎక్కువగా నమ్ముతాం కాబట్టి విధ్వంస ప్రకృతితో కలిసి బతకటానికి అలవాటు పడాలనే ధోరణి Deserto Rosso లో కనిపిస్తుంది. సర్దుకుని బతకటం పరిణామ సిద్ధాంతంలో భాగం.  పిట్టయినా, జంతువైనా, మనిషైనా చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచంతో సర్దుకు బతక్క తప్పదు. అది చేతకాని జీవాలు నశిస్తాయి. కానీ అలా నశించేవి కూడా చాలావరకూ ప్రపంచానికి ఏదోవిధంగా పనికొచ్చేవే అయివుంటాయి. నిజానికి మనిషిజాతి నశిస్తే భూమికి జరిగే నష్టం ఏమీ ఉండదనీ, పైగా పుష్టిని పెంచుకుంటుందనీ, అదే చిన్నచిన్న కీటకాలు నశిస్తే భూమి ఉనికికే ప్రమాదం అనీ కీటక శాస్త్రజ్ఞులు చెప్తారు.

సినిమాలోని వద్దాం. జులియానా భర్త ఉగో, పెట్రో కెమికల్ ఫ్యాక్టరీలో ఉన్నతోద్యోగి. ఆమె తన ఏడేళ్ళ కొడుకుతో భర్తతో ఫ్యాక్టరీ పరిసరాల్లోనే  నివాసం ఉంటుంది.  ఉగో, అతని వ్యాపార సహచరుడు కొరాడో, అక్కడ పనిచేస్తున్నవాళ్ళూ అందరూ ఆ వాతావరణంలో నీటిలో చేపలంత సహజంగా బతుకుతుంటారు. అవే పరిసరాల్లో జులియానా ఒడ్డున పడ్డ చేపలా కొట్టుకుంటూ ఉంటుంది. ఉగోకు ఆమె కష్టం పట్టదు. కొరాడో ఆమెను ఆకర్షణతో కూడిన సానుభూతితో అర్థం చేసుకుంటాడు. పెద్ద పెద్ద ఫ్యాక్టరీ గొట్టాలు, గోడలు, కాలుష్యం నిండుతున్న చెరువుల మధ్య జులియానా చిన్ని చిన్ని వేర్లతో తేమను వెదుక్కుంటున్న మొక్కలా తోస్తుంది. ఎక్కడ ఎవరితో ఏ వస్తువుతో బంధం పెంచుకోవాలో తెలియక అశాంతిగా తిరుగుతూ వుంటుంది.  చుట్టూ వున్న మనుషులతో అర్థంలేని మాటలు మాట్లాడి బైటపడడానికి చూస్తుంది. మానసిక స్వస్థత దొరుకుతుందేమో అన్న ఆశతో కొరాడోతో శారీరకంగా కలుస్తుంది. ఆ బంధంకూడా ఆమెకు నిలకడ ఇవ్వదు. కొడుకు వలేరియోతో ఫ్యాక్టరీ ఆవరణలో తిరుగుతూ ఆ పిల్లాడు వేడి ఆవిర్లగొట్టాల వైపు వెళ్ళకుండా జాగ్రత్తగా చూసుకుంటూ రంగులూ పొగల మధ్య జడుసుకున్న కుందేల్లా వణికే చేతులు పిసుక్కుంటూ కాలం గడుపుతుంది. ఇదీ ఆమె కథ.

“ఆ పసుప్పచ్చ పొగలు ఏమిటమ్మా?”  – వలేరియో.

“అవన్నీ విషపు పొగలు”.  –  జులియానా.

“బుజ్జిపిట్టలు అటువైపు వెళ్తే చచ్చిపోవూ?”  –  వలేరియో.

“బుజ్జిపిట్టలు అటువైపు వెళ్లకూడదని అర్థం చేసుకుని వెళ్ళటం మానేశాయి.”  –  జులియానా.

***

ఇంత సాఫుగా ఉందా నిజం? పిచుకలు సెల్ టవర్లవైపు వెళ్తే గుడ్లు పెట్టలేమని అర్థం చేసుకున్నాయో లేదోగానీ బతికిన నాల్రోజులూ దిగులుగా రెండు గింజలకోసం, కాసిని నీటి చుక్కలకోసం దేవులాడుతున్నాయి. కొట్టేసిన చెట్లలోంచి, అడవుల్లోంచి బైటకొచ్చిన జంతువులు మనుషుల ఇళ్ళలో పొలాల్లో దూరుతున్నాయి. ఫ్యాక్టరీ గొట్టాల విష వాయువులు భోపాల్ లాంటిచోట్ల అర్థరాత్రి మెల్లగా జనం ఊపిర్లను కాజేశాయి. న్యూక్లియర్ రియాక్టర్లు ఎక్కడెక్కడో  విషం చిమ్మాయి. జనం నిశ్చింతగా బారైన వినాయక విగ్రహ నిమజ్జనాలు మహోత్సాహంతో చేస్తూ, పేపర్ టిష్యూలతో మూతులు తుడుచుకుంటూ, ఆన్ లైన్ షాపింగులు చేస్తూ, సెల్ ఫోన్లలో క్యాండీ క్రష్ ఆడుకుంటూ,  ఇంటర్నెట్ లో ప్రతి కొత్త ఒంటరి ఆటకూ అలవాటు పడుతున్నారు.

***

పానవట్టం, శివలింగం ప్రాచీన స్త్రీపురుష  ప్రతీకలైతే,  న్యూక్లియర్ రియాక్టర్లు,  పొగగొట్టాలు ఆధునికయుగం చేసిపెట్టిన సెక్సీ ప్రతీకలు. వీటిని అందంగా, బతుకు ఒత్తిడికి ప్రతీకలుగా, నిలువుగా అడ్డంగా జామెట్రీ  సిమెట్రీ కొలతలతో ఫోటోలు తియ్యటం ఒక కళగా వెలిసింది. ఇండస్ట్రియల్ ఫోటోగ్రఫీ అనేది ఒక పెద్ద ఫోటోగ్రఫీ శాఖ. యంత్రంతో మన్ని మనం పోల్చుకోవటం, మళ్ళీ విడదీసుకోవటం, యంత్రాన్ని ప్రేమించటం, మళ్ళీ అసహ్యించుకోవటం, యంత్రాల మధ్య ఒంటరిగా ఓ మూలకి పోవటం  … ఇలా ఎన్నో ప్రేరణలూ భావాలూ కవిత్వంలోలాగే ఫొటోగ్రఫీలోనూ వచ్చేశాయి.  Deserto Rosso లో Antonioni  భూతాల్లాంటి ఫాక్టరీలను, ఓడలను విస్మయ గౌరవాలతో చిత్రీకరించాడు.  ఏదో రహస్యం, మరేదో అద్భుతం  ఆ పెద్ద పెద్ద ఆకారాలను ఆవహించి ఉంటాయి. ఓడలో వంపులు తిరిగిన గొట్టాలు, చువ్వలు, టవర్లు, నూనెతెట్టులా పచ్చగా నీటిని ఆవరించిన రసాయనాలు, ఊపిర్లు భారంగా వదిలే ఆవిర్లు, జులియానాను తమలో కలుపుకునేట్టు కనిపించే గోడలు, ఆమె మీదకు వచ్చిపడుతున్నట్టు ఉండే లేత రంగులు … ఇవేవీ భయంకలిగించవు. ఆసక్తిగా తొంగి చూస్తున్న మనలోని చిన్న పిల్లను యంత్ర నాగరికత తన డిజైన్ ఏమిటో వచ్చి చూడమని ఆకర్షిస్తూ పిలుస్తున్నట్టు ఉంటుంది.  ఇది Antonioni  ఇంద్రజాలం.

lalita1

 

జులియానా  వాలెరోకు ఒక కథ చెప్తుంది. ఒక కౌమార ప్రాయంలో ఉన్న పిల్ల. గులాబిరంగు ఇసుకా, తేటనీళ్ళ బుల్లి అలల సముద్రమూ వున్నచోట  ఒడ్డున ఒక్కతే ఆడుకుంటూ, ఈదుతూ ఉంటుంది. ఓ రోజు సముద్రంలో ఎవరూలేని పెద్ద ఓడను చూస్తుంది. ఆ ఓడ ఎలా వచ్చిందో అలాగే వెళ్ళిపోతుంది. మరునాటినుంచీ ఆ పిల్లకు ఒక పాట వినిపిస్తూ ఉంటుంది. ఆ పాట అలల్లోంచి, ఒడ్డునుంచి, మెత్తటి గోధుమ పిండిముద్దల్లా ఉన్న రాళ్ళ మధ్యనుంచి వినిపిస్తూ ఉంటుంది. ఆ పాట ఆ పిల్లకోసమే అన్నట్టు ఉంటుంది. దాన్ని వినగలిగే శక్తికూడా తనకొక్కదానికే ఉన్నట్టు ఉంటుంది.

Antonioni ఈ సముద్ర తీరాన్ని, ఆ పిల్లను, మెత్తటి రాళ్ళను, అతీత శక్తిలాంటి ఆ పాటను ఎంత బాగా చిత్రిస్తాడో ఫాక్టరీలను, పొగ గొట్టాల శబ్దాలను, ఓడలను గోడలను కూడా అంతే అందంగా అద్వైత భావంతో తీస్తాడు. (ఆ పాటనూ,  శబ్దాలనూ దృశ్యాలతో కలిపి చూస్తూ వినితీరాల్సిందే తప్ప మాటల్లో చెప్పలేం).  ప్రాకృతికమైన అందానికీ మానవ మేథ సృష్టించిన యంత్రలోకాల అద్భుతానికీ తేడా లేదు. మనిషి ఉభయచరంలా రెండుచోట్లా జీవించాలి.

***

రెండుచోట్లా బతుకుతున్నాడు మనిషి దేనికీ చెందకుండా…  తలెత్తకుండా పనికొచ్చేవీ పనికిరానివీ ఏవేవో తయారు చేస్తూ ఎవరికో డబ్బులు పోగేసిపెడుతూ… మధ్యమధ్యలో తల విదిలించి వారం పదిరోజుల పాకేజ్ టూర్లు కొట్టి నయాగరా జలపాతంలో వెలుగులని తాగి, సింగపూర్లో బంగారం కొని థాయిలాండ్ లో పెంపుడు పులులతో ఫోటోలు దిగుతున్నాడు.  అష్ట దిక్పాలకులను శాసించిన రావణాసురుడిలా దేశాలను పాకేజ్ టూర్లుగా అమ్ముతున్నాడు.

“ఐనా …  మనిషి మారలేదు. ఆతని కాంక్ష తీరలేదు”.  ….               

Antonioni ఈ పరిణామాన్ని ఎందుకు ఊహించలేదో !  పల్లెటూరంటే వట్టి ఆదర్శం తప్ప ఏమీ కానట్టు తీసి పారేసి మనం ఎంచుకున్న మహాపట్నాలు నిజంగా అంత బాగుంటే ఇన్ని రోగాలూ అభద్రతలూ దిక్కుమాలిన చావులూ ఎందుకు? అన్నిటినీ మించి,  ఎవరికీ దేనికీ చెందనితనపు మహా భారాన్ని మనిషి ఎలా మోయాలి ?

“నేను ఎక్కడికైనా వెళ్ళాలంటే నా వస్తువులన్నీ తీసుకుపోతా ఆష్ ట్రే తో సహా!”  – జులియానా.

“ఇక వెళ్ళటం ఎందుకు? ఇక్కడే ఉండు. నా ఊరూ నా వీధీ అంటూ..”  – కొరాడో.

ఉన్నచోటే పాతుకు పోయేవాళ్ళూ, కాళ్ళలో చక్రాలున్నట్టు తిరిగేవాళ్ళూ అని మనుషులు రెండు రకాలు. పాతుకోవటం, తిరగటం తమ ఇష్టప్రకారం జరిగితే అది సహజత్వం. ఈ రెండు పనులూ మనమే సృష్టించుకున్న పరిస్థితుల వల్ల చెయ్యాల్సి వస్తే ఏమనాలి?

***

lalita2

“ఎవరైనా సరే న్యాయాన్ని కాస్త తక్కువగా ప్రగతిని కాస్త ఎక్కువగా నమ్ముతారు” –  కొరాడో.

ప్రగతిని కాస్త తక్కువగా నమ్మే సాయి పరాంజపే లాంటివాళ్ళు ‘దిశ’ లాంటి సినిమాలను తీస్తారు. 90లలో వచ్చిన ఈ సినిమా పల్లెటూరిలో సరిగ్గా బతకలేక ముంబై భీవండీ మిల్లుల్లో పని చెయ్యటానికి వెళ్ళి నాలుగు డబ్బులు కళ్ళ చూస్తూ 40 మందితో కలిసి జంతువుల్లా ఓ గదిలో బతికే గ్రామస్తుల కథ. ఊరినే నమ్ముకున్నవాడు పట్టుదలగా అనుకున్నది సాధిస్తాడు. ఇరుకు పట్నాల జీవితం చాలు, ఊరిదిశగా మళ్ళాలని సింపుల్ గా హెచ్చరిస్తుంది సాయి పరాంజపే.

ప్రగతిని హాలీవుడ్ ఎంతగానో నమ్ముతుంది.  ప్రకృతి ప్రదర్శిస్తున్న భీభత్సరసాన్ని, దానికి చాలావరకూ కారణమైన మనిషినీ చూడక తప్పని పరిస్థితి వచ్చేసింది మేధావులకు. స్పీల్ బర్గ్  ‘జురాసిక్ పార్క్’ తీస్తే, జేమ్స్ కామెరూన్ ‘అవతార్’ సినిమా తీశాడు.

“నీ కంటే ముందువాళ్ళు సంపాదించి అందించిన జ్ఞానంతో బాధ్యత, విచక్షణ లేకుండా హడావుడిగా సృష్టికి ప్రతిసృష్టి చేసేసి, పేటెంట్లూ పేకేజ్ లతో లంచ్ బాక్స్ లలో కూరి” చేస్తున్న వ్యాపారాన్ని ఎత్తి చూపిస్తూ డాక్టర్ మాల్కోం మాట్లాడే రత్నాల్లాంటి మాటలు జురాసిక్ పార్క్ లో చాలా ఉంటాయి.  చైనా ప్రగతి చూసి, వాళ్ళలాగే మేకిన్ ఇండియా వ్యాపారం చేసేద్దామని అనుకునే మన గొర్రె మనస్తత్వపు నాయకుల ఛాయల్ని జురాసిక్ పార్క్ లో దర్శించవచ్చు.  ‘అవతార్’ మరింత తాత్వికంగా ముందుకెళ్ళి వానర వారసులైన మనుషులను ప్రకృతితో తోకలు ముడేసుకోమని చెప్పింది. అంతే కాకుండా ఎప్పుడూ ప్రపంచాన్ని ఉద్ధరించే  తెల్లతోలు వీరుడు మూలవాసుడిగా డీ ఎన్ ఏ తో సహా మారిపోవటం నలుపు, గోదుమరంగుల వారికి మరీ నచ్చుతుంది.  తెల్లవాడు డీ-రేస్ అయిపోవటం కంటే సంతోషించేది ఏముంటుంది ప్రపంచానికి ? కనీసం ఇలాంటి ఫాంటసీల్లో అయినా సరే! ‘అవతార్’  కళారూపంగా చాలా నాసిరకం సినిమా అయినా భావం గొప్పది.

క్రిస్టఫర్ నోలన్ మరింత ముందుచూపుతో స్టీఫెన్ హాకింగ్ జోస్యాన్ని నమ్మాడు.  భూమి రిపేర్ చెయ్యటానికి వీల్లేనంతగా పనికిరాకుండా అయిపోయింది కాబట్టి,  భౌతికశాస్త్రంలో నాలుగవ, ఐదవ కొలతల గురించి కూడా  తెలుసుకుని గ్రహాంతరాలకు మనిషి ప్రయాణం కట్టాలని చెప్తాడు తన ‘ఇంటర్ స్టెల్లార్’ సినిమాలో.  మెరుగైన జీవితం కోసం కాదు,  గాలీ నీరూ కోసమూ  బతికి ఉండటం కోసమే మనిషి వెదుక్కుంటూ పోయే పెద్ద వలసను సూచిస్తాడు నోలన్.

***

ఇప్పుడు న్యాయాన్ని మరీ తక్కువపాళ్ళలో నమ్ముతూ ప్రగతినే భుజాలమీద మోస్తున్నాం మన సినిమాల్లో.  పాత విజయావారి తెలుగు సినిమాల్లో చందమామ చక్కగా నిండుగా కనిపించేది. నిజం చందమామ, నిజం జాజితీగలు అక్కడ లేకపోయినా ‘ఎచటినుంచి వీచెనో ఈ చల్లనిగాలి’ అనీ ‘రావోయి చందమామా’ అని పాడేవారు. సినిమాల్లో  సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అంతగా వికసించక పోయినా “క్రూర మృగమ్ముల కోరలు తీసెను. ఘోరారణ్యములాక్రమించెను. హిమాలయముపై జండా పాతెను. ఆకాశంలో షికారు చేసెను. ఐనా…. మనిషి మారలేదు. ఆతని కాంక్ష తీరలేదు.” అని పాటలు రాసి తీసేంత తాత్వికత ఉండేది. జోలపాటలూ చిన్నపిల్లలూ, వెన్నెలా, ఊరూ జీవితంలో భాగాలుగా ఉండేవి కాబట్టే సినిమాల్లో కూడా అవి కనిపించేవి. మనకిప్పుడు వస్తువే సమస్తమైపోయింది కాబట్టి ఉపమాలంకారం నోకియా, నైకీ, కేపుచ్చినోలను అందిపుచ్చుకుంది. భాష  పట్టుతప్పి అద్భుతమైన విదేశీయ ప్రకృతి అందాల మధ్య కూడా  ‘చంపేస్తున్నావే నను నలిపేస్తున్నావే’ ‘పొమ్మన్నా పోవేంరా’ లాంటి చప్పటి మాటల్లోంచి దీనంగా చూస్తోంది.  ‘చాలులే నిదురపో జాబిలికూనా, ఆ దొంగ కలువరేకుల్లో తుమ్మెదలాడేనా..  తూనీగలాడేనా’ అనీ,  ‘నిదరోయే కొలనునీరు కదపకూడదు’ అనీ పాటలు రాసిన కృష్ణశాస్త్రీ, ‘బంతీ చేమంతీ ముద్దాడుకున్నాయిలే’ అనీ, ‘సందె పొద్దులకాడ సంపంగి నవ్విందీ’ అనీ మురిసిన వేటూరీ వారసుల్లేక  పైనుంచి నిరాశగా చూస్తున్నారు.  అమ్మో…  ప్రగతి నిరోధక రొమాంటిక్ ట్రాక్ లోకి వెళిపోతున్నా..

ఐనా  (ఇక్కడ గాయని పి.లీల లా రాగం తియ్యాలి) ….  ప్రగతిని కొంచెంగానూ న్యాయాన్ని చాలా ఎక్కువగానూ నమ్మే మనుషులు ఎక్కువైతే బాగుండును.

***

చివరగా, ఈ వ్యాసం చదివినవారు తప్పకుండా ఈ youtube లింక్ చూసి తరించాలి.

ముందుగా మిమ్మల్ని పెయింట్ డబ్బాలో అపార్ట్ మెంటులో లేక online  చెడ్డీలో కొనమని ad విజ్ఞప్తి వస్తుంది.  తర్వాత ఘంటసాల, లీలల పాట వస్తుంది.  చివరగా ‘మస్సాలా మిర్చీ పిల్లా మజ్జా చేద్దాం వస్తావా’  అనే పాట ad వస్తుంది. పింగళి పాటకు ముందూ వెనుకా ఘన నివాళులు ఇవి…

 

                                                                                  *

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

‘కంచె’లు తొలగి.. చిగురంత ఆశ!

– బుద్ధి యజ్ఞమూర్తి
~
తెలుగు చిత్రసీమలో క్రిష్ ఒక విభిన్న దర్శకుడు. ఇవాళ్టి టాప్ డైరెక్టర్లలో అత్యధికులు మూస కథలు, భావావేశ సన్నివేశాలు, వినోదం, వందమందిని ఒక్కడే అలవోకగా చిత్తుచేసే యాక్షన్ ఎపిసోడ్స్‌తో నింపేసి బాక్సాఫీస్‌ను షేక్ చేస్తున్నవాళ్లే. వాళ్ళ సినిమాలు కేవలం కాలక్షేపం బఠాణీలే. అవి ప్రేక్షకుల అభిరుచుల్ని ఏమాత్రం పెంపొందించకపోగా, మరింత నష్టాన్ని కలగజేస్తున్నాయని చెప్పొచ్చు. ఆఖరుకి తెలుగు సినిమా సత్తాని ‘బాహుబలి’ విశ్వవ్యాప్తం చేసిందని ఎక్కువమంది గర్వపడుతున్నా, నా దృష్టిలో ఆ సినిమా కూడా ప్రేక్షకుల అభిరుచిని కాస్త కూడా పెంచే రకం కాదు. కంప్యూటర్ గ్రాఫిక్స్‌తో ఆడియెన్స్‌ను అది మెస్మరైజ్ చేస్తే చేసుండవచ్చు. కానీ వస్తుపరంగా అది ఏమాత్రమూ ఉత్తమ స్థాయి సినిమా కానే కాదు.
రాజమౌళికి జనాన్ని ఎట్లా మెప్పించి, వాళ్ల డబ్బు కొల్లగొట్టాలనేదే ప్రధానం. దానివల్ల వాళ్ల ఆలోచనలు వికసిస్తాయా, వాళ్లలో మానసిక చైతన్యం కలుగుతుందా.. అనేది ఆయనకు పూర్తిగా అప్రధానం. ఆయన తీసిన ఏ సినిమా అయినా తీసుకోండి. అవన్నీ భావావేశాలు, ఉద్రిక్తతలు, ఉద్వేగాలు, భీబత్సాలతో నిండివుండేవే. సరిగ్గా క్రిష్ ఇందుకు పూర్తి విరుద్ధ దర్శకుడు. తొలి అడుగు ‘గమ్యం’ నుంచి, ఇప్పటి ‘కంచె’ దాకా అతడి సినిమాలు మానవ సంబంధాలపై అల్లినవే. వివిధ పరిస్థితుల్లో మనుషులు ఎట్లా ప్రవర్తిస్తుంటారు, ఎలా స్పందిస్తుంటారు అనే విషయాల్ని కమర్షియల్ పరిధిలోనే వీలైనంత వాస్తవికంగా చూపించే సినిమాలే. ‘కంచె’ ముందు ఆయన హిందీలో ‘గబ్బర్ ఈజ్ బ్యాక్’ సినిమాను తీస్తున్నప్పుడు నేను అసంతృప్తి చెందాను.
ఇప్పటికే రెండు భాషల్లో వచ్చిన సినిమాను హిందీలో తీయడంలో ఆయన ప్రతిభ ఏముంది? అసలు ఎందుకు ఆ ప్రాజెక్టుకు ఒప్పుకున్నాడా? అనేది ఆ అసంతృప్తికి కారణం. ఆ సినిమా సమాజంలోని.. ముఖ్యంగా బ్యూరోక్రసీలోని అవినీతిపై ఓ వ్యక్తి సాగించిన సమరం. కానీ అందులో వాస్తవికత కంటే, నాటకీయత పాలే ఎక్కువ. అంటే క్రిష్ స్కూల్‌కు భిన్నమైన అంశం. ‘గబ్బర్ ఈజ్ బ్యాక్’ ఆశించిన రీతిలో ఆడకపోవడంతో నేను సంతోషించాను. అవును నిజం. అది ఆడుంటే, క్రిష్ ఆ స్కూల్లోకి వెళ్లిపోయే అవకాశాలుంటాయి కదా. అలా జరగలేదు. ఫలితమే ‘కంచె’. ప్రసాద్ మల్టీప్లెక్స్‌లో మొదటిరోజు ఉదయం మీడియాకు వేసిన 8.45 గంటల షోకు వెళ్లాను. ఇంటర్వెల్ పడింది. క్రిష్ చేసిన సాహసానికి ఆశ్చర్యపోయాను. యుద్ధ నేపథ్య చిత్రాలు తెలుగులో ఆడవనేది నాకున్న నమ్మకం.
మనవాళ్లు అట్లాంటి వాటికి కనెక్ట్ కారు. క్రిష్ ఈ సినిమాతో ఎంత పెద్ద సాహసం చేశాడంటే, తను తీసుకున్న నేపథ్యం కారణంగా విదేశీ పాత్రల్ని కీలక పాత్రలుగా చూపించాడు. జర్మన్, బ్రిటీష్ పాత్రలుగా అవి మనకు కనిపిస్తాయి. ఫ్లాష్‌బ్యాక్ ఎపిసోడ్స్‌లో మినహా మిగతా సినిమా అంతా ఆ పాత్రలకు ప్రాధాన్యం ఉంది. వాటితో తెలుగు ప్రేక్షకులు కనెక్ట్ కాలేరనేది అప్పటిదాకా నాకున్న అభిప్రాయం. చాలామంది సహచర మీడియా మిత్రులు ‘ఏందీ సినిమా? నాకైతే అర్థం కాలేదు. క్రిష్‌కు డబ్బులెక్కువయ్యాయా?’ అని కూడా అనడం విన్నాను. నలుగురైదుగురు నా వద్ద కూడా దాదాపు అలాంటి అభిప్రాయాన్నే వ్యక్తం చేశారు. ‘సెకండాఫ్ కూడా చూసి మాట్లాడండి’ అన్నాను. సినిమా అంతా అయ్యాక నేనెవరి అభిప్రాయం కోసం ఆగలేదు. అప్పుడైనా వాళ్ల నుంచి భిన్నమైన అభిప్రాయం వస్తుందని అనుకోను. నా మనసు నిండుగా ఉన్నట్లనిపించింది.
మనుషుల మధ్య, వాళ్ల మనసుల మధ్య.. హోదాలు, అంతస్థులు, కులాలు ఎట్లా అడ్డు’కంచె’లవుతున్నాయో, అలాంటి ‘కంచె’ల కారణంగానే ఆధిపత్యం కోసం దేశాల మధ్య యుద్ధాలు జరుగుతున్నాయని ప్రతీకాత్మకంగా చూపిస్తూ ఎంత బాగా తీశాడనుకున్నా. మనుషుల మధ్య ‘కంచె’ కారణంగా రెండు భిన్న నేపథ్యాలున్న ప్రేమికుల జీవితాలు ఎలా విషాదమయమయ్యాయో హృద్యంగా చూపించాడు దర్శకుడు. ఇక్కడ కూడా ఆయన ఫార్ములాకు భిన్నంగానే వెళ్లాడు. హీరో హీరోయిన్లు చనిపోతే.. ఆ సినిమాను తెలుగు ప్రేక్షకులు కన్నెత్తి చూస్తారా?.. అయినా క్రిష్ తెగించాడు. ‘కంచె’ల వల్ల జరుగుతున్న అనర్ధం తెలియాలంటే విషాదాంతమే సరైందనుకున్నాడు. అప్పుడే కదా.. అందులోని నొప్పి తెలిసేది. కథలో ఎవరైతే ప్రేమికులకు ప్రధాన అడ్డంకిగా నిలిచాడో, ఆ వ్యక్తి (హీరోయిన్ అన్న) చివరకు ఊళ్లమధ్య లేసిన ‘కంచె’లను తీసేయమనడం కథకు సరైన ముగింపు.
ఈ సినిమా ఆడితే.. ప్రేక్షకులు ఎదిగినట్లేననేది నా అభిప్రాయం. ఎందుకంటే ఇవాళ వినోదం కోసమే సినిమాలు చూస్తున్నవాళ్లు ఎక్కువ. యువత కోరుకుంటోంది అదే. అలాంటప్పుడు ‘కంచె’లాంటి సీరియస్ సినిమా ఎవరికి కావాలి? వారాంతపు సెలవుల్ని ఎంజాయ్ చేసేవాళ్లకు ‘కంచె’ల గురించి ఆలోచించే తీరుబాటు ఉంటుందా? అందువల్ల ‘కంచె’ విషయంలో నాది అత్యాశ అవుతుందనే అనుకున్నా. కానీ.. సుమారు రూ. 20 కోట్లు ఖర్చుపెట్టి తీసిన ఈ సినిమాకు తొలి మూడు రోజుల్లోనే రూ. 8 కోట్లకు పైగా వసూళ్లు వచ్చాయని తెలిసి ఎంత ఆనందమేసిందో? మొత్తంగా ఆ సినిమాకు పెట్టిన డబ్బులు వస్తాయనే నమ్మకం కలుగుతోంది.
ఒకవేళ పోయినా అతి తక్కువ మొత్తంలోనే పోవచ్చు. ప్రేక్షకుల అభిరుచులు మారుతున్నాయనడానికి ఇది సంకేతమా? మూస ‘బ్రూస్‌లీ’కి పరాభవం ఎదురై, కొత్త ‘కంచె’కు ఊహించిన దానికంటే ఆదరణ లభించడం జనం మారుతున్నారనడానికి నిదర్శనమా? చెప్పలేం. కానీ ఒక ఆశ కలుగుతోంది. కొత్తకు మార్గాలు తెరుచుకుంటున్నాయని ఆశ కలుగుతోంది. ‘కంచె’ ఆడితే కొత్త భావాలు, కొత్త వస్తువులతో తెలుగు సినిమాలు వస్తాయనే ఆశ కలుగుతోంది. ‘గమ్యం’, ‘వేదం’, ‘కృష్ణం వందే జగద్గురుం’, ‘కంచె’ వంటి సినిమాలు తీసిన క్రిష్ వంటి దర్శకుల అవసరం ఇవాళ తెలుగు సినిమాకు ఎంతైనా ఉంది. ఫార్ములా కంచెలు దాటుకొని కొత్త ప్రయోగాలతో, కొత్త నిర్వచనాలతో తెలుగు సినిమాకు అర్థంచెప్పే క్రిష్‌కు తోడుగా అనేకమంది దర్శకులు రావాల్సిన అవసరం చాలా చాలా ఉంది.
*

ఎడతెగని జీవిత సంఘర్షణలు పెద్దింటి కథలు

IMG

-వెల్దండి శ్రీధర్

~

 

sridharకథ అనగానే అమ్మమ్మ ఆవహిస్తుంది. ఆమె చూపించే రంగుల ప్రపంచం మన ముందు పరుచుకుంటుంది. గుండె గదులకు అద్భుతాలు కొత్త పరిమళాన్ని అద్దుతాయి. ఒక్కో కథ ఒక్కో నూతన జగత్తును  చూపించి అంబరమంత సంబరాన్ని హృదయానికి పంచి వెళ్తుంది. రాజులు, రాణులు, మంత్రులు, భూతాలు, దయ్యాలు, మంత్రగాళ్లు, సామాన్యులు…ఇలా ఎందరెందరో గుర్తుకు వచ్చి ఆయా వ్యక్తిత్వాలకు మనల్ని మనం ఆకురాయిలా రాసుకుంటాము. లౌకిక కథలకి వచ్చినపుడు జీవితం మీద నిలబడి మనిషి చుట్టూ పరుచుకున్న నెలవంకల్నీ, బతుకు వంకల్నీ చూపెట్టిన వారు ఎంతో మంది. ఆ వరుసలో పెద్దింటి అశోక్ కుమార్ కథ చదవడమంటే ఒక చేత కన్నీటి కుండను, మరో చేత గాయాలకు పూసే ‘నల్లాలం’ పసరును పట్టుకోవడమే. తెలుగు కథా సాహిత్యంలో 1990ల నుండి తెలంగాణ జీవితాన్ని రికార్డు చేస్తూ చాలా ఆర్ద్రమైన కథల్ని రాస్తూ అనేక అవార్డుల్ని పొందుతున్న కథా రచయిత పెద్దింటి అశోక్ కుమార్. ఈయన కలం నుండి వెలువడిన సరికొత్త కథల సంపుటి ‘జుమ్మేకి రాత్ మే’.

సాధారణంగా పెద్దింటి అశోక్ కుమార్ కథంటే ప్రపంచీకరణ విధ్వంసం, కూలిపోయిన కులవృత్తులు, వలస, ఎడారి మంటలు, విచ్ఛిన్నమవుతున్న మానవ సంబంధాలు, కుదేలయిపోయిన వ్యవసాయం.. ఇవే కనిపిస్తాయి.  ఈ కథా సంపుటి కూడా అందుకు మినహాయింపు కాదు. దీన్నిండా కూడా పాఠకుడిని ఆపాదమస్తకం కదిలించి, రగిలించి, ఊగించే కథలే వున్నాయి. ఒక్కో  కథ ఒక్కో జీవిత శకలం. ఒక్కో శిథిల మానవ ప్రపంచం. శిల్ప రీత్యీ కూడా ఒక్కోటి ఒక్కో కొత్త శిల్పంలో నడిచిన కథలు. కథలన్నీ చదివి పుస్తకం మూసేసిన తరువాత ఈ కథలు నిజంగా మనకు అర్థం కావడం ప్రారంభమవుతాయి. సారాంశం మనసుకెక్కుతుంది, వెంటాడి వేదిస్తుంది. అంతః చేతనలోకి వెళ్లి అలజడి చేస్తుంది.  ప్రతి కథ ఒక విప్లవాన్ని, ఒక తిరుగుబాటును నూరిపోస్తాయి. ఇందులోని 18 కథల్లో మూడు కథలు తెలంగాణ ఉద్యమ నేపథ్యంగా నడిచిన  కథలు, రెండు ఎడారి దేశాల కథా వస్తువుతో రాసినవి, మరో రెండు విద్యా వ్యవస్థను ప్రశ్నించే కథలు  కనిపిస్తాయి. మిగతావి విభిన్న కథాంశాలతో కూడుకున్నవి.

పంచతంత్రంలోని కథలన్నీ పక్షుల, జంతువుల చుట్టూ తిరిగే కథలే అయినా అవి వాటికి సంబంధించిన కథలు కాదనేది స్పష్టం. మానవ ప్రవృత్తుల్ని, మానసిక చాంచల్యాన్ని చిత్రించిన కథలవి. అలాగే ఈ కథా సంపుటిలోని మొదటి కథ ‘అనగనగా ఓ కోడిపెట్ట’ కథంతా కోడిపెట్ట దృష్టికోణం నుంచి నడిచినా సారాంశంలో మనిషిని ఉద్దేశించిన కథ. జీవితం ఎంత సంక్లిష్టమో, ఎంత దుర్భరమో, మరెంత భయానకమో ధ్వన్యాత్మకంగా చెప్పే కథ. నిజానికి పైపైన చూస్తే కోడిపెట్ట పిల్లల్ని పెట్టడం, వాటిని కంటికి రెప్పలా కాపాడడం, వాటికి జీవితాన్నెలా ఎదుర్కోవాలో నేర్పించటం, యౌవనం వచ్చిన తరువాత తల్లికోడి నుండి ఎడబాసి స్వతంత్రంగా జీవించటం… ఈ జీవన వరుస క్రమం కనిపిస్తుంది. కానీ ఇవన్నీ మనిషికి బోధించిన జీవన సూత్రాలు. నైపుణ్యాలు. సంఘంలో మనిషిగా నిలదొక్కుకొని జీవితాన్ని ఎలా జీవించాలో నేర్పే కథ. ఈ కోవలోదే మరో కథ ‘ఏడిండ్ల పిల్లి కూన’ కథ. తల్లి తన బిడ్డలను కాపాడుకోవడానికి ఎంతగానో తపిస్తుంది. ఎంత సాహసానికైనా ఒడిగడ్తుంది. ఎవరినైనా ఎదిరిస్తుంది. చివరికి తనను కట్టుకున్న భర్తను కూడా. అలాంటి మాతృప్రేమ, ధైర్య సాహసాలు, ప్రసూతి వైరాగ్యం, గర్భంతో ఉన్నప్పుడు తన నొప్పిని ఎవరూ పంచుకోకపోయినా పరవాలేదు కానీ కనీసం తనకు సహాయం చేసే చేతికోసం ఎదురుచూసే ఒక తల్లి ఆవేదన ఇవన్నింటి మేళవింపు ఈ కథ.

ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమ మలి దశను చిత్రించిన కథలు అత్యధికంగా రాసింది పెద్దింటి అశోక్ కుమారే. ఈయన రాసిన మూడు కథలు మూడు భిన్న శిల్పాలతో అలరారుతాయి. ‘యుద్ధనాదం’ కథ ప్రత్యేక తెలంగాణ మలిదశ ఉద్యమాన్ని సమగ్రంగా చిత్రించిన కథగా చెప్పుకోవాలి. ఉద్యమ క్రమమంతా చాలా నేర్పుతో అక్షరీకరించారు రచయిత. ఉద్యమం చుట్టూ పాఠకుడిని చేయి పట్టుకొని తిప్పుకొస్తుందీ కథ. ఆత్మ బలిదానం వద్దు చేయి చేయి కలిపి పోరాడుదాం అనే స్ఫూర్తిని నింపుతూనే ఉద్యమ సెగలతో మన మనసులు రాజుకునేలా చేస్తుంది. మరో కథ ‘రణనినాదం అను 7 ఎపిసోడ్ల కథ’. తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని ఎవరెలా వారి వారి స్వార్థ ప్రయోజనాలకు, తమ పదవులు నిలుపుకొనుటకు వుపయోగించుకుంటున్నారో ధ్వన్యాత్మకంగా విప్పి చెప్పే కథ. టీవీలో కొనసాగే రోజువారి సీరియల్ లాంటి నడకతో మొదలైన ఈ కథ చివరిదాకా ఏదో సీరియల్ కథనేమోనని భ్రమిస్తుంది. కానీ చివరికి ఇది తెలంగాణ ఉద్యమ కథ అని దాని మలుపులు, రాజకీయ నాయకుల బొంకులు, పెద్దమనుషుల ఒప్పందం అన్నీ కళ్లకు కడుతాయి. ఉద్యమ తొలి దశ నుండి ప్రతి మలుపుని ఒక ఎపిసోడుగా చెప్తూ కథకుడు చాలా ఉత్కంఠను పాటిస్తాడు. మంచి శిల్పంతో కొనసాగే కథ. మరో ఉద్యమ కథ.  ‘రేపు మాపు అను ఓ విడాకుల కథ’ ప్రత్యేక తెలంగాణ విషయాన్ని ఏండ్లుగా నానబెడుతున్న కాంగ్రెస్ పార్టీని న్యాయవాది స్థానంలో, తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని దగా పడ్డ భార్యగా, అవశిష్ట ఆంధ్రప్రదేశ్ ను భర్త స్థానంలో నిలబెట్టి కథ నడుపుతాడు. విడాకులు ఎందుకు కావాల్నో చాలా హేతుబద్దంగా వాదిస్తుంది భార్య (తెలంగాణ). ‘‘నా భర్త (సీమాంధ్ర) చదువుకున్నోడు…చాల్ బాజిగాడు. నన్ను ఎక్కిరిచ్చుడేగాదు బానిసలెక్క చూస్తుండు అన్నది. హక్కులు, బానిసపోరాటాలు అనే పదాలే  నాకు (కాంగ్రెస్) గిట్టయి. సంసారమన్నంక సర్దుకపోవుడు తప్పదు కదా అనుకున్న. భార్యా, భర్తల మధ్య బానిస ఏంది అనుకుంటాడు న్యాయవాది.

‘సార్… ఎంత ఖర్చయిన సరే! నాకు విడాకులు కావాలె’ అన్నది.

‘ఇంత చిన్నదానికేనా…సర్దుకుపోవాలమ్మా..’ అన్న.

‘ఆత్మగౌరవం చిన్న ముచ్చటనా సార్.. పెండ్లయ్యేనాటికే ఇద్దరికి ఇద్దరేసి పిల్లలు. వాళ్లు ఎప్పుడూ కలువలేదు. వాళ్ల ఇష్టాయిష్టాలు గూడా కలువలేదు. ఎప్పుడు కొట్లాటనే’ అన్నది.

‘ఆత్మగౌరమంటే నాకు మంట. అది సోమరిపోతులు అనే మాటలని నా అభిప్రాయం’

నమ్మిన న్యాయవాది పూర్తిగా మోసం చేసినా గుండెలో గాయాల్ని దాచిపెట్టుకొని ఆమె లాయర్ దగ్గరికి వస్తూనే ఉంటుంది. చివరాఖరికి ఆ లాయర్ ‘చూడమ్మా… ఇన్నేండ్లు తండ్లాడుతున్నవ్. కోర్టుల వెంట తిరుగుతున్నవు యాష్టకు రావడం లేదా? అని ప్రశ్నిస్తాడు.

దానికి ఆమె ‘సార్.. నేను కొట్లాడుతలేను. యుద్ధం చేస్తలేను. యుద్ధం చేస్తే గెలుపోటములుంటయి. నేను విముక్తి కోసం పోరాటం చేస్తున్న. ఇందులో గెలుపే తప్ప ఓటమి ఉండది’ అంటుంది. దాని ఫలితాన్ని మనం ఇటీవలి రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల రూపంలో చూస్తున్నాం.

భారతీయ విద్యా వ్యవస్థను ప్రశ్నించి బోనులో నిలబెట్టే కథలు ‘ములాఖత్’, ‘ప్రొగ్రెస్’. నేత కార్మికుల జీవిత విధ్వంసాన్ని చాలా బలంగా చెప్పిన కథ ‘ఎదురు చేప’. పవిత్రమైన వైద్య వృత్తిలో ప్రవేశించిన వారు సామాన్య ప్రజలను ఎంతగా పీల్చి పిప్పి చేస్తున్నారో చేప్పే కథ ‘భయంగా ఉంది’. సాఫ్ట్ వేర్ రంగంలోని భార్యా, భర్తల మధ్య చోటు చేసుకున్న కొన్ని వేల కిలోమీటర్ల దూరాన్ని, వారి మానసిక సంఘర్షణను చెప్పిన కథ ‘రెండు నదులు’. నదుల్లా కలిసిపోవాల్పిన దంపతులు, రెండు వేర్వేరు నదుల్లా ఎందుకు విడిపోతున్నారు. దగ్గరగా కంటే దూరంగా ఉన్నప్పుడే ఎందుకు సంతోషంగా ఉంటున్నారు? ఇత్యాది అనేక ప్రశ్నలను రేకెత్తించే కథ ఇది. అందరికి చెందాల్సిన భూమి, నీరు, డబ్బు ఎలా ఉన్నోని పంచన చేరుతున్నాయి?. ఎవని చేతిలో బందీలుగా మారుతున్నాయని మంచి శిల్పంతో చెప్పిన కథ ‘బంధీలు’ కథ. ఒకప్పడు ఊరునంతా చైతన్యంతో నింపిన ఎడ్లకొట్టం ఇప్పుడు ఎంత దిగజారిందో, తద్వారా ఊరెంత దిగజారిపోయిందో ఎడ్లకొట్టం కేంద్రంగా మనసును రగిలించేలా చెప్పిన గొప్ప కథ ‘మా ఎడ్లకొట్టం @ 2010’. ఒకప్పుడు ఊరులోని ఎడ్లకొట్టం అన్ని కులాలకు, ఉద్యమాలకు ముఖ్యంగా నక్సలైట్ ఉద్యమానికి కేంద్రం. ఎన్నో దళాలు అందులో మీటింగ్ పెట్టుకొని పోరుబాటకు ఉద్యుక్తమయ్యేవి. పోలీసులు దాని మీద నిగా పెట్టేవారు.  ఈ పరిస్థితిలో అమ్మేయమని ఎవరు ఎన్ని సార్లు చెప్పినా వినకుండా అందులో బడి నడుపుతాడు కథకుడు. కాలక్రమంలో ప్రభుత్వం మద్యాన్ని ఏరులా పారించి గ్రామాలను మత్తులో ముంచివేస్తోంది. ‘మత్తు ఏదైనా సరే! ఏ రూపంలో ఉన్నా.. మత్తులో ఉన్నప్పుడు మనిషి ఆలోచించలేడు. ఆలోచించనప్పుడు ప్రశ్నించలేడు. ప్రశ్నించనప్పుడు ధిక్కరించలేడు. ధిక్కరించనంత వరకు రాజ్యానికి డోకా లేదు. అందుకే మత్తులో ఉంచడానికి మందును అందుబాటులోనికి తెచ్చింది. అది చెరకు గడ్డకు గండమాల పట్టినట్టు ఊర్లను పట్టుకొని తింటుంది’ ఇప్పుడా ఎడ్లకొట్టం  మద్యం విక్రయానికి కేంద్రంగా మారి మంచి ఆదాయానికి వనరుగా మారుతుంది. కథకుని మనస్సు చివుక్కుమంటుంది. వెంటనే దాన్ని నేలమట్టం చేసి ఇప్పడు దాని అడుగున కొత్త విప్లవాలేవో పూయాలని కలలుగంటాడు. సారా వ్యాపారం వెనకగల పెద్ద వలయాన్ని మన కళ్ల ముందు నిలబెట్టే కథ ‘వలయం’. ఈ వలయంలో సారా ఉత్పత్తి దారులు, పోలీసులు, రాజకీయ నాయకులు, పెట్టుబడిదారులు అందరూ పావులేనని ఈ వలయం నుండి ఎవరూ తప్పించుకోలేరని చెప్తుందీ కథ. వ్యవసాయం గ్రామీణులకు ఎలా బలహీనతగా మారిందో చెప్పే కథలు ‘ఇగ వీడు తొవ్వకు రాడు’, ‘గ్లాసియర్’. ఇగ వీడు తొవ్వకు రాడు కథ విప్లవాన్ని నూరిపోసే కథ. వానసత్వంగా వచ్చిన వ్యవసాయం లాభసాటి కాదని కథకుడు ఎంత చెప్పినా వినకుండా ఈ వ్యవస్థ మెడలు వంచి రైతే రాజని నిరూపిస్తానని హామీ ఇచ్చే కథ. వ్యవసాయానికి దూరంగా ఉండలేని ఒక యువతి కాల క్రమంలో ఎలా మానసిక రోగిగా మారిందో విప్పి చెప్పే కథ ‘గ్లాసియర్’. చివరికి ఆ రోగికి మందేంటంటే మళ్లీ వ్యవసాయాన్ని మొదలు పెట్టడమేనని చెప్పడం పాఠకుడిని కదిలించి వేస్తుంది.

మొత్తం కథా సంపుటిలో మనిషి లోపలి ‘కార్జాలు’ కదిలే కథలు ‘పామును తరిమిన చీమలు’, ‘ప్రాణం ఖరీదు వంద ఒంటెలు’, ‘జుమ్మేకి రాత్ మే’. తమ ఊరు చుట్టూ రోజు రోజుకు మాయమవుతున్న గుట్టలను, చెట్లను, పుట్టలను  ప్రజలే చైతన్యవంతులై రక్షించుకోవాలని నాటకీయంగా చెప్పే కథ ‘పామును తరిమిన చీమలు’. ఎడారి దేశాల్లో జీవితం ఎంత దుర్భరమో, ఇక్కడ పనులు లేక, కాలం లేక వలస బాట పట్టిన యువకులు అరబ్ దేశాలకు వెళ్లి ఎలా అర్ధాంతరంగా జీవితాన్ని చాలిస్తున్నారో! గుండెను మెలితిప్పే కథ ‘ప్రాణం ఖరీదు వంద ఒంటెలు’. కథ పూర్తయ్యాక పాఠకుడు తనకు తెలియకుండానే కన్నీటి పొరల్లో మునిగిపోతాడు. మస్కట్ నుండి దుబాయికి, దుబాయి నుండి మస్కట్ కు దొంగతనంగా బోర్డర్ దాటడానికి భారతీయులు ఎలా చావు అంచుల దాకా వెళ్లి వస్తారో ఒళ్లు గగుర్పొడిచేలా కళ్లకు కట్టించిన కథ ‘జుమ్మేకి రాత్ మే’. కంకర క్రషర్ లో దాక్కొని బోర్డర్ దాటుదామని ప్రయత్నించిన వారు బోర్డర్ వద్ద గస్తీ పోలీసలు క్రషర్ మిషన్ లో ఎవరూ లేరని చెప్పినా నమ్మకుండా ఒక్కసారే క్రషర్ ను  ఆన్ చేస్తే అందులో దాక్కున్న వాడు నుజ్జు నుజ్జు అయి ప్రాణాలు కోల్పోయిన సంఘటనలకు మన దేహమంతా ఒక విద్యుత్ షాక్ కు గురవుతుంది.   మరణాన్ని రుచి చూపించే  కథ.

కొన్ని కథలు పెద్దింటి అశోక్ కుమార్ మాత్రమే రాయగల కథలున్నాయి. ఉబుసుపోకకు రాసిన కథ ఒక్కటి కూడా లేదు. ప్రతి కథ పిడికెడు కన్నీళ్లను గుప్పిట్లో పట్టుకుని రాసిందే. జోకొట్టే కథ ఒక్కటీ లేదు. అన్నీ చైతన్య భాస్వరాన్ని గుండెలకు అందించి మనిషిని నిలువెత్తు నిప్పుకణికల్లో ముంచి తీసి పుటం పెట్టే కథలు. నిత్యం తన కళ్లముందు కదలాడే మనుషులే తన కథల్లో పాత్రలుగా ఒదిగిపొయ్యారు. మొరందేలిన వాకిళ్లు, మూతపడ్డ ఇండ్లు, దగా పడిన జీవితాలు అనివార్యంగా ఆయనకు కథా వస్తువులయ్యాయి. పల్లె మధ్య, సంక్షోభం నడుమ నిలబడి వాటి చుట్టూ ఏం జరుగుతుందో వాటి పర్యవసానాలేమిటో ఒక్కో కథ చాలా బలంగా వ్యక్తీకరిస్తుంది. ఆయన కథలన్నింటికీ ఆయన ఊరే ఊటబాయి. అక్కడి  మట్టిని కెలుకుతూ అనేక కథలకు జీవం పోస్తున్నాడు. మాయమైన చెరువు దిక్కూ, ఎండిన వాగు దిక్కూ, కరిగిపోతున్న గుట్టల వైపు దిగులుగా చూసే పెద్దింటి మరిన్ని కథల్ని హామీ ఇస్తున్నాడు ఈ కథా సంపుటి ద్వారా.

 

*

 

 

 

                                                                                              

              

 

 

“మేం ఎవరనుకున్నావ్? కాకినాడ స్టుడెంట్స్…”

 

-వంగూరి చిట్టెన్ రాజు 

~

chitten rajuఒక ఏడాది విశాఖపట్నం లో ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో ఇంజనీరింగ్ మొదటి సంవత్సరం పూర్తిచేసి 1962 లో కాకినాడ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ కి, అంటే మళ్ళీ ఇంట్లోనే ఉండి చదువుకోడానికి వెనక్కి వచ్చేశాను. నా లాగా వైజాగ్ నుంచి కాకినాడ ట్రాన్స్ఫర్ చేయించుకున్న మరొక స్టూడెంట్ యనమండ్ర సూర్య నారాయణ మూర్తి. అప్పటినుంచీ ఇప్పటి దాకా మేము ఇద్దరం ఆప్త మిత్రులమే!. ఇక్కడ చేరగానే నేను మొట్టమొదట గమనించిన విశేషం ఏమిటంటే వైజాగ్ లాగా కాకుండా ఈ కాలేజీ చాలా “స్త్ర్తిక్ట్” గా ఉండేది. ఎందుకో తెలియదు కానీ లెక్చరర్లు స్ట్యూడెంట్స్ ని “దూరంగా” పెట్టి హడలగొట్టే వారు. అంచేత వాళ్ళంటే  స్ట్యూడెంట్స్ కి గౌరవం కంటే భయం ఎక్కువగా ఉండేది. అసలు కాకినాడ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ పుట్టుక విశేషాలు ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. 1930 ల దాకా అటు కలకత్తా, ఇటు మద్రాసు లలో మాత్రమే ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ లు రెండే రెండు ఉండేవి.

అంచేత మొత్తం భారత దేశం తూర్పు కోస్తా తీరం మధ్యలో విశాఖపట్నంలో ఒక ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ పెడదాం అనుకుని 1933 లోనే షుగర్ టెక్నాలజీ అనే పేరిట మొదటి ఇంజనీరింగ్ కోర్సులు ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో మొదలు పెట్టి   1946 లో అప్పటి ఉమ్మడి మద్రాసు ప్రభుత్వం పూర్తి స్థాయి ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ అక్కడే నెలకొల్పడానికి అనుమతి ఇచ్చింది. కానీ వైజాగ్ విశ్వ విద్యాలయ ప్రాంగణంలో తగినన్ని భవనాలు లేకపోతే, కాకినాడ కి చెందిన అప్పటి యూనివర్శిటీ సెనేట్ మెంబరు, సుప్రసిద్ధ లాయరు, లక్కరాజు సుబ్బారావు గారు (మా తాత గారి  స్నేహితులు, దూరపు బంధువులు, దేవాలయం వీధిలో పక్క పక్క ఇళ్ళల్లో ఉండే వారు) కాకినాడలో ఖాళీగా ఉన్న మిలిటరీ బేరక్స్ ఉన్న వందల ఎకరాల స్థలంలో తాత్కాలికంగా ఆ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ ఏర్పాటు చెయ్యడానికి ప్రతిపాదించారు. ఆయన ప్రతిపాదన ఒప్పుకోక పొతే ఆంధ్ర ప్రాంతంలో అసలు కాలేజ్ లేకుండా పోయే ప్రమాదం ఉంది అని ఆయన తీవ్రంగా వాదించారు. కాబట్టి వైజాగ్ లో బిల్డింగులు కట్టేంత వరకూ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ కొన్నాళ్ళు కాకినాడలో నడిపేందుకు అందరూ అంగీకరించారు. దాంతో దక్షిణ భారత దేశం మొత్తానికి మద్రాసు గిండీ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ తరువాత రెండోదిగా కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్, వైజాగ్ (Temporarily located at Kakinada) అనే పేరిట మొదలుపెట్టారు. ఉండేది.  మెల్ల, మెల్లగా విశాఖపట్నంలో ఉత్తరం వేపు ఉన్న యూనివర్శిటీ కొండలన్నీ చదును చేసి 1961 లో ఒక పెద్ద భవనం కట్టి షుగర్ టెక్నాలజీ పేరుని కెమికల్ టెక్నాలజీ గా మార్చి, ఇతర భవనాల నిర్మాణం మొదలు పెట్టినా, అప్పటికీ కాకినాడ కాలేజ్ బాగా నిలదొక్కుకుంది కాబట్టి దాన్ని తాత్కాలిక స్థాయి నుంచి శాశ్వత స్థాయికి మార్చడానికీ, అక్కడ వైజాగ్ లో మరొక ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ మొదలుపెట్టడానికీ  ఎక్కువ ఇబ్బందులు రాలేదు. అలా కాకినాడ లో ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ నెలకొల్పడానికి కారకులైన కీర్తి శేషులు లక్కరాజు సుబ్బా రావు గారి ఫోటో ఇక్కడ జతపరుస్తున్నాను.

Lakkaraaju Subba Rao garu

నేను 1962 లో అక్కడ చేరినప్పుడు మా ప్రిన్సిపాల్ గారి పేరు దామోదరం గారు. ఆయన అరవ తెలుగులో తమాషాగా మాట్లాడే వారు. ఇంజనీరింగ్ మొదటి రెండేళ్ళు కామన్ క్లాసులే అయినా మూడో సంవత్సరంలో మార్కులని బట్టి, మా ఆసక్తికి బట్టీ బ్రాంచ్ సెలెక్షన్ ఇచ్చే వారు. అప్పట్లో మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్, తరువాత అప్పుడే మొదలు పెట్టిన ఎలక్ట్రానిక్స్ , ఎలెక్ట్రికల్, ఆఖర్న సివిల్ స్టుడెంట్స్ కోరుకునే వారు. ఆ అనౌన్స్ మెంట్ చేసే పెద్ద మీటింగ్ లో మేం అందరం చచ్చేటంత సస్పెన్స్ లో ఉండగా దామోదరం గారు వచ్చి వరసగా పేర్లూ, వాళ్లకి ఇచ్చిన బ్రాంచ్ ప్రకటిస్తూ…నా పేరు దగ్గరకి రాగానే ఓ క్షణం ఆగి పోయారు…”హూ ఈజ్ దిస్ చిట్టయ్య …గెట్ అప్” అని క్లాసు చుట్టూ చూశారు. ఎవరూ లేచి నుంచోక పోవడంతో మళ్ళీ ఆ కాగితం చూసి “చిట్టాయ్ రాజు, నెంబర్ 441” అనగానే అది నేనే అని తెలిసి పోయి ఠపీమని లేచి నుంచున్నాను. ఆయన నన్ను ఎగా, దిగా చూసి….”ఏం పేరు, తమాషా గా ఉండాదే…తెలుంగా, కన్నడా’..అనేసి “మెకానికల్ తీసుకో” అన్నారు. ఆ విధంగా నేను నా జన్మంతా మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ చదువుకున్నాను. ఇప్పుడు ఆశ్చర్యం వేస్తుంది కానీ మా ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ చరిత్రలో లో మొట్ట మొదటి అమ్మాయి నాకంటే పదేళ్ళు సీనియర్ అయిన లక్ష్మీ మణి అనే ఆవిడ. ఆ తరువాత నాకు సీనియర్ క్లాసు లో భానుమతి అనే ఒకమ్మాయి నాకు మూడేళ్ళ జూనియర్ క్లాసులో మా తమ్ముడి క్లాస్ మేట్స్ ముగ్గురు అమ్మాయిలూ ..అంతే! అందుకే కేంపస్ మొత్తం మీద ఒక్క ఆడ పిల్ల కూడా లేక హాస్టళ్ళ లో ఉండే  కుర్రాళ్ళు అందరూ సాయంత్రం అయ్యే సరికి సినిమా రోడ్ కో మైన్ రోడ్డుకో వెళ్ళిపోయే వారు సిటీ బస్సులో.  ఆ బస్సులు రామదాసు మోటార్ కంపెనీ  వాళ్ళు నడిపే వారు. మొత్తం నాలుగు బస్సుల్లో రెండో నెంబర్ బస్ మా ఇంటి మీదుగా వెళ్ళేది.

నేను హాస్టల్ ఉండకుండా ఇంట్లో ఉండి చదువుకుంటున్న “డేస్కాలర్” ని కాబట్టి ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ లో నా అనుభవాలు కేవలం క్లాసులకీ, పరీక్షలకే పరిమితం అయిపోయి, కాలేజ్ కార్యకలాపాలల్లో చాలా తక్కువ గా పాల్గొనే వాడిని. పైగా నాకు ఎప్పుడూ సాయంత్రం క్రికెట్ వ్యాపకం ఉండేది. అది కాస్త తగ్గాక నా స్నేహితులందరూ కూడా డే స్కాలర్లే కాబట్టి అందరం  సాయంత్రాలు కలిసి గడిపే వాళ్ళం. అందులో ఇళ్ళలో ఉండే వారు కొందరు అయితే, హాస్టల్ బదులు ఇద్దరు, ముగ్గురు కలిసి ఇల్లు అద్దెకు తీసుకుని ఉండే వారు మరికొందరు. మా స్నేహ బృందంలో అతి ముఖ్యులు డి. గణపతి రావు (నేనూ, ఇతనూ పి.యు.సి. లో కూడా క్లాస్ మేట్స్), జి. వేంకటేశ్వర రావు, కె.వి.వి. గోపాల కృష్ణ, ఎన్. గోవింద రాజులు, జె.బి. వెంకట రత్నం, రాంబయ్యేశ్వర రావు, వి. సుందర రావు, ఎన్. సత్యానంద, త్రినాధం, కె. గంగాధరం, డి.వి. మోహన్, వై.ఎస్.ఎన్. మూర్తి  మొదలైన వారు.  వీళ్ళలో ఒకరిద్దరు తప్ప  ఇంచు మించు అందరితోటీ ఇంకా కాంటాక్ట్ లోనే ఉన్నాను. ఇందులో సత్యానంద కాలిఫోర్నియా లో ఉంటాడు…ఆ రోజుల్లోనూ ఇప్పుడూ అతని పేరు ఎన్.ఎస్. నందా యే. డి.వి మోహన్ అంటే ఇండియానా పోలిస్ లో ఉండే మోహన్ దేవరాజు. మిగిలిన వాళ్లందరూ ఇండియాలోనే ఉన్నారు.

వాళ్ళలో వై.ఎస్.ఎన్. మూర్తి తో వారం, పది రోజుల కొకసారి మాట్లాడుకుంటూ, చిన్నా, చితకా సమాజ సేవా కార్యక్రమాలు కలిసి చేస్తున్నాం. ఒక సారి మాలో కొందరం కాకినాడ దగ్గర ఉప్పాడ బీచ్ కి పిక్నిక్ వెళ్ళినప్పటి ఫోటోలు ఇక్కడ జతపరుస్తున్నాను. మా ఒకటి, రెండేళ్ళ సీనియర్స్ లో మాకు బంధుత్వం ఉన్న చింతలూరి సుందర వెంకట్రావు తో కుటుంబ స్నేహం ఉండేది. అతను చదువులోనూ, అన్ని ఆటలలోనూ పై స్థాయిలోనే ఉండి జోక్స్ చెప్తూ సరదాగా ఉండే వాడు. చదువుకునే రోజుల్లోనే మా చుట్టాలయిన జార్జ్ ప్రెస్ వాళ్ళ అమ్మాయిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అతని దగ్గర నేను మిమిక్రీ చెయ్యడం నేర్చుకున్నాను. ఇప్పుడు వాషింగ్టన్ డి.సి లో వాళ్ళ అమ్మాయి దగ్గర ఉన్నాడు. ఇంకా బి.ఎస్.జి.కె, శాస్త్రి, పెంటా రామచంద్ర రావు,  దురిశేటి శేషగిరి రావు మొదలైన వాళ్ళందరితోటీ క్రికెట్ టీమ్ లో ఆడేవాడిని. ఇందులో శేషగిరి కాకినాడలో మా ఇంటి పక్కనే ఉండే సర్వలక్ష్మి ని పెళ్లి చేసుకుని లాస్ ఏంజెలెస్ లో ఉంటాడు. ఆ అమ్మాయి చాలా పేరున్న డాక్టర్. వాళ్ళింటికి నేను చాలా సార్లే వెళ్లాను. ఆ అమ్మాయి అన్నయ్య సోమయాజులు నాకు చిన్నప్పటి బెస్ట్ ఫ్రెండ్. వాడూ కాలిఫోర్నియా లోనే ఉన్నాడు.

నా కాకినాడ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ చదువులో చదువుకన్నా ఎక్కువ నచ్చింది మా ఆఖరి రెండు సంవత్సరాలలోనూ స్టుడెంట్స్ అందరం వెళ్ళిన ఎడ్యుకేషనల్ టూర్స్. ఒక లెక్చరర్ గారి హయాంలో          ప్రత్యేకంగా ఒక రైలు కంపార్ట్ మెంట్ అద్దెకి తీసుకుని  నాలుగో ఏడు దక్షిణ భారత దేశం, ఐదో ఏడు ఉత్తర భారత దేశం లోనూ ఉన్న అనేక ఫేక్టరీలు, కొన్ని చూడ వలసిన ప్రదేశాలు చూసి రావడం నిజంగా ఇప్పటికీ చాలా మంచి అనుభవమే. నిక్కర్లూ, కావాలని కన్నాలు పెట్టుకున్న జీన్స్ పంట్లాలు వేసుకునే ఈ నాటి యువతీ యువకులతో పోల్చి చూసుకుంటే నాకు ఇప్పుడు నవ్వు వచ్చే విషయం ఏమిటంటే ఆ విజ్ఞాన యాత్రలకే కాదు, అందులో విహార యాత్రలకి వెళ్ళినప్పుడు కూడా మేం అందరం సూటూ, బూటూ ఖచ్చితంగా వేసుకునే వాళ్ళం. ఆ నాటి అలాంటి ఫోటోలు కొన్ని ఇక్కడ జతపరుస్తున్నాను.

KKD Eng.College friends 1

ఆ టూర్ లో భాగంగా మేము మద్రాసు వెళ్ళినప్పుడు ఆ రోజుల్లో దక్షిణ భారత దేశానికంతటికీ అత్యంత ఎత్తు అయిన మౌంట్ రోడ్ లో ఉన్న 14 అంతస్తుల ఎల్. ఐ.సి భవనం చూడడం ఒక ముఖ్యాంశం. మన ప్రగతికి చిహ్నంగా ఇప్పుడు ఆ బిల్డింగ్ కంటే ఎత్తు అయినవి ప్రతీ పల్లెటూరి లోనూ కూడా ఉన్నాయి. అప్పడు మద్రాసులో జరిగిన రెండు చిన్న తమాషాలు నాకు బాగా గుర్తున్నాయి. కొంత మంది మిత్రులం “ఎలాగా ఇక్కడి దాకా వచ్చాం కదా. ఏదో ఒక సినిమా షూటింగ్ చూసి తీరాలి” అని మా మేష్టారి పెర్మిషన్ తీసుకుని విజయా స్టూడియోస్ కి వెళ్లాం. అక్కడ గూర్ఖా వాడు ఆప గానే “మేం ఎవరనుకున్నావ్? కాకినాడ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ స్టుడెంట్స్…” అని ఎంత దబాయించినా వాడు మమల్ని లోపలకి వెళ్ళనివ్వకుండా పెర్మిషన్ లెటర్ కావాలన్నాడు. కాస్త బతిమాల్తే “చక్రపాణి సారు ఫలానా చోట ఈ టైముకి ఇంట్లోనే ఉంటారు. వెళ్లి అడగండి” అని సలహా ఇచ్చాడు. సరే అని నలుగురం ఆయన ఇంటికి వెళ్లి ఆయన్ని కలిసి భయం, భయంగా షూటింగ్ చూడ్దానికి పెర్మిషన్ అడిగాం. అయన నవ్వేసి “ఏంది…వంట పూర్తి ఐనాక రుచి చూడాల…కానీ వంట చేస్తా ఉండగా చూస్తే ఏం బావుంటాదీ..” అని నవ్వుతూ ఉత్తరం ఇచ్చారు.

కానీ బహుశా ఆ రోజున ఏ షూటింగూ లేనే లేక ఏదీ చూసిన గుర్తు నాకు లేదు. ఇక మరో చిన్న భాషా దోషం చమత్కారం ఏమిటంటే అరవం బొత్తిగా రాని నేనూ, మరో మిత్రుడూ ..ఎవరో గుర్తు లేదు….మద్రాసు లో సఫారి అనే సినిమా హాలు లో ఇంగ్లీషు సినిమా చూద్దాం అని బస్సు ఎక్కాం. యధాప్రకారం దిగాల్సిన చోటు దాటిపోయాక కండక్టర్ మమ్మల్ని కనిపెట్టి, రిక్షా మీద పొండి అని దింపేశాడు. సరే అని ఓ రిక్షా వాణ్ణి “సఫారి థియేటర్ కి వస్తావా?” అని అడిగాం. వాడు మమ్మల్ని ఎగా, దిగా చూసి “ఒండ్రుబా సార్” అన్నాడు. “వెధవ ఎక్కువ అడుగుతున్నట్టున్నాడ్రా” అని నా మిత్రుడు” నో. దటీజ్ టూ మచ్. రెండు రూపాయలిస్తాం. వస్తే రా. లేక పోతే లేదు” అన్నాడు. వాడు తలూపి, మమ్మల్ని ఎక్కించుకుని, సరిగ్గా పక్క సందులోంచి తిప్పి థియేటర్ దగ్గర దింపాడు. ఆ తరువాత తెలిసింది వాడు ఒక రూపాయి అడిగితే మేము  అతి తెలివికి పోయి రెండు రూపాయిలు ఇచ్చాం అని. అలాంటిదే మరో చేదు అనుభవం ఏమిటంటే ఓ నలుగురం కలిసి మెరీనా బీచ్ లో ఒక చిన్న టెంట్ లో ఉన్న రెస్టారెంట్ కి వెళ్లాం. తీరా చూస్తే అక్కడ అన్నీ ఫేషనబుల్ పదార్థాలే ..అంటే ఇడ్లీ, వడా లాంటివి కాకుండా కట్లెట్, సేండ్ విచ్ లాంటివి. అలాంటివి అలవాటు లేని మాకు మాలో ఇంగ్లీష్ మాంచి ఎక్సెంట్ తో దొరల్లాగా మాట్లాడుతూ అలాగే ఫీలై పోయే సుందర్రావుని సలహా అడిగాం. వాడు “ఓస్ ఇంతేనా” అని తల ఎగరేసి అందరికీ క్యుకుంబర్ సేండ్ విచెస్..ఒక్కోటి ఏకంగా నాలుగేసి రూపాయలు చొప్పున ఆర్డర్ చేశాడు. అవి ఏ నక్క దోస కాయ ముక్కలతో కూరినవో తెలియదు కానీ అంతా విపరీతమైన చేదు. తిన లేక, కక్క లేక అందరం నానా అవస్థా పడ్డాం. ఇప్పుడు అమెరికాలో నేను ఎప్పుడు సబ్ వే లో కానీ మరెక్కడైనా సేండ్ విచ్ లో క్యుకుంబర్ ముక్కలు వేసుకుంటే ఆ నాటి మెరీనా దోస కాయ రుచే గుర్తుకి వస్తుంది.

Main Building

ఆ నాటి పద్ధతి ప్రకారం ఏ డిపార్ట్ మెంట్ కి అయినా ఒకే ఒక హెడ్, ఆయన ఒక్కరిదే ప్రొఫెసర్ స్థాయి. మిగలిన వారు రీడర్, లెక్చరర్ అంతే. అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ పదవి ఉండేది కాదు. అలా మా మెకానికల్ ప్రొఫెసర్ గారు ఎస్.ఎల్. బాల సుబ్రమణ్యం గారు. ఆయన మా ఆఖరి సంవత్సరంలో (1965-66) లో ప్రిన్సిపాల్ అయ్యారు. ఎప్పుడూ ఏదో తన లోకంలోనే విహరిస్తూ ఉండే వారు. ఇతర లెక్చరర్లలో నాకు గుర్తున్న పేర్లు వేంకటేశ్వర రావు, ముత్తా సర్వా రాయుడు గారు (రాజకీయ నాయకులు, మా కుటుంబ సన్నిహితులు ముత్తా గోపాల కృష్ణ గారి అన్న గారు), సర్వే క్లాసులు చెప్పిన వేణుగోపాలాచారి గారు, ఫిజిక్స్ మేష్టారు మురళీ ధర రావు గారు, కెమిస్ట్రీ మేష్టారు దక్షణా మూర్తి గారు, ఎలక్రానిక్స్ ప్రొఫెసర్ గంటి గారు, ఎలెక్ట్రికల్ ప్రొఫెసర్ ముద్దు కృష్ణన్ గారు, ఎప్పుడూ నీరసంగా ఉండి అప్పటికి యాభై ఏళ్ల క్రితం రాసుకున్న కాయితాలు చూసి పాఠం చెప్పే తరుణయ్య గారు మొదలైన వారు.

ఇక్కడ మాకు సివిల్ సర్వే చెప్పిన వేణు గోపాలాచారి గారి రెండు జ్ఞాపకాలు ప్రస్తావించాలి. ఒకటేమో ..మేము సర్వే సామాగ్రి అంతా పట్టుకుని అయన ఇచ్చిన రోడ్డు సర్వే ఎసైన్ మెంట్ కోసం ఎక్కడా అమ్మాయిలూ లేని ఇంజనీరింగ్ కేంపస్ నుంచి బిల బిల లాడుతూ అమ్మాయిలూ తిరిగే పది మైళ్ళ దూరం లో ఉన్న పి.ఆర్. కాలేజ్ వేపు వెళ్ళిపోయే వాళ్ళం అప్పుడప్పుడు. ఆయన సైకిల్ మీద అక్కడికి వచ్చి, సర్వే దుర్భిణీ పి.ఆర్. కాలేజ్ గోడ మీద నుంచి లోపలి వేపు కేసి తిప్పేసి గాలిస్తున్న స్టూడెంట్ ని వెనకాల నుంచి ఠకీ మని మెడ పట్టి రోడ్డు కేసి తిప్పేసి…”అటు కాదు రాస్కెల్..ఇటు ఉంది రోడ్డు” అని చెడా, మడా తిట్టి మొత్తం బేచ్ అంతటికీ సున్నా మార్కులు వేసే వాడు. అయితే ఈయనకి ఒక ట్రాన్సిస్టర్ రేడియో ఉండేది. ఆ రోజుల్లో కాకినాడ నగరం మొత్తానికి అలాంటి పోర్టబుల్ ట్రాన్సిస్టర్ రేడియోలు ఉన్న వాళ్ళు వేళ్ళ మీద లెక్క పెట్టవచ్చును. అంచేత అది ప్రెస్టేజ్ సింబల్. అది చూపించుకోడానికి ఈయన రోజూ సాయంత్రం అటు ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ నుంచి మైన్ రోడ్డు మీదుగా జగన్నాధ పురం బ్రిడ్జ్ దాకా ..అంటే మొత్తం కాకినాడ అంతా పది మైళ్ళ దూరం ఆ రేడియో భుజం మీద పెట్టుకుని  అటూ, ఇటూ సైకిల్ మీద తిరిగే వాడు. అవన్నీ తలచుకుంటే ఇప్పుడు ఎంతైనా నవ్వు వస్తుంది.

మొత్తానికి నా వైజాగ్, కాకినాడ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ చదువు ఐదు సంవత్సరాలలోనూ చెప్పుకోదగ్గ సంఘటనలు ఎక్కువ లేవనే చెప్పాలి. ఆ ఐదు సంవత్సరాలలోనూ ఓ వేపు పంటలు సరిగ్గా పండకా, మరో వేపు పెళ్ళిళ్ళ ఖర్చులూ, మా సుబ్బన్నయ్య మణిపాల్ (కర్నాటక) లో మెడికల్ కాలేజ్ చదువూ వగైరా కారణాలకి మా నాన్న గారు ఆర్థికంగా చాలా ఇబ్బందులు పడ్డారు. నా చదువు కి ఎక్కువ ఖర్చు కాక పోయినా ఈ కుటుంబ వాతావరణాన్ని ప్రతీ రోజూ గమనిస్తూ ఏమీ చెయ్య లేని పరిస్థితుల లోనే నా ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేశాను.  అలాగే మా తమ్ముడు కూడా మూడేళ్ళ తరువాత ఎలక్త్రానిక్స్ లో గ్రాడ్యుయేట్ అయ్యాడు.

కాలక్రమేణా సుమారు నాలుగు దశాబ్దాలు మా ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ తో ఎక్కడా సంబంధం లేక పోయినా, ఆ కాలేజ్ ని JNTU …Jawaharlal Nehru Technological University గా పెద్ద స్థాయి కి పెంపొందించనట్టు, బాగా పురోగమనం చెందుతున్నట్టు వింటూనే ఉన్నాను. అనుకోకుండా మిత్రులు తురగా చంద్ర శేఖర్, ముత్యాల భాస్కర రావుల ప్రోద్బలంతో మా కాలేజ్ 60th వార్శికోత్సవాలలో ప్రముఖంగా పాల్గొనడం జరిగింది. ఆ వివరాలు మరోసారి……..

*

 

 

 

 

పిలక తిరుగుడు పువ్వు: రాజ్యంపై పతంజలి లోచూపు

– ఎ . కె . ప్రభాకర్

~

కథాసాహిత్య విమర్శకుడు ఎ.కే ప్రభాకర్

కొత్త రాష్ట్రం ఏర్పడితే ఎన్ కౌంటర్లు వుండవని కొండంత ఆశతో ఆలోచనలు చేసిన ప్రజాసంఘాల్లోని మేధావుల కన్నా తెల్లదొరలు పోయి దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వస్తే కానిస్టేబుల్ తమ వూరినుంచీ బదిలీ అవుతాడా అని పిసరంత అనుమానంతో అమాయాకంగా ప్రశ్నించిన కన్యాశుల్కం నాటకంలోని జట్కా అబ్బీయే తెలివిమంతుడని యిటీవల నాకు చాలా బలంగా అనిపిస్తుంది. బూర్జువా ప్రజాస్వామ్యంలో పాలకులు మారినంత మాత్రాన ‘రాజదండం’ మారదు; రాజ్యానికి వుండే సహజ సిద్ధమైన కవచకుండలాలు కత్తి కటారులూ మారవుకదా! కాకుంటే వొకప్పటి లాఠీ సంస్కృతి స్థానే యివ్వాళ గన్ కల్చర్ విశృంఖలంగా స్వైరవిహారం చేస్తోంది. శాంతి భద్రతలు కాపాడాలంటే ఆ మాత్రం ‘కఠిన నిర్ణయాలు’ తీసుకోక తప్పదు.

నాలుగు స్తంభాల దొంగాటలో ప్రజాస్వామ్యం ముసుగు చీల్చి రాజ్యం క్రూర స్వభావాన్నీ కర్కశ స్వరూపాన్నీ వాస్తవికత పరిధిని దాటి చిత్రించిన సాహిత్యం మనకు చాలా తక్కువ. వాస్తవికత కూడా భౌతిక సంఘర్షణ చిత్రణ వరకే పరిమితమైంది. ఉపరి తలాన్ని దాటి రావిశాస్త్రి లాంటి వాళ్ళు అరుదుగా పునాదుల్ని స్పృశించారుగానీ దాని లోతుల్లోకి వెళ్లి విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించి మూలాల్ని తాత్వికంగా ఆవిష్కరించిన రచయిత పతంజలి వొక్కడేనేమో! అందుకు అతను యెన్నుకొన్న మాధ్యమం వ్యంగ్యం. ఆ వ్యంగ్యం డొక్కలో చక్కలిగింతలు పెట్టదు; గుండెలో ములుకై గుచ్చుకుంటుంది. వ్యవస్థ మొత్తం సిగ్గుతో తలదించుకొనేలా చేస్తుంది. అప్పటికే అపరాధ భావనతో వున్న వాళ్ళలో అగ్గి రగులుకొల్పుతుంది.

రాజ్యానికి వున్న నానార్థాల్లో పోలీసు వొకటని చానాళ్లు నాకొక అపోహ వుండేది. ‘ఇదేమి రాజ్యం – పోలీసు రాజ్యం’ అని గోడమీది నినాదం చూసాకా కూడా రాజ్యానికి పోలీసు వొక అంగమనే భ్రమలోనే వుండిపోయా. ఆ రెండిటిదీ కుక్క తోకల లాంటి అంగాంగి సంబంధం కాదనీ, అవి రెండూ పర్యాయ పదాలనీ, పోలీసూ రాజ్యం వ్యస్త పదాలు కాదనీ సమస్త పదమనీ, ఆ సమాసం అభేదరూపకమనీ యిరవై ఏళ్ళ క్రితం (ఇండియా టుడే సాహిత్య వార్షిక సంచిక 1995లో) కాకర్లపూడి నరసింహ యోగి పతంజలి రాసిన ‘పిలక తిరుగుడు పువ్వు’ కథ చదివాగ్గానీ అర్థం కాలేదు.
పతంజలి అవసరం లేకుండానే మన సినిమా వాళ్ళకి యీ విషయం యెప్పట్నుంచో బాగా తెల్సు. పోలీసు పాత్రలోని ఠీవీ గాంభీర్యం ఆధిపత్యం అధికార దర్పం శాసించే తత్త్వం వంటి అనేకానేక ‘ఉదాత్త’ లక్షణాలు నచ్చబట్టే నటులంతా జీవితకాలంలో యెప్పుడో వొకప్పుడు పోలీసుగా నటించి జన్మ సఫలం చేసుకొంటారు. వీళ్ళందరికీ మన జాతీయ చిహ్నంలో కనిపించే మూడు సింహాలేవి అన్నవిషయంలో అభిప్రాయ భేదాలుండొచ్చేమో గానీ కనిపించని నాలుగో సింహం మాత్రం పోలీసే. నిజానికి నాలుగు సింహాలూ పోలీసులే. పోలీసు న్యాయమే అంతిమ న్యాయం. కాదని అనుమానం వుంటే నాలాగే పతంజలి ‘పిలక తిరుగుడు పువ్వు’ మరోసారి చదవండి.

న్యాయ వ్యవస్థ స్వతంత్రమైనదనీ న్యాయస్థానాల తీర్పుల్ని చట్టసభల్లో కూర్చొని శాసనాలు చేసేవాళ్ళు సైతం శిరసావహించాలనీ వెర్రి నమ్మకం మనబోటి సామాన్యులకి వుంటుంది. కానీ వాస్తవానికి ప్రజాస్వామ్య సౌధానికి నాలుగు స్తంభాలన్న మాటే అబద్ధమనీ రాజ్యం వొంటి స్తంభపు మేడ అనీ శాసన వ్యవస్థ న్యాయ వ్యవస్థ కార్య నిర్వాహక వ్యవస్థ మీడియా మొత్తంగా ఆ మేడలో సుఖాసీనుడైన పసిడిగలవాడి కాళ్ళ దగ్గర పడివుండే బానిసవ్యవస్థలనీ, ధనికస్వామికి కాపలా కుక్కలకన్నా లేదా పెరట్లో కట్టేసిన పెంపుడు జంతువులకన్నా హీనమనీ పతంజలి ‘పిలక తిరుగుడు పువ్వు’కి ముందు నుంచే చెప్పినప్పటికీ యీ కథలో మాత్రం దాని విశ్వరూప దర్శనం చేయించాడు.

‘పిలక తిరుగుడు పువ్వు’ కథని విశ్లేషించడానికి నా దగ్గర పనిముట్లు లేవు. నిజానికి కథ దానికదే self explanatory – పరిపూర్ణం. వ్యాఖ్యలూ టీకా టిప్పణులూ అవసరం లేదు. కానీ ఆ కథ నాకిచ్చిన యెరుకని పదుగురితో పంచుకోవాలనే చాపల్యంతోనే యీ నాల్గు మాటలూ…

జ్ఞానం రాజద్రోహమనీ కుట్ర కేసుకి కారణం కావొచ్చనే హెచ్చరిక ఆ కథలోనే వున్నప్పటికీ పిలక తిరుగుడు పువ్వు వివిధ సందర్భాల్లో ప్రాసంగికంగా గుర్తొస్తూనే వుంటుంది. కారణం – రచయిత కథనంలో వాడిన అనుపమానమైన వ్యంగ్యం. సీరియస్ కథాంశాన్ని నాన్ సీరియస్ గా చెప్పడం అంత తేలికైన పని కాదు. నిజానికి వొక విధంగా చూస్తే యీ కథలో కథ లేదు. గోపాత్రుడు నవలకి పిలక తిరుగుడు పువ్వు కొనసాగింపు మాత్రమే. ఈ సీక్వెల్ శిల్పం కూడా తెలుగులో అరుదు. ఒక పాత కథనుంచీ దానికి కొనసాగింపుగా మరో కొత్త కథని సృష్టించడం మృత శిశువుకి జన్మనివ్వడం లాంటిదని విలియం గోల్డింగ్ మాట కేవలం ప్రయోగం కోసం రచనలు చేసే రచయితల విషయంలో నిజం కావొచ్చుగానీ కథా కళ మర్మం తెలిసిన పతంజలి విషయంలో మాత్రం కాదు.

భూమి గుండ్రంగా వుందా బల్లపరుపుగా వుందా అన్న వాదనతో మొదలైన ఆలమండ గ్రామస్తుల కథ కులాల విశ్వాసాల బోయినాల సంఘర్షణలో రాటుతేలి యుద్ధాన్ని తలపించే దొమ్మీగా పరిణమించి పోలీసు ప్రవేశంతో మున్సిఫ్ కోర్టుకొస్తుంది. మేజిస్ట్రేట్ గంగాధరం భూమి బల్లపరుపుగా వుందని తీర్పు చెప్తూ దానికి జీవితాన్ని అన్వయించి వుపపత్తి పూర్వకంగా వొక తర్క బద్ధమైన తత్త్వాన్ని ఆవిష్కరించి కేసు తేల్చేసాడు.

‘మన జ్ఞానానికి సార్థకత లేదు. మన విశ్వాసాల మీద మనకు విశ్వాసం లేదు. మన విలువల మీద మనకు గౌరవం లేదు. మన దేవుడి మీద మనకు భక్తి లేదు. మన నాస్తికత్వం మీద మనకు నమ్మకం లేదు. మన తోటివాళ్ళ మీద మనకు మమకారం లేదు. మన ప్రజాస్వామ్యం మీద మనకు అవగాహనగానీ గురిగానీ లేదు. మన జ్ఞానానికీ, విశ్వాసానికీ పొంతన లేదు. విశ్వాసానికీ ఆచరణకీ పొందిక లేదు. భూమి బల్లపరుపుగా ఉన్నపుడు మాత్రమే ఇలాంటి జీవితం కళ్ళబడుతుంది.’

మేజిస్ట్రేట్ చేసిన వ్యంగ్యంతో కూడిన వ్యధాభరితమైన సత్యావిష్కరణే గోపాత్రుడు నవలకి ముగింపు. అక్కడితో ఆ కథ అయిపోయింది.

patanjali

గంగాధరం తీర్పు సమాజంలో జీవితాలు అస్తవ్యస్తంగా అబద్ధాలమయంగా తయారయ్యాయి – ప్రజలు ‘ఇష్టారాజ్యం’ గా వ్యవరిస్తున్నారన్న అర్థం వచ్చేలా వుంది. మరిక దండధారి అయిన పోలీసు అస్తిత్వానికి అర్థం యేమిటి – పోలీసు రాజ్యం యేమైపోవాలి అన్న సిఐ అంతర్మథనంతో కొత్త కథ మొదలైంది. ‘చూపున్న పాట’లోని పోలీసే గోముఖం తొడుక్కొని యిక్కడ దర్శనమిస్తాడు.
పోలీసువారి ‘నమ్మకానికీ – ఆచరణకీ తేడా లేదే. విశ్వాసానికీ జీవితానికీ వ్యత్యాసం లేదే.’ చెప్పిందే చేస్తున్నారు. దండం దశగుణం భవేత్ అని నమ్మి తంతానొరే అని చెప్పి తంతున్నారు. కేసుకింత అని చెప్పి అబద్ధానికి తావులేకుండా అంతే తీసుకుంటున్నారు. అంతా ఖుల్లం ఖుల్లా. సర్వ సామాన్య వ్యవహారమే. బహిరంగ వ్యాపారమే. నిత్య కృత్యమే. మరిక ‘భూమే కాకుండా జీవితం కూడా బల్లపరుపుగా ఉన్నాదని చెప్పడానికి’ ఆస్కారం లేదే! భూమి గుండ్రంగానో బల్లపరుపుగానో లేదు పోలీసు లాఠీ లాగా లేదంటే టోపీ లాగా వుందని యింకా కాదంటే తుపాకీ తూటాలానో బాయ్ నెట్ లానో వుందని పోలీసు నమ్మకం. ‘నల్ల గౌనేసుకున్నోడి నమ్మకం తీర్పయిపోయి’ మిగిల్నోళ్ళ నమ్మకాలు అందునా పోలీస్ నమ్మకానికి విలువ లేకుండా పోవడంలో, ఆ తీర్పుని పోలీస్ కూడా అంగీకరించవలసి రావడంలో మిక్కిలి ‘డేంజరున్నాది’- అనుకొన్నాడు జామీ స్టేషన్ సిఐ.

తమ యేలుబడిలోని వొక చిన్న రాజ్యంలో ప్రజా జీవితం సవ్యంగా లేనందువల్లే యిటువంటి అపసవ్యమైన పిలక తిరుగుడు తీర్పుని ఎస్. కోట మాజిస్ట్రేట్ యిచ్చాడనీ అందుకు ఆ యిలాకా సిఐ బాధ్యత వహించి జీవితంలోకి తొంగి చూసినందుకు అతనికి బుద్ధి చెప్పాలనీ డి యస్పీ దొరగారు భావించడంతో ధర్మ కర్మాచరణ దీక్షా బద్ధులైన వారి పరోక్ష నేతృత్వంలో కనుసన్నల్లో పోలీస్ యాక్షన్ మొదలైంది. పోలీస్ పవరేంటో పిలక తిరుగుడు మున్సఫ్ మాజిస్ట్రేట్ కి ఘరానా పోలీస్ సిఐ తెలియ జెప్పడమే యీ కథ.

గోపాత్రుడు (1992) నవల చదవకపోయినా ‘పిలక తిరుగుడు పువ్వు’ దానికదే నిండైన కథగా రూపొందడానికి పతంజలి కథని యెత్తుకొన్న విధానమే గొప్పగా దోహదం చేసింది. పాత కథలోని ముగింపు – గంగాధరం తీర్పు. దాన్ని సమీక్షించడం, కొత్త కథకి ప్రస్తావనగా వుపయోగపడగల పోలీసు అధికారాన్ని బేరీజు వేసుకోవడం – యీ రెండు పనుల్నీ కథ యెత్తుగడ నెరవేర్చింది. న్యాయవ్యవస్థ పోలీసుపై ఆధిపత్యం నెరపి శాసించడమనేది గొప్ప ప్రమాదం – ఆ ప్రమాదం కొనసాగనివ్వడానికి వీల్లేదు అన్న సూచనకి ప్రస్తావనలోనే బీజాలు పడ్డాయి. దాన్నెలా సాధిస్తాడన్నదే మిగతా కథ అంతా.

రాజు తల్చుకొంటే దెబ్బలకి కొదవేముంది? పోలీసు తల్చుకొంటే చేయలేనిది ఏముంది? సవాలక్ష అభియోగాలూ బైండోవర్లూ మిస్సింగ్ లూ చిత్రహింసలూ లాకప్ డెత్ లూ ఎన్ కౌంటర్లూ రాజద్రోహం కుట్ర కేసులూ … యేదైనా సాధ్యమే. ఆలమండ దొమ్మీలో మేజిస్ట్రేటు యెవరికీ శిక్ష వెయ్య లేదు. ‘అందర్నీ వొగ్గీసినాడు’. సి ఐ వాళ్ళందరి మీదా వైనవైనాలుగా రికార్డు స్థాయిలో కుట్ర కేసులు బనాయించి కోర్టుకి హాజరు పరుస్తాడు. భూమి బల్లపరుపుగా వుందని తీర్పునిచ్చి – దాన్నిధిక్కరించి నందుకు కొందరికి శిక్ష కూడా విధించిన గంగాధారమే అన్ని కుట్రకేసుల్లోనూ ప్రథమ సాక్షి.

ఇప్పటి దాకా మంచుతెర చాటున దాగిన సూర్యబింబంలా దోబూచులాడిన రచయిత దృక్పథం ఇక్కడ నుంచీ బాహాటమైంది. ఎండ చురుకు చర్మం లోపలి పొరల్ని సైతం తాకుతుంది. పాలకుల చేతిలో ప్రజల్ని అదుపులో వుంచడానికి ప్రజాస్వామ్యంలో యిన్ని ఆయుధాలున్నాయా అని ఆశ్చర్యపోతాం. ఏలినవారు కుట్రకేసులు ఆడా మగా తేడా చూపకుండా మనుషుల మీదే కాదు వీరబొబ్బిలి లాంటి కుక్క మీద కూడా పెట్టినట్టు చెప్పడం హాస్యానికి కాదు; అధిక్షేపానికే అని పాఠకులకి అర్థం కావడానికి ఆట్టే సేపు పట్టదు.

గంగాధరానికే విషయంలోని గాంభీర్యం కాస్త ఆలస్యంగా బోధపడింది. కుట్ర కేసుల అంతరార్థం ఏఏపి చెప్తే గానీ తెలుసుకోలేడు. ‘ఏటిదంతా’ అని యుద్ధం చేయలేని అర్జునుడిలా అడుగుతాడు.
ఏఏపి వువాచ:
“విది పోలీసు మాయ … గవర్నమెంటోడి లీల …”
పద్దెనిమిది అధ్యాయాల్లో చెప్పాల్సిన సారం అంతా వొక్కముక్కలో తేల్చేశాడు. రచయిత ఏఏపిని అసిస్టెంట్ పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ అని గాక అసిస్టెంట్ పోలీస్ ప్రాసిక్యూటర్ అనడంలో చమత్కారం, పోలీస్ కీ గవర్నమెంట్ కీ అభేదాన్ని పాటించడంలో చాతుర్యం గమనించాలి.
‘కేసులు దాఖలు చేసినవారు: భారత ప్రభుత్వము తరపున వారి ఘనత వహించిన ప్రతినిధులు … సర్కిల్ ఇన్స్ పెక్టర్ వారు.’ ప్రభుత్వం అమూర్తం. దానికి నిండైన రూపం పోలీసు. ఈ విషయంలో సందేహానికి యిక తావు లేదు.
“ఒక్క కుట్ర కేసైనా నిలబడదు …” కక్షగా అన్నాడు గంగాధరం. మాయా వినోదం లీలా క్రీడల పరమార్థం అర్థం కావాలంటే ప్రభువులు విశ్వరూపం చూపించాల్సిందే! [జాక్ లండన్ ‘ఐరన్ హీల్’ (తెలుగు అను: ఉక్కు పాదం) నవల్లో తన పరిధిని మర్చిపోయి పేదల కష్టాలకి కారణాలు తెలుసుకొనే ప్రయత్నం చేసిన మతాధికారిని చర్చి పిచ్చివాడని ముద్ర వేసి బహిష్కరిస్తుంది. ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరులకి మంచి జీవితాన్ని కోరుకొన్న న్యాయాధికారి గంగాధరంది కూడా దాదాపు అదే పరిస్థితి.] కుట్రకేసులు నిలబడతాయని పోలీసులు వాట్ని పెట్టరు. అల్లరిపెట్టడానికి పెడతారు. ఆ మనుషులు పెట్రేగిపోకుండా కొంతకాలమైనా కంట్రోల్ లో ఉండటానికి పెడతారు. పిరికివాళ్ళని జడిపించడానికి పెడతారు – అన్న ఏఏపి సోయి తెలివి కూడా అతనికి లేవు.

రాంనగర్, సికింద్రాబాద్, పార్వతీపురం … యెన్ని చూడలేదు మనం. కతలూ కవితలూ రాసుకొనేవాళ్ళూ పత్రికలూ పుస్తకాలూ అచ్చేసేవాళ్ళూ ‘చట్ట బద్ధముగా ఏర్పడిన భారత ప్రజాస్వామ్య గణతంత్ర వ్యవస్థను కుట్ర పూరితముగా కుత్సిత బుద్ధితో సాయుధముగా కూల్చివేస్తార’నా కేసులు పెట్టేది? దశాబ్దాలపాటు కేసులు నడుస్తాయి. కేసు కొట్టేసే లోపు కొందరు సైద్ధాంతికంగా దూరమౌతారు. కొందరు దాటుకుంటారు. కొందరు దాటిపోతారు. కొందరు జారిపోతారు. కొందరు లొంగిపోతారు. కాదంటే కొంతమందిని లేపేయొచ్చు. కొందరు వాళ్ళే లేచిపోతారు.
పాపం ఎస్ కోట మేజిస్ట్రేట్ లాంటి వారికి జీవితం గందరగోళంగా వుందన్న భోగట్టా తెలుసు, అందుకు కారణాలూ తెలుసు. కానీ దాన్ని చక్కదిద్దే దారులే తెలీవు. తెలిసినా వ్యవస్థ ఫ్రేములో బిగుసుకొని మాత్రమే బతకాల్సిన – బతగ్గల గంగాధరాలు ఏం చేయలేరు. చేయడానికి ప్రయత్నించినట్టు యే మాత్రం వాసన వచ్చినా పిలక కత్తిరించే యంత్రాంగం వుండనే వుంది.
ఆ యంత్రాంగానికొక రీతి వుంటుంది. రివాజు వుంటుంది. సంప్రదాయం వుంటుంది. ఆచారముంటుంది. హైరార్కీ వుంటుంది. క్రమశిక్షణ వుంటుంది. విశ్వాసం వుంటుంది. విధేయత వుంటుంది (పై పెచ్చు దానికి శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ నూకాంబికాదేవి అనుగ్రహం కూడా తోడుంటుంది.) అంతిమంగా దానికొక పిలాసఫీ వుంటుంది. వాటన్నిటినీ ‘ఎక్సీడ్’ చేసి జీవితం గురించి ఆలోచించడం గంగాధరం చేసిన నేరం.
జీతాలు తీసుకొని పోలీసు వారి అభియోగాల్ని అనుసరించి వారు ప్రవేశపెట్టిన సాక్ష్యాల ప్రకారం కేసులు విచారించి ముందుగానే రచించి యిచ్చిన స్క్రీన్ ప్లే ప్రకారం పరిష్కారాలు చెబుతూ వొక వుద్యోగిగా తన పరిమితులు గుర్తెరిగి న్యాయాధికారిగా పాలకులు నిర్దేశించిన విద్యుక్తధర్మాన్ని సక్రమంగా నిర్వర్తిస్తూ సుఖంగా వుండక పరిధులు దాటి ప్రమేయాలు మీరి జీవితంలోకి తొంగి చూసినందుకు వొక వేళ కుట్ర కేసంటూ పెడితే మున్సఫ్ మాజిస్ట్రేట్ గంగాధరం మీద పెట్టాలని సెషన్స్ జడ్జి అభిప్రాయం.

‘ప్రజాజీవితం పోలీసువారి చేతుల్లో సుఖంగా, శాంతంగా, చల్లగా ఉందని, భూమి ఒకవేళ బల్లపరుపుగా ఉన్నా కూడా పోలీసువారు దాన్ని తమ చేతుల్లోకి తీసుకొని పిండిలా నలిపి, గుండ్రంగా చేయగలరనీ …’ సెషన్స్ జడ్జి అనుభవ పూర్వకంగా యేర్పరచుకొన్న నమ్మకం కూడా.

ఆ నమ్మకం చాలా బలమైందనీ తిరుగులేనిదనీ అండర్ కవర్ కాప్ ల్ని సూపర్ కాప్ ల్ని సృష్టిస్తోన్న పూరీ జగన్నాథ్ లు శీనూ వైట్లాలు త్రివిక్రం శ్రీనివాస్ లూ … నిర్ధారిస్తున్నారు. దొరతనం వారు ఆచరించి చూపిస్తున్నారు. పోలీసుల శక్తి సామర్ధ్యాల ముందు న్యాయం, ధర్మం, చట్టం, రాజ్యాంగం పౌర హక్కులూ అన్నీ బలాదూరేనని తొడగొట్టి మరీ హెచ్చరిస్తున్నారు. కథలో ఆ హెచ్చరికని న్యాయాధిపతి నోట పలికించడమే గొప్ప ఐరనీ. మాట వుచ్చరించే వారి స్థాయిని బట్టీ విలువల్ని తొడుక్కొంటుంది.
కేసుల్ని దాఖలు చేయడానికి పోలీసువారు ఉపయోగించిన భాష న్యాయ పరిభాషా పాలక వర్గానికే ప్రత్యేకమైనవి. భాషకి వర్గ స్వభావం వుంటుంది. ఆయా వర్గాలకే పరిమితమైన విలక్షణమైన జార్గాన్ వుంటుంది. అత్యాధునిక యుగంలో సమస్త అవలక్షణాలతో రాచరిక వ్యవస్థ యింకా అమలౌతున్న రీతిని తెలియజెప్పడానికి పతంజలి ఆయా సందర్భాల్లో భాషని కూడా గొప్ప సాధనంగా స్వీకరించాడు.

పోలీసురాజ్యంలో న్యాయవ్యవస్థలోని వైకల్యాన్నీ బలహీనతనీ డొల్లతనాన్నీ బహిరంగ పరచడమే కథలో ప్రధానాంశమైనప్పటికీ మానవ ప్రవృత్తిలోని నైచ్యాన్ని ఆనుషంగికంగా విమర్శించే పని కూడా రచయిత వొక పూనికతో చేయడం గమనించాల్సిన విషయం.

పెట్టుబడుల విష పుత్రికలూ పాలకుల పెంపుడు జంతువులూ అయిన సువార్త దుర్వార్త కల్పన కంగాళీ లాంటి గబ్బు పట్టి పోయిన నేలబారు పత్రికల చౌకబారు జర్నలిస్టుల అనైతిక వర్తన గురించీ, స్ట్రింగర్లకీ కాంట్రిబ్యూటర్లకీ జీతాలైనా సరిగ్గా యివ్వని దగాకోరు పత్రికల యాజమాన్యాల దోపిడీ గురించీ, జలగల్లా డబ్బులు పీల్చి పార్టీలని దమ్ములగొండుల్లా పీక్కుతినే ప్లీడర్ల దందాల గురించీ, కండ బలంతోనో మంద బలంతోనో తమ మనోభావాల్ని మందిమీద రుద్దే అరాచక మూక క్షుద్ర రాజకీయాల గురించి కథలో పతంజలి చేసిన పరిశీలనలు ఆ వ్యవస్థల మీద అసహ్యం కలిగేలా చేస్తాయి. అయితే వస్త్వైక్యత దెబ్బ తినకుండా వాటిని కథలో యిమడ్చడంలో రచయిత ప్రతిభ కనపడుతుంది.

రాజుగారి బుల్లి గడ్డమ్మీదో పొడవాటి ముక్కు మీదో పజ్యాలు చెప్పుకొని అవార్డులూ సత్కారాలూ పొందకుండా గడ్డం కింద బొల్లి గురించో ముక్కుమీది మచ్చ గురించో యిలా కతలు రాసినందుకు పిలక పుచ్చుకొని కోర్టుకీడ్చి కుట్రకేసంటూ పెడితే రచయిత మీద పెట్టాలి. రచయితలు వీలయితే రెండు రెళ్ళు నాలుగు అంటూ యెక్కాల పుస్తకం రాసుకోవచ్చు. మహా అయితే అదొక గుణకారం అని నిర్వచించవచ్చు. కానీ అది కూడిక కూడా అని విప్పి చెప్పడం కన్నా మించిన రాజద్రోహం లేదు. జీవితంలోకి రాజకీయ విశ్వాసాల్లోకీ తొంగిచూసే తనది కాని బాధ్యత నెత్తికేసుకోవడమే రచయిత చేసిన నేరం అని పాఠకుడిగా నా నమ్మకం. రచయిత బోనులోనూ పాఠకుడు తీర్పరి స్థానంలోనూ వున్నప్పుడు పాఠకుడి జ్ఞానానికీ విశ్వాసానికీ యెక్కువ విలువుంటుంది గదా!
కమ్యూనిస్టు ప్రపంచంలో దేశాలకు సరిహద్దులుండవు; యుద్ధాలుండవు అదే కమ్యూనిజం అంతిమ ఫలితం అని చెప్పుకుంటాం. మరి రాజ్యం యేమౌతుంది – ఎటువంటి ఆధిపత్యాలు లేని రాజ్యాధికారం యెలా వుంటుంది – రాజ్యం అభావమయ్యే స్థితి సంభవిస్తుందా – సంభవిస్తే అది యెలా వుంటుంది?? పిలక తిరుగుడు కథ వొకటికి పదిసార్లు చదివినప్పుడల్లా యీ ప్రశ్నలు పదే పదే తొలుస్తుంటాయి. మానవీయ గుణాలు దయ, కరుణ, ప్రేమ, సమత్వ భావన లోపించిన రాజ్యమూ రాజ్యాధికారాలూ అవసరం లేదనీ మన తోటి వాళ్ళమీద మనకు మమకారం లేనప్పుడు భూమి బల్లపరుపుగానే వుంటుందనే గంగాధరం ముఖత: రచయిత బెంగటిల్లాడు. పరస్పర వైరుధ్యాలు లేకుండా మన సిద్ధాంతాలూ ఆచరణా వాదాలూ విలువలూ జ్ఞానం సత్యం సజావుగా సూటిగా యేకాత్మకంగా సాగినప్పుడు భూమి గుండ్రంగానే వుంటుంది. సమస్త ప్రజానీకానికీ సుఖంగా నివాసయోగ్యంగా వుంటుంది. ఆనంద ధామంగా వుంటుంది. జీవితం సవ్యంగా వుంటుంది. వికాసోన్ముఖంగానూ వుంటుంది. కథ ద్వారా పతంజలి పాఠకులతో పంచుకోదలచిన చూపు అదే – ఆశించిన ప్రయోజనం అదే.

*

గ్రీన్ గేబుల్స్ ఇంట్లో ఆన్ – 18

 

 

  Anne Of Green Gables By L.M.Montgomery

 మర్నాడు మధ్యాహ్నం ఆన్ వంటింటి కిటికీ పక్కన కూర్చుని బొంత కుట్టుకుంటోంది. డయానా వాగు పక్కని పల్లం లో నిలుచుని రహస్యంగా చెయ్యి ఊపటం కనిపించింది. ఆన్ ఒక్క తృటిలో అక్కడికి చేరింది…ఆశా ఆశ్చర్యమూ  కళ్ళలో గంతులేస్తున్నాయి..అయితే , దిగులుగా ఉన్న డయానా మొహం చూడగానే అవి ఆవిరైపోయాయి.

” మీ అమ్మగారు ఇంకా సర్దుకోలేదా ? ”

డయానా తల అడ్డంగా ఊపింది.

” లేదు…ఇంకెప్పుడూ నీతో మాట్లాడద్దంది. ఎంత ఏడ్చానో – నీదేం తప్పే లేదని , ఏమీ కరగలేదు. ఎంతో బతిమాలితేనే గాని  నీకు ఇలా వీడ్కోలు చెప్పేందుకు ఇక్కడికి రావటానికి ఒప్పుకోలేదు. పదంటే పదే నిమిషాలలో వచ్చేయాలట- గడియారం పక్కన పెట్టుకు కూర్చుంది ”

” పదినిమిషాలు ! ఎప్పటికీ విడిపోబోతుంటే ఏం సరిపోతాయి .. ” ఆన్ గొంతు బొగురు పోయింది – ” నన్ను మర్చిపోవు కదూ డయానా ? నీకు ఇంకా..మంచి స్నేహితులు దొరికాక కూడా ?? ”

” ఎందుకు మర్చిపోతాను..” డయానా ఏడుస్తోంది – ” ఇంకెవరూ నాకు ప్రాణ స్నేహితురాలు అవలేరు…ఎవ్వ- రూ ! ఇంకెవరినీ నిన్ను ప్రేమించినట్లు ప్రేమించనేలేను ”

” ఓ..డయానా ! నీకు నేనంటే అంత ప్రేమా ? ”

” అవును కదా..నీకు తెలీదా ? ”

” ఊహూ. తెలీదు ..నేనంటే ఇష్టం అనుకున్నాను నీకు ..ఇంత ప్రేమ ఉందని నిజంగా  అనుకోలేదు డయానా ! అసలు..అసలు నన్నెవరైనా ప్రేమించగలరనే నేను అనుకోలేదు …చాలు. ఇక అంతా చీకటైపోతున్నా ఈ కాంతికిరణం ఒకటీ జీవితాంతం చాలు ! ఏదీ..మళ్ళీ చెప్పవూ ఆ మాట ? ”

 

” నువ్వంటే నాకు చాలా చాలా ప్రేమ ఆన్ ! ఏనాటికీ..ఏమాత్రం సందేహం అక్కర్లేదు నీకు  ” – డయానా అమిత స్థిరంగా చెప్పింది.

” నాకూ అంతే- మనం ఆఖరిసారి చదువుకున్న కథలో లాగా..నీ స్మృతి నా జీవితాంతమూ  వెలిగే నక్షత్రం నాకు . నీ జుట్టులో ఒక కుచ్చుని కత్తిరించి ఇవ్వవా నాకు..నీ జ్ఞాపకంగా దాచుకుంటాను ”

” నీదగ్గరేమైనా ఉందా , కత్తిరించేందుకు ? ” డయానా కళ్ళు తుడుచుకుంటూ అడిగింది.

” బొంత కుడుతూ వచ్చేశానుగా, ఆ కత్తెర నా జేబులోనే ఉంది ” – ఆన్ దాన్ని బయటికి తీసి డయానా గిరజాలలో ఒక చిన్న దాన్ని జాగ్రత్తగా కత్తిరించి భద్రంగా జేబులో పెట్టుకుంది –  ” ఇక సెలవు నేస్తం ! పక్క పక్క ఇళ్ళలో ఉన్నా ఇక మనం అపరిచితుల్లాగే ఉండాలి కదా.. నా హృదయం మాత్రం ఎప్పుడూ నీదే, నీకే ”

డయానా కనుచూపుమేర దాటిపోయేదాకా ఆన్ అక్కడే నిలబడిఉంది. డయానా వెనక్కి వెనక్కి చూస్తూ, చెయ్యి ఊపుతూ వెళ్ళిపోయింది. అప్పుడిక ఆన్ కూడా  భారంగా అడుగులేసుకుంటూ ఇంటికి బయల్దేరింది-

” అంతా అయిపోయింది మెరిల్లా ” ప్రకటించింది . ” నాకిక ఎవ్వరూ స్నేహితులు దొరకరు. ఇదివరకైతే కాటీ మారిస్, వయొలెట్టా అయినా ఉండేవాళ్ళు – అదే మెరిల్లా, నా ఊహా సఖులు. ఇప్పుడు వాళ్ళు మళ్ళీ వచ్చినా అప్పటిలాగా ఉండదు, నిజంగా ఉన్న అమ్మాయితో స్నేహం చేశాక. మేమిద్దరం వీడ్కోళ్ళు చెప్పుకున్నాం- ఆ మాటలు ఎప్పటికీ నాకు పవిత్రంగా మిగిలిపోతాయి. డయానా జుట్టు కొంచెం కత్తిరించి తెచ్చుకున్నాను- చిన్న గుడ్డసంచీలో వేసి కుట్టుకుని నా మెళ్ళోనే ఉంచుకుంటాను, అస్సలు తీయను. నేను పోయాక నాతోబాటు దాన్ని కూడా సమాధి చెయ్యి మెరిల్లా. నేనిక ఎక్కువ కాలం బతకననే అనిపిస్తోంది. నేను చచ్చిపోయి చల్లగా గడ్డకట్టి ఉన్నప్పుడైనా – నన్ను చూసి మిసెస్ బారీ మనసు కరుగుతుందేమో , డయానాని నా అంత్యక్రియలకి రానిస్తుందేమో ”

” నువ్వనుకునేవేమీ జరగవులే , నాకేం నమ్మకం లేదు ” – బాఢలోంచి వచ్చిన చిరాకు మెరిల్లాకి.

మరసటిరోజు పొద్దున- ఆన్ పుస్తకాలు చేత్తో పుచ్చుకుని బడికి బయల్దేరింది- పట్టుదలగా  మొహం పెట్టుకుని. మెరిల్లా ఆశ్చర్యపోయింది.

” మళ్ళీ బడికి వెళ్తాను ”  ప్రకటించింది – ” నాకిక మిగిలింది అదొక్కటే. డయానాని దూరం నుంచయినా చూసి తృప్తిపడతాను  ”

 

” కాస్త పాఠాల మీద కూడా ధ్యాస పెట్టు ” మెరిల్లా తన సంతోషాన్ని దాచుకుంటూ అంది . ” మనుషుల తలలమీద పలకలు బద్దలు కొట్టే కార్యక్రమాలూ అవీ మళ్ళీ పెట్టుకోవని ఆశిస్తాను.  నోరు మూసుకుని టీచర్ చెప్పినట్లు విను ”

MythiliScaled

” ఆదర్శ విద్యార్థిని గా ఉండేందుకు ప్రయత్నిస్తాను ” ఆన్ నిస్తేజం గా చెప్పింది- ” అలా ఉండటం ఏమంత  బావుంటుందనుకోను. మిన్నీ ఆండ్రూస్ ‘ ఆదర్శ విద్యార్థిని ‘ అని మిస్టర్ ఫిలిప్స్ అంటుంటారు , ఆమెకి పిసరంత ఊహాశక్తి కూడా లేదనిపిస్తుంది. ఎప్పు- డూ నీరసంగానో లేకపోతే ముళ్ళమీద కూర్చున్నట్లో ఉంటుంది.  ఇప్పుడు నేను ‘ క్రుంగిపోయి ‘ ఉన్నాను గనుక అలా ఉండటం నాకూ కుదురుతుందేమోలే. వెళ్ళొస్తాను మెరిల్లా, చుట్టు దారిలోంచి వెళతాను, బర్చ్ దారిలోంచి వెళ్ళను – డయానా లేకుండా ఒక్కదాన్నే అటు వెళితే తట్టుకోలేను ”

ఆన్ ని బళ్ళో పిల్లలందరూ చేతులు చాపి ఆహ్వానించారు.  ఆన్ కొత్త కొత్త ఆటలు కనిపెడుతుండేది , గొంతెత్తి భావస్ఫోరకంగా పాడుతుండేది ,  నాటకీయంగా పద్యాలు చదివేది – వాటన్నిటినీ గుర్తు చేసుకుని ఇన్నాళ్ళూ అందరూ నొచ్చుకునేవాళ్ళు , ఆన్ రావటం మానేశాకే ఆమె విలువ హెచ్చినట్లయింది. ఒక్కొక్కళ్ళూ యథాశక్తి ఆన్ ని సంతోషపెట్టే ప్రయత్నం చేశారు. రూబీ గిల్లిస్ తను తెచ్చుకున్న మూడు ప్లమ్  పళ్ళనీ ఆన్ కి ఇచ్చేసింది. ఎల్లా మెక్ ఫర్సన్ దగ్గర చాలా అందమైన పువ్వుల పుస్తకం ఉంది – అందులోంచి పెద్ద , పసుప్పచ్చటి పాన్సీ పువ్వుని కత్తిరించి ఆన్ కి బహూకరించింది. సొఫీ స్లోన్ కి లేస్ అల్లికలో ఒక సొగసైన పద్ధతి తెలుసు – అది ఇంకెవ్వరికీ రాదు – ఆన్ కి అది నేర్పిస్తానని వాగ్దానం చేసింది. కాటీ బట్లర్ తన దగ్గరున్న  ఖాళీ సెంట్ సీసా లో నీళ్ళు నింపి ని ఆన్ చేతిలో పెట్టింది- వాటిని ‘ పలక కడిగే నీళ్ళు ‘ గా వాడితే ఆన్ పలక పరిమళాలు వెదజల్లింది. జూలియా బెల్ ఒక లేత గులాబి రంగు కాయితాన్ని హృదయాకారం లో  కత్తిరించి దాని అంచు వెంబడి ఈ అక్షరాలు రాసింది – [ రూబీ చేతిరాత చాలా బావుంటుంది ]

” పొద్దువాలుతూన్నప్పుడు ..నింగి తన సిగలో నీలి తారకను తురుముకునేప్పుడు – నీ ఈ ప్రియసఖిని గుర్తు చేసుకుంటావు కదూ –   వెంటనే ఉన్నా, దూరాన ఉన్నా ”

” అందరిలో ఇలా మెప్పు పొందటం బాగుంది నాకు ” – ఆ రాత్రి మెరిల్లాకి ఆన్ ఆనందంగానే చెప్పింది.

ఆన్ తిరిగివచ్చినందుకు సంతోషించింది ఆడపిల్లలొకరే కాదు . మిస్టర్ ఫిలిప్స్ ఆన్ ని ఏమీ అనలేదు , మిన్నీ ఆండ్రూస్ పక్కన కూర్చోబెట్టాడు – భోంచేసేందుకు వెళ్ళొచ్చేసరికి ఆ డెస్క్ మీద పెద్ద ఆపిల్ పండొకటి ఉంది. దాన్ని స్ట్రాబెర్రీ ఆపిల్ అంటుంటారు. ఆన్ కి నోరూరి తీసుకుని కొరకబోతూ ఉండగా- అటువంటి పళ్ళు కేవలం గిల్బర్ట్ బ్లైత్ వాళ్ళ తోటలోనే పండుతాయని గుర్తొచ్చింది. చటుక్కున దాన్ని డెస్క్ మీద పెట్టేసి చేతిగుడ్డతో వేళ్ళు గట్టిగా తుడిచేసుకుంది. మర్నాటి పొద్దునవరకూ ఆ పండు అక్కడే ఉంది… పొద్దునే గదులు ఊడ్చే తిమోతీ ఆండ్రూస్ కి సొంతమయేవరకూ. ఆ రోజు బళ్ళో ఆన్ కి మరొక కానుక పంపబడింది. అది ఎరుపూ పసుపూ రంగు కాయితాలు చుట్టి ఉండే ‘ ప్రత్యేక బలపం ‘ . మామూలు బలపాలు ఒక సెంటు ఖరీదు ఉంటే దీని ఖరీదు రెండు సెంట్లు. పంపినవాడు చార్లీ  స్లోన్. ఆన్ దాన్ని ప్రీతితో అందుకుని చార్లీ కి ఒక చిరునవ్వు కూడా అందజేసింది. పాపం- కుర్రాడు సంతోషం తో తలతిరిగి డిక్టేషన్ మొత్తం తప్పులు రాశాడు – బడి వదిలాకా  ఇంకో గంట  అక్కడే కూర్చుని పదిసార్లు అదే మళ్ళీ మళ్ళీ రాసే శిక్షని మిస్టర్ ఫిలిప్స్ నుంచి స్వీకరించాడు.

డయానా మాత్రం తనవైపయినా చూడకపోవటం ఆన్ ని బాధపెట్టింది.

” కొంచెం నవ్వనైనా నవ్వచ్చు కదా నన్ను చూసి..” మెరిల్లా దగ్గర వాపోయింది.

అయితే ఆ మర్నాడు బడికి వచ్చేసరికి  డెస్క్ మీద బాగా మెలితిప్పి ఉన్న కాయితమూ చిన్న బంగీ – కలిసి ఆన్ కి ప్రత్యక్షమయాయి.

 

అందులో ఇలా ఉంది

” ప్రియమైన ఆన్ ! బళ్ళో కూడా నీదగ్గరికి రాకూడదనీ మాట్లాడకూడదనీ అమ్మ హెచ్చరించింది ..నా తప్పేమీ లేదు, కోపం తెచ్చుకోకు. నీకు కాకపోతే ఎవరికి చెప్పుకోవాలి నా రహస్యాలు ?? నా పక్కన కూర్చునే గెర్టీ పై నాకేమీ నచ్చనేలేదు. నీకోసం ఎర్ర టిష్యూ కాయితం తో ఈ బుక్ మార్క్ తయారు చేశాను.  మన బడి మొత్తం లో ముగ్గురికే ఇలాంటివి చేయటం వచ్చు. తీసుకో- నీ నిజమైన మిత్రురాలిని తలచుకో – ఇట్లు డయానా బారీ ”

ఆన్ ఆ ఉత్తరాన్నీ బుక్ మార్క్ నీ ముద్దుపెట్టుకుని అప్పటికప్పుడు జవాబు రాసి పంపింది .

anne18-2

” ప్రియాతి ప్రియమైన డయానా ! నీ మీద నాకేం కోపం లేదు – మీ అమ్మగారి పట్ల నువ్వు విధేయురాలిగా ఉండాలి కదా ! మన ఆత్మలు మాట్లాడుకుంటూనే ఉంటాయి సుమా ! నీ కానుకను అతి భద్రంగా దాచుకుంటాను. నా పక్కన కూర్చునే మిన్నీ ఆండ్రూస్ మంచిదే..పెద్ద ఊహాశక్తీ అదీ లేకపోయినా..కాని నేను డయానా కి మాత్రమే మిత్రురాలిని, మిన్నీ కి స్నేహితురాలిని ఎన్నటికీ కాలేను.

ప్రాణమున్నంతవరకూ నీదాన్ని

ఆన్/కార్డీలియా షిర్లే.

 

షరా : నీ ఉత్తరాన్ని దిండుకింద పెట్టుకుని పడుకుంటాను ఈ రాత్రి – ఎ లేదా సి.ఎస్. ”

బళ్ళో కొత్త ఉత్పాతాలు జరుగుతాయని మెరిల్లా భయపడింది , నమ్మింది కూడా- కాని అలా ఏమీ జరగలేదు. మిన్నీ ఆండ్రూస్ పక్కన కూర్చోవటం వల్లనో ఏమోగాని – ఆన్ చాలావరకు ఆదర్శ బాలిక గా ప్రవర్తించింది- మిస్టర్ ఫిలిప్స్ తో గొడవలు పెట్టుకోకపోగా అతను మెచ్చుకునేవరకూ వచ్చింది- అంత బాగా చదవటం మొదలుపెట్టింది. గిల్బర్ట్ బ్లైత్  తో ప్రతీ సబ్జెక్ట్ లో పోటీ పడింది. వాళ్ళిద్దరి మధ్యనా స్పర్థ ఉండటం స్పష్టం గా తెలిసిపోయేది. గిల్బర్ట్ వైపునుంచి ఆ స్పర్థలో సుహృద్భావం ఉండేది కాని ఆన్ వైపునుంచి కోపమూ కసీ మాత్రమే కనిపించేవి. అతనితో పోటీ పడుతున్నానని ఎప్పుడూ ఆన్ తన నోటితో అనేది కాదు, ఎవరైనా అన్నా పట్టించుకునేది కాదు – అతనొకడు ఉన్నాడని గుర్తించటమే ఆమెకి ఇష్టం ఉండేది కాదు.  స్పెల్లింగ్ లో గిల్బర్ట్ ని కొట్టేవారు లేరు, ఆన్ అతన్ని పడగొట్టింది. ఒక రోజు అన్ని లెక్కలూ సరిగ్గా చేశాడని గిల్బర్ట్ పేరు బోర్డ్ మీద రాయబడితే ఆ మర్నాడు ఆన్ పేరు అక్కడ దర్శనమివ్వాల్సిందే. ఒక్కోసారి ఇద్దరూ మాన నమై రెండు పేర్లూ బోర్డ్ మీద ఉండేవి – అప్పుడు గిల్బర్ట్ కి తృప్తి, ఆన్ కి మంట. రాత పరీక్షల్లో అయితే , పేపర్ లు ఇచ్చేవరకూ క్లాస్ లో విపరీతమైన ఉత్కంఠ. ఒక నెల పరీక్షల్లో గిల్బర్ట్ మూడు మార్కుల తేడాతో మొదటి వాడుగా వచ్చాడు- తర్వాతి నెల పరీక్షల్లో ఆన్ కి అయిదు మార్కులు ఎక్కువ వచ్చాయి. గిల్బర్ట్ హృదయపూర్వకంగా ఆన్ ని అభినందించాడు – అతను ఓడిపోయానని గింజుకుంటుండి ఉంటే ఆన్ కి సంతోషమయేది – ఇదేమీ రుచించలేదు.

ఆ టర్మ్ పూర్తయేసరికి ఆన్, గిల్బర్ట్ – ఇద్దరినీ పై తరగతికి పంపారు. లాటిన్, జామెట్రీ, ఫ్రెంచ్, ఆల్జీబ్రా వంటి ‘  ప్రధానాంశాలు ‘ వాళ్ళు చదవాల్సి ఉంది. జామెట్రీ తో ఆన్ భీకరంగా పోరాడింది.

” చాలా దరిద్రగొట్టు సబ్జెక్ట్ మెరిల్లా ఇది ” – ఆక్రందించింది . ” నాకసలు దీని తలా తోకా తెలియటం లేదు…ఊహాశక్తికి ఇందులో ఎంతమాత్రం చోటు లేదు. గిల్ – అదే, కొంతమందికి బ్రహ్మాండంగా వచ్చేస్తోంది – అది ఇంకా , చచ్చేంత- బాధగా ఉంది.. డయానాకి కూడా  నా కంటే బాగా వస్తోంది – అయితే డయానా చేతిలో ఓడిపోవటం నాకేం బాధగా ఉండదు – తన మీద నా ప్రేమ ఎప్పటికీ తరిగిపోదు, మాట్లాడుకోక పోయినా సరే. మాట్లాడుకోనందుకు ఒక్కోసారి చాలా దిగులుగా ఉంటోంది గానీ…..”

 

[ ఇంకా ఉంది ]

 

 

 

 

 

 ఇదే మహాభారతం!

-జి ఎస్‌ రామ్మోహన్‌

~

 

rammohan

యవ్వన కాలపు పురాణ పఠనానుభవాన్ని రాస్తూ ఇంటలెక్చువల్‌ స్టిములేషన్‌, షీర్‌ ఎంటర్‌టెయిన్‌మెంట్‌  అని రెండు పదాలు వాడారు అమర్త్య సేన్‌. వెటకారంగానైనా రెండోది మాత్రమే నిజం అనుకున్నట్టున్నారు  రంగనాయకమ్మ. అంత గాంభీర్యమేమీ అక్కర్లేదని తీర్మానించుకున్నారు.  మొగ్గా పువ్వూ లేని, కాయా పండూ లేని, మోడు! మాయల, మంత్రాల, వ్యర్థాల, వైరుధ్యాల, వికృతాల, వికారాల, క్రూరత్వాల, అబద్దాల, కట్టుకథల పుక్కిటి పురాణాల పుట్ట! అని గుక్కతిప్పుకోకుండా శ్లోకం వలె చెప్పేశారు. భక్తి పూర్వకంగా ఎవరైనా అదాటున లోపలికి వెళ్లి ఆనక  చెంపలేసుకునే పరిస్థితి రాకుండా పుస్తకం ముఖచిత్రం మీదే అన్ని విశేషణాలూ అచ్చేశారు. బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యాన్ని కాపాడడానికి భారతం రచయితలు ఎన్ని తీర్ల ప్రయత్నాలు చేశారో  అన్ని తీర్ల వారిని రంగనాయకమ్మ తిట్టిపోశారు.

‘కులాల గురించి నిర్భయంగా బరితెగించి చెప్పడమే ఈ రచనలో కనపడింది. బ్రాహ్మణులను పూజించండి! వేదాల్ని పూజించండి! అనే రెండు మాటలు తప్ప, ఆ మొత్తం కథల్లో మూడో మాట ఏదీ లేదు.! బ్రాహ్మణులను పూజించండి అన్న మాట బ్రాహ్మణులు చెప్పుకోవడమే కాదు, శూద్రులు కూడా అదే చెపుతారు! భారతంలో ఉన్న ప్రధానాంశం అంతా అదే” అని సారాంశాన్ని ముందుమాటలోనే ప్రకటించేశారు. ”నా వ్యాఖ్యానాలు నేను చేసుకున్నాను. కానీ కథలో వేలు పెట్టలేదు”. అని చెప్పారు. తన పద్ధతిలో పాటించారు కూడా. కాకపోతే మనం వాడే భాషలోనూ ధ్వనిలోనూ మన దృక్పథం ప్రతిఫలిస్తుంది. ఈ గ్రంధం రాయడం కోసం మూడు రకాల మూలాలను తీసుకున్నారు. మూడూ భక్తి సంప్రదాయంలోని వారు మౌలికమైనవిగా భావించేవే. నాస్తికులో హేతువాదులో రాసినవి కావు. ఒక రకంగా రంగనాయకమ్మ బండ చాకిరీ చేశారని చెప్పొచ్చు. దీనికోసమేనా ఇంత చాకిరీ చేసింది అనే విసుగులాంటి ధ్వని కూడా ఆమె వ్యాఖ్యానంలో ప్రతిఫలిస్తున్నదేమో అనిపిస్తుంది.

సావిత్రి తండ్రి ” కలిమికి సంతోషించనూ కూడదు, లేమికి విచారించనూ కూడదు” అన్నాడు అని రాసిన వెంటనే ‘అయితే కలిమీ-లేమి అని ఆ తేడాలెందుకు?’ అని వ్యాఖ్యానిస్తారు. సరైన తర్కాన్ని తిరస్కరించేంది ఏదైనా మూర్ఖత్వమే అని తర్క ప్రాధాన్యాన్ని ఒక చోట ఫుట్‌నోట్‌లో వివరించారు. తర్కం అన్ని వేళళా సరిపోతుందా అని అనుమానం.  విరాట పర్వంలోని   ఒక ఘట్టంలో పాండవులు  అజ్ఞాతవాసంలో ఎక్కడ తలదాచుకుని ఉండొచ్చు అని కౌరవులు చర్చిస్తా ఉంటారు. “ధర్మరాజు ఉన్న రాజ్యంలో పాడి సమృద్ధిగా ఉంటుంది. అన్ని దేశాలనూ పరిశీలిస్తే పాండవులు ఎక్కడ వున్నారో తెలిసిపోతుంది.” అని భీష్ముడు అన్న మాటను రాస్తారు. ఆ వెంటనే ”పాండవులు ధర్మాత్ములు అని ఒక పక్క చెపుతూనే ఫలానా రకంగా పరిశీలిస్తే పాండవులు దొరికిపోతారు అని ఇంకో పక్క చెపుతున్నాడు. రాజు చెప్పమన్నాడు కదా అని చెపుతున్నాను అంటున్నాడు. భీష్ముడు దుర్యోధనునికి జడవాలా..ఏం ఖర్మ” అంటూ వ్యాఖ్యానం చేస్తారు. భీష్ముడు అలా ప్రవర్తించడం న్యాయమని అనకపోయినా అలా ప్రవర్తించడాన్ని సమర్థించే రాజధర్మాలు అప్పటికే అక్కడ స్థిరపడి ఉన్నాయి. మొదటి పర్వాల్లోనే అది తేటతెల్లమైంది. మళ్లీ విరాట పర్వలోనూ ఆ ప్రశ్న వేస్తే అది సరైన తర్కం అవుతుందా!  ఆమె పాఠాన్ని అధ్యయనం చేసేటప్పుడు వ్యాఖ్యానించేటప్పుడు కాంటెక్ట్స్‌కి సరైన ప్రాధాన్యమిస్తారా అని అనుమానం. ”ఆవుల మందలను సుశర్మ తోలుకు రమ్మంటే తోలుకు పోవడం మొదలు పెట్టారు సైనికులు” అంటూ ఆ వెంటనే ‘రాజు ఏ పని చెయ్యమని చెప్తే ఆ పని ఉత్సాహంగా చేసేస్తారన్న మాట సైనికులు. సైనికుల అజ్ఞానమే శక్తి. రాజు శక్తి’ అని విసురు విసురుతారు. ఇది సరైన తర్కమేనా అని అనుమానం. అప్పుడైనా ఇప్పుడైనా రాజు లేదా ప్రభుత్వం మాట వినడం సైనికుల విధి. పాలిటిక్స్ ఇన్‌ కమాండ్‌ అని రంగనాయకమ్మగారికి మనం గుర్తుచేయనక్కర్లేదు.

samvedana logo copy(1)

“బౌద్ధమతమూ, జైనమతమూ వంటి మతాలు,హిందూ మతంలో ధర్మాల్నీ యాగాల్నీ వ్యతిరేకించాయనీ దాని వల్లనే హిందూ పండితులు తమ మతాన్ని దృఢతరం చేసుకోవడం కోసం ఈ భారతం రచనను ప్రారంభించి సాగించారనీ, హిందూ మతవాదులు చెపుతారు” అని రాశారు. రంగనాయకమ్మగారేనా ఇది రాసింది అని ఆశ్చర్యం కలిగించే మాట ఇది. ఆ రకమైన విశ్లేషణ చేసింది ప్రధానంగా ప్రజామేధావులు. హిందూ మతవాదులు కాదు. కోశాంబి అటువంటి వ్యాఖ్యానం చేశారు. ఆయన విశ్లేషణతో ఏకీభవిస్తూ అంబేద్కర్‌ మరికాస్త వివరించారు. ఇది వేర్వేరు రచయితల సృష్టి అని అంబేద్కర్‌ చెప్పారు. ప్రాచీనం అనే అమూర్త భావనను పూర్వపక్షం చేస్తూ ఇది గుప్తరాజైన బాలాదిత్య కాలంలో వచ్చిన గ్రంథంగా తేల్చారు. చాలామంది స్కాలర్ల మాదిరే ఆయన కూడా భగవద్గీత మీద ఎక్కువ దృష్టిపెట్టారు. బౌద్ధం తర్వాత ముఖ్యంగా అశోకుడి తర్వాత కుదేలైన హిందూమతం తదనంతర కాలంలో బ్రాహ్మణ రాజైన పుష్యమిత్ర కాలం నుంచి మళ్లీ తలెగరేసిందని ఆ పరిణామాల్లో భాగంగానే భగవద్గీత రూపొందిందని అంబేద్కర్‌ సాధికారంగా విశ్లేషించారు. భగవద్గీత హిందూ మతవాదుల ప్రతఘాత విప్లవపు తాత్విక సమర్థనా పత్రం  అని ఆయన తేల్చి చెప్పారు.

పేజీపేజీనా రంగనాయకమ్మ చేసిన వ్యాఖ్యానాలతో విసుర్లతో పేచీపడాల్సిందేమీ లేదు. అగ్నిలో కాలదు, నీటిలో తడవదు, శస్ర్తంతో ఛేదించబడదు అని ఆత్మభాషలో గంభీరంగా వినిపిస్తున్నపుడు పక్కనే ఎవరైనా అబ్బ ఛా అంటే బానే ఉంటుంది. కానీ అది సరిపోతుందా అని సందేహం. మహాభారతాన్ని ప్రత్యేకంగా భగవద్గీతను విశ్లేషించిన ప్రతి మేధావీ తన దృక్పథంలోంచి సీరియెస్‌గా విశ్లేషించే ప్రయత్నం చేశారు. గాంధీ అంబేద్కర్‌ ఇద్దరూ చెరోవైపున నిలబడి వ్యాఖ్యానం చేశారు. అంబేద్కర్‌ అందులో హింసను వర్ణాధిక్య సమర్థనను చూస్తే, గాంధీ తన భావజాలానికి అనువుగా అన్వయించుకుని సత్యానికి అహింసకు సంకేతంగా భాష్యం చెప్పారు. జంతుబలులకు వ్యతిరేకంగా దాన్ని నిర్వచించే ప్రయత్నం ఆశ్చర్యకరమైన రీతిలో చేశారు. అమర్త్యసేన్‌ దాన్ని విధికి-పర్యవసానాలకు మధ్య సంవాదంగా భావించారు. అణుబాంబు పితామహుడిగా చెప్పుకునే రాబర్ట్‌ ఆపెన్‌హైమర్‌కి అది వినాశనాన్ని తాత్వికంగా సమర్థించుకోవడానికి ఉపయోగపడే సంకేతంగా కనిపించింది. భగవద్గీత ప్రాచుర్యం దేశ సరిహద్దులు దాటి చాలాకాలమైంది. అదొక వ్యక్తిత్వ వికాస గ్రంథమని మేనేజ్‌ మెంట్‌ ఉద్గ్రంధమని ప్రచారంలో ఉంది. ఒక రకంగా గాంధీ కంటే ముందు విదేశాలకు భారత్‌ ఎగుమతి చేసిన అంశాల్లో యోగ-వాత్సాయన కామసూత్రాలతో పాటు భగవద్గీతను కూడా ప్రధానంగా చెప్పుకోవచ్చు. మన దృష్టిలో ఎలాగున్నా సమాజంలో దానికి అలాంటి ప్రాధాన్యమున్నపుడు దాన్ని విమర్శించే పద్ధతి ఎలా ఉండాలి?  రంగనాయకమ్మ ఎంచుకున్న టోన్‌ సరైనదేనా అని అనుమానం.

“భారతదేశంలో మెజారిటీ ప్రజల్ని సంస్కృతి పేరుతో బుట్టలో వేసే మతగ్రంధాలు రామాయణ, భారత, భాగవతాలు. వాటిలో ఉన్న నిజానిజాలు ఈ ప్రజలకు తెలిసి తీరాలి” అని చెప్పారు. ఇంకా “ఏ దేశం అయినా ఏయే తప్పుడు సంస్కృతుల్లో పీకలదాకా కూరుకుని ఉందో ఆ సంగతి ఆ దేశంలో జనాలకు నిజంగా తెలిస్తే వాళ్లు అదే రకం జీవితాల్లో ఉండిపోవాలని కోరుకోరు. అజ్ఞానం వల్ల అలా ఉండిపోతే ఆ జీవితాల్లో ఆనందంగా ఉండలేరు.” అని తేల్చారు రంగనాయకమ్మ. కేవలం తర్కంతో చూస్తే ఎలా కనిపిస్తుందో కానీ ఇది కాస్త సంక్లిష్టమైన వ్యవహారం. మనుషుల ఆచరణలోని లోటుపాట్లకు జ్ఞానం ఉండడం లేకపోవడం అనేదే కారణమవుతుందా! అలవాట్లు, అవసరాలు, ప్రయోజనాల పాత్ర, ఇంకా అనేకానేక అంశాల పాత్ర ఉండదా! తన గ్రంధ లక్ష్యాన్ని ఇంత భారీగా పెట్టుకోవడం అచారిత్రకమైన ఆశావాదమవదా!  కర్త కర్మ క్రియ అతడే, అతడి ఆజ్ఞలేనిది చీమైనా కదలలేదు అని చెపుతున్నవారికి మరి ఈ నేరాలు ఘోరాల మాటేమిటి? వాటికి కూడా ఆయనే బాధ్యుడు కదా? అనే ప్రాధమిక ప్రశ్నలు కూడా తలెత్తకుండా ఉంటాయని అనుకోగలమా! భక్తి విషయంలో మతం విషయంలో నిజానిజాల ప్రభావం ఎంత అనేది సంక్లిష్టమైన విషయం. అదలా ఉంచి, సాధారణ ప్రజలు అంటే తప్పుడు సంస్కృతుల్లో పీకలలోతు కూరుకుపోయిన ప్రజలు దీన్ని చదివి మారే అవకాశం ఎంత? అసలు మనిషి లోపలికి అడుగే పెట్టకుండా తలుపు దగ్గరే కాపు కాసి అంతపెద్ద విశేషాణాల సమ్మెటతో దెబ్బ వేశాక ఏ ధైర్యంతో వాళ్లు లోపలికి అడుగుపెట్టాలి? ఎక్కువలో ఎక్కువ అన్ని పురోగామి స్రవంతుల్లోని నాస్తికులే చదవాలి. అదొకరకంగా మోనోలాగ్‌ అవుతుంది. డీటైల్స్‌ మినహాయిస్తే వారైనా దీన్నుంచి కొత్తగా పొందే చైతన్యం ఏమిటి? కాబట్టి ఇది సరైన వ్యాఖ్యాన పద్దతే అవుతుందా అనేది ఆలోచించుకోవాల్సి ఉందేమో! వేరే ప్లేన్‌ ఎంచుకుని ఉండాల్సిందేమో!

ఈ అంశాలతో పాటు మరో విషయం కూడా చెప్పుకోవాలి. ఆ మధ్య కథా రచయితలు కొందరు కలిసినపుడు ఇపుడైతే రామాయణ విషవృక్షం సాధ్యమేనా అనే చర్చ వచ్చింది. హిందూత్వ ఉన్మాదం ఇంతగా పెచ్చుపెరిగిపోయి ప్రతీదీ వివాదమవుతున్న నేపధ్యంలో ఇపుడు అలాంటిది సాధ్యం కాదేమో అని అభిప్రాయం వెల్లడైంది. కానీ ఆ అభిప్రాయాన్ని తప్పని నిరూపించారు. అలా నిరూపించినందుకు రంగనాయకమ్మకు మనస్ఫూర్తిగా ధన్యవాదాలు. నమస్సులు.

*

 

కొంత కాలం …కొంత కాలం …కాలమాగిపోవాలి

 

-శ్రీపతి పండితారాధ్యుల దత్తమాల

~

 

sp dattamalaకొంత కాలం …కొంత కాలం …కాలమాగిపోవాలి

నిన్న కాలం …మొన్న కాలం… రేపు కూడ రావాలి

ఒక ప్రేమికురాలు మనసు  పొంగి  పాడుకునే పాట.

ఇలాంటిదే, కాలానికి ఉన్న విలువను తెలుపుతూ, కాకపోతే  విషాద గీతం ఉంది.

జాలాది రాజారావు గారు  వ్రాసారు.

1976 లో విజయనిర్మల దర్శకత్వం వహించిన   “దేవుడే గెలిచాడు” సినిమాకు   రాసిన  పాట.

పల్లెసీమ కోసం వ్రాసిన “చూరట్టుకు జారతాది సిటుక్కు సిటుక్కు వాన చుక్క ” మొదటి పాటైతే ,ఇది  జాలాదిగారి రెండో పాట.

లిరిక్స్ వింటుంటే మాట పడిపోతుంది.

పాట సందర్భం అలాంటిది మరి …

నేను ఇద్దరు ప్రేమికులు  మాట్లాడుకోవడం చెవులారా విన్నాను …ఇలా

అతను : ఉన్నావా ? పోయావా ?

ఆమె : అదేంటి అలా అంటావ్? జస్ట్ ఒక వారమే కదా మాట్లాడలేదు.

అతను : అంతే కాంటాక్ట్ లో  లేకపోతే ఉన్నా… పోయినట్టే నాకు

 

అలాంటిది …చనిపోతున్నానని, తన వాడితో కలిసి బ్రతకనని  తెలిసిన ప్రియురాలి మానసిక క్షోభ ఎలా ఉంటుందో

ఈ పాటలో మనసు  పిండి పిండి  రాసారు.

సుశీలగారైతే చెప్పకర్లేదు .ఆవిడే  ఆ బాధంతా అనుభవించారా అన్నట్టు పాడారు.

ఇలా సాగుతుంది పాట ….

ఈ  కాలం పదికాలాలు బ్రతకాలని…ఆ బ్రతుకులో  నీవు, నేను  మిగలాలని…

చెరి సగాల భావనతో, యుగ యుగాల దీవెనతో రేపు,మాపులాగా కలిసిఉందాము …కరిగిపోదాము …కరిగిపోదాము

నాలో…నీలో…నాలో నీలో ….నువ్వు  నేనుగా  మిగిలి పాడతాను…

పాడి ఆడతాను …

నిన్నటి లో నిజం  లాగనే,  రేపు తీపిగా ఉంటె, ఆ తీపి గుండె రాపిడిలో ఊపిరిగా మిగిలుంటే,

చావని కోరిక లాగే…. పుడుతుంటాము

తిరిగి పుట్టి చావకుండ… బ్రతికుంటాము

నా జన్మకు ప్రాణం  నీవై

నీ ప్రాణికి ఆత్మను నేనై

కాలానికి ఋతువు నీవై, తిరుగాడే వలయం నేనై

ఎన్ని తరాలైనా … మరెన్ని యుగాలైనా…

వీడని బంధాలై… కావ్యపు గంధాలై….

నాలో…నీలో…నాలో నీలో ….నువ్వు  నేనుగా  మిగిలి పాడతాను

ఈ  కాలం పదికాలాలు బ్రతకాలని,ఆ బ్రతుకులో  నీవు, నేను  మిగలాలని..

 

పాట లింక్

http://www.allbestsongs.com/telugu_songs/telugu-Movie-Songs.php?st=3092

 

 

 

రాయడం ఎవరి కోసం? దేని కోసం?!

 

A work of art is regarded, not as an ephemeral event, but as an action with far-reaching consequences. Born of reality, it acts back upon reality. Young people will argue a whole night long over a poem. – Ernst Fischer (The Necessity of Art)

 

“ఈ ఎండని నాకు వెండిలా మండించాలని వుంది; ఈ వెన్నెల్ని మంచినీటితో కడగాలని వుంది; ఈ గాలికి ప్రాణంపోసి పరిగెత్తించాలని వుంది; ఈ కొమ్మల్ని కెరటాల్లా లేపించాలని వుంది. ఆ నీడల్ని చెలరేగిపించాలని వుంది; ఈ సంద్రాన్ని ఉడుకులెత్తించాలని వుంది; ఈ నదులన్నీ నయాగరా జలాలు కావాలని వుంది.

బ్రహ్మజెముడు దొంకల్ని దుంపనాశనం చెయ్యవలిసి వుంది; అక్షర ఆజ్ఞానాన్ని తన్ని తోసివేయవలిసి వుంది. పాలకుల బందూకుల ప్రాణాల్ని జనసేన తీయలవలసి వుంది.

అవును, నాకు రాయాలని వుంది.”

— ఇది నాకు అత్యంత ఇష్టమైన రావి శాస్త్రి గారు ‘నాకు రాయాలని’ అన్న వ్యాసంలోది. ( రావిశాస్త్రీయం, పే. 49-50)
మనం రాసింది ఏ మంచికి హాని చేస్తుందో, ఏ చెడుకు ఉపకారం చేస్తుందో చూసుకు రాయమని హెచ్చరించిన మహా రచయిత.

 

ఇప్పుడు రచయితల బాధ్యత లేదా బాధ్యతారాహిత్యం గురించి చర్చ నడుస్తున్నది. కవులైనా, రచయితలైనా ఏం చెయ్యాలి? నమ్మినదాని గురించి రాస్తారు. నమ్మిన దాని గురించి మాత్రమే రాయాలి. చెడుకు ఉపయోగపడనిది రాయాలి. కానీ ఇప్పటి చర్చ నేపథ్యంలో అనిపించింది, రచయితగా ఏమైనా తప్పు చేశానా అని. అనుకుని, చదువుతున్నాను  నాకు అత్యంత ఇష్టమైన రావిశాస్త్రి, కొ.కు, చెరబండరాజు వంటి రచయితల రచనల్ని (వీటికోసం వెతకక్కర్లేదు – నా చేతికి అందే దూరంలోనే నా టేబుల్ పై వుంటాయి.) మళ్ళీ ఓసారి. వాళ్ళ రచనలు, జీవితమూ రచయితలకు ఓ ప్రియాంబిల్. ఓ మేనిఫెస్టో.

రచన దానంతట అదే సామాజిక చర్య అంటాడు కొకు. సమాజంలో అసహాయులుగా వున్న వారిలో చైతన్యమూ, బెదిరి వున్నవాళ్లకు ధైర్యమూ, వ్యక్తిత్వం కోల్పోయిన వాళ్ళకు వ్యక్తిత్వమూ ఇవ్వటం కన్న రచయిత చేయగల ఉత్తమమైన పని లేదంటాడు.

గత శతాబ్దపు చివరి దశాబ్దంలో తెలుగు సమాజంలోని విధ్వంసం, అణచివేత, చీకటిలో ప్రజలు చెప్పలేని ఇబ్బందులు ఎదుర్కున్నారు. నా కథారచనకు అది నేపథ్యం. కొత్త శతాబ్దం మొదలవుతూనే జరిగిన పౌరహక్కుల నాయకుడు పురుషోత్తం పాశవిక హత్య నన్ను తీవ్రంగా కలవరపరిచింది. ఎలాటి వనరులూ, మద్దతూ లేని ప్రజల హక్కుల కోసం నిస్వార్ధంగా పోరాడుతున్న ఓ మంచి మనిషిని రాజ్యం నడిరోడ్డు మీద హత్య చేసింది. ఆ హత్య, ఎందరిలో వలెనే, నాలో క్రోధం రగిల్చింది. నాకు బాగా తెలిసిన కుటుంబం కాబట్టి, స్వేచ్ఛని ఎత్తుకుని ఆడించేను కాబట్టి, జ్యోతక్క నాకు తెలుసు కాబట్టి నన్ను ఆరోజులు మరింత కల్లోల పరిచాయి.

ఇంత దుర్మార్గం ఎలా సాధ్యం? ఇన్ని దశాబ్దాల, ఇన్ని శతాబ్దాల పోరాటాల, అధ్యయనాల తర్వాత సమాజం తయారుచేసుకుంటున్న గొప్ప మనుషుల్ని ఎందుకింత దుర్మార్గంగా అంతమొందిస్తున్నారు?

ఆ హత్యకు ఎవరు ఎలా స్పందిస్తారు? హక్కుల సామాన్య ప్రజలు, కార్యకర్తలు, మహిళలు, జర్నలిస్టులు, ఆటోవాళ్లు, ఆర్టీసీ కార్మికులు, డాక్టర్లు, లాయర్లు — వాళ్ళ వాళ్ళ అవగాహనమేర, చేయగలిగే కార్యరంగం బట్టి స్పందిస్తారు. పురుషోత్తం ఏయే విలువలకోసం నిలబడ్డాడో ఆ విలువల్ని వాళ్ళ వాళ్ళ రంగాల్లో ప్రతిఫలించే ప్రయత్నం చేస్తాడు. తమ జీవితాల్లోకి తనెలా పరిష్కారాల్ని తీసుకొచ్చాడో మాట్లాడతారు.

మరి రాయగలిగే వాళ్ళు ఏం చేస్తారు? వాటి గురించి రాస్తారు. లేదా మాట్లాడతారు. లేదా రాసి పాడతారు.

నేను రాసేను, ”ఒక జననం గురించి….” అన్న కధ.

gabrielGarciaMarquez1981-Eva-Rubinstein

ఏం రాస్తారు ఎవరైనా? ఎలా రాస్తారు ఎవరైనా? అది అవగాహన మీద, రాయగలిగే శక్తి మీద ఆధారపడి వుంటుంది. అనుకోకుండా ఆ అస్థిర, క్రోధపు, కల్లోలపు రోజుల్లో అనుకోకుండా నేను మార్క్వెజ్ ‘వందేళ్ల ఒంటరితనం’ చదువుతున్నాను. అందులోని ఓ వాక్యం నన్ను కుదిపేసింది. ఓ పాత్ర అంటుంది, “I will kill you again,” అని.

నామీద ఒక్కసారి వంద పిడుగులు పడ్డట్టు, ఒక్కసారి ఓ విస్పోటనంలో చిక్కుకున్నట్టు, ఓ గొప్ప దాహంలో అనంతంగా చిక్కుకున్నట్టు అనిపించింది నాకు. I will kill you again అని అంటున్నాడంటే వాళ్లెవరో మళ్ళీ మళ్ళీ పుడుతున్నారని, వాళ్లెవరో మళ్ళీ మళ్ళీ చంపబడుతున్నారని అనిపించింది. మనలో వాళ్ళని కొంచెం వదిలేసి వెళ్తున్నారని, ఆ వ్యధ మనలో మళ్ళీ మళ్ళీ రగులుతున్నదని.  ఆ విలువలు మనలో ఎంతో కొంత మిగిల్చి పోయారని.

మరి నేను ఆ తీరని దుఖ్ఖాన్ని, ఆ మోయలేని భారాన్ని, ఆ విడువని క్రోధాన్ని, ఆ అసహనాన్ని ఎలా ప్రకటించాలి? రాయకుండా ఉండలేని తనంతోనే కదా. ఎవరైనా రాసేది. మనలోంచి దుర్మార్గంగా విసిరివేయబడ్డ మనిషి గురించి, మనలోపల అనంతంగా విత్తుకుంటున్న ఆ మనిషి జ్ఞాపకం గురించి రాయకుండా వుండగలరా ఎవరైనా?

అప్పుడు రాసేను నేను, ఆ కధ. అది నా రెండో కధ.
“నేను, నేను,” అని రాసుకోవడం ఇప్పటిదాకా నేను చేయలేదు. కానీ, ప్రస్తుత చర్చ సందర్భంలో ‘ఎందుకు రాసేను’ అని గురూ గారు రావిశాస్త్రిగారు రాసింది చదువుతుంటే అనిపించింది – నేను రాసింది ఏ మంచికి ఉపకారం చేసిందా లేదా అపకారం చేసిందా, అని. మనస్సాక్షికి మించిన విమర్శకులు ఎవరుంటారు?

అవును మరి నేను ఆ కధ రాసేను. ఎవరికి ఎలా అర్ధం అయిందో, అవుతుందో నాకు తెలీదు. అప్పటి నా మానసిక పరిస్థితి ఏంటంటే, ఆ క్రోధాన్ని ప్రకటించడం. అప్పటికది నా రెండో కధ మాత్రమే అయినందువల్ల ఇంకోలా రాయలేకపోకపోయి కూడా కావచ్చు.  చదివిన వాళ్ళల్లో అది ఎలాటి ఊహలు కలిగిస్తుందో రచయితకు కొంత ఊహ వుంటుందేమో కానీ, పూర్తిగా తెలిసే అవకాశం లేదు.

“లోకంలో మంచీ చెడ్డా అనేవి వుంటూ వస్తున్నాయి. వాటి మధ్య నిత్యం పోరాటం జరుగూతూనే వుంటుంది. ఆ పోరాటపు స్థాయి ఒకప్పుడు ఉన్నంత తీవ్రంగా ఇంకొకప్పుడు వుండకపోవచ్చు. కానీ మంచి చెడ్డల మధ్య నిత్యం సంఘర్షణ జరుగుతూనే వుంటుందని నేను అనుకుంటాను. ప్రతి రచయిత కూడా, రెండు, మూడు లేక ఎన్నో కొన్ని మజిలీలు చేసి చివరికి ఈ మంచి చెడ్డల క్రాస్ రోడ్స్ కి వస్తారనీ రాక తప్పదనీ నేను నమ్ముతాను. అప్పుడు అతను పాఠకుడికి తను ఏ మార్గం చూపించాలో నిశ్చయం చేసుకుంటాడు. ఆ దారంట వెళ్ళమని అందరికీ చెప్తాడు.” – రావిశాస్త్రి (1965) (రావిశాస్త్రీయం, పే. 48-49)

ఆప్తులనుకున్న వాళ్ళు, ఇష్టమైన నాయకులు సహజంగానో, అసహజంగానో మరణించినపుడు వాళ్ళని గుర్తు చేసుకుంటూ రాయడం అనాదిగా వస్తున్న ఓ అలవాటు. వాళ్ళు మనకోసం చేసిన త్యాగమూ, పోరాటమూ గుర్తు చేసుకోవడం ఓ మానవీయమైన విలువ. మా వూరికి దగ్గరలో వున్న సవర జాతికి చెందిన ఆదివాసులైతే ఆ మరణాన్ని గోడమీద బొమ్మగా వేసుకుని గుర్తు పెట్టుకునే వాళ్ళు.

‘ఒక జననం గురించి…’ రాసిన చాలా ఏళ్ళకు ‘పూల గుర్తులు’ అని ఓ కధ రాసేను. అది మళ్ళీ కొందరి అమరత్వం గురించి. చనిపోయిన వాళ్ళ గుర్తుగా పూల మొక్కలు నాటే ఓ వృధ్ధుడి గురించి. అమరులైన వాళ్ళు, మనల్ని వదిలి వెళ్ళిన వాళ్ళు ఓ పూవుగా, ఓ వాసనగా ఎలా మిగిలిపోతారో, మనం ఎలా గుర్తుంచుకుంటామో చెప్పిన కధ.

ఎవరో రచయిత తన నవలని సినిమా తీయడానికి ఒప్పుకోలేదని చదివేను. ఆమె (లేదా ఆయన?) చెప్పిన కారణమేంటంటే, “నా నవల చదివిన వేలమంది వేలారకాలుగా ఊహించుకుని appreciate చేస్తారు. సినిమా తీస్తే దర్శకుడికి అర్ధం అయిన వెర్షనే వస్తుంది,” అని.

ఆ కధ చదివి అఫ్సర్ pustakam.netలో (2009) ప్రతిస్పందన రాసేడు. అది తన ఆప్తుల మరణాల్ని ఎలా గుర్తు చేసాయో. (link — http://pustakam.net/?p=1564) ఓసారి ఓ రచన చేస్తే అది బతికిన రోజుల్లో ఎవరికి అర్ధం అయిన ప్లేన్ లో వాళ్ళకి అర్ధం అవుతుంది. కొందరికైతే nonsense అనిపించవచ్చు. Some others might have thought that it should have been told better. ఇంకొందరికి ఎవ్వరెవ్వరి మరణాలు గుర్తొచ్చి వ్యాకుల పడవచ్చు. The writer will have no control whatsoever on the text once he penned it. ఓసారి రాశాసేక, ఇక ఆ రచనతో రచయితకు సంబంధం వుండదంటారు రావిశాస్త్రి గారు.

జీవిత పరిణామం ప్రజా పోరాటం మీద ఆధారపడి వున్నది. ఆ పోరాటంలో ప్రజలచేతిలో వజ్రాయుధంలా పనిచేసేదే నిజమైన సాహిత్యం. అదే విప్లవ సాహిత్యమంటాడు కొకు.

కవులే గానీ, రచయితలే గానీ వాళ్ళ కార్యరంగం రచన. రాయాలి. రాయాల్సిన వాళ్ళు రాయాల్సినంతగా రాయకపోతే రాయకూడని వాళ్ళు రాయకూడనంతగా రాస్తారని ఎవరో అన్నారు. కాబట్టి, ఎవరో ఏదో అన్నారని, ఎవరో ఏదో అనుకుంటున్నారని రాయగలిగే వాళ్ళు రాయకుండా వుండరు. రాస్తారు.

ravisastry

“ఈ ఎండకి పసలేదు. ఆరీ ఆరని గాయం చాలా వుంది. ఈ వెన్నెల వెలివెలి బూడిదలా వుంది. ఈ గాలంతా బిగిసిపోయి చచ్చింది. ఈ నీడలన్నీ కొరడబారిపోయాయి. ఈ సముద్రమంతా చల్లారిపోయింది. ప్రభువులంతా ఏడు రంగుల నీడల్లో మునిగితేలి మురుస్తున్నారు. పచ్చినెత్తుర్ని పరమాన్నం వండుకొండుంటున్నారు……అవును నాకు రాయాలనే వుంది. నాకు ఈ ప్రభువుల్ని ఈడ్చి ఎండబెట్టాలని వుంది; కూలి కులాలన్నీ ఏకం కావాలని వుంది. జ్ఞానదీపం వెలగాలి. మబ్బులన్నీ తొలగాలి. మంచిగంధం తీయాలి.” ( రావిశాస్త్రీయం.)

అవును, అందుకే నాకూ రాయాలని వుంది. వాటిగురించి రాయాలని వుంది.  వాటి గురించి మాత్రమే రాయాలని వుంది. షరతుల్లేని, శశబిషలు లేని, సందేహాల్లేని, నిరుత్సాహం లేని రచనలు చేయాలని వుంది. ఎలాటి వనరులూ లేని, శక్తులూ లేని  ప్రజలు అలుపెరగని పోరాటం చేస్తున్నారు కాబట్టి వాళ్ళకోసం రాయాలని వున్నది. వాళ్ళ కధలు, వాళ్ళ సంతోషాలు, వాళ్ళ బాధలు, వాళ్ళ వ్యధలు, వాళ్ళ కేరింతలు, వాళ్ళ ఉక్కపోతల జీవితాలు, వాళ్ళ పోరాటాలు – వాటి గురించి మాత్రమే రాయాలని వున్నది.

–వాళ్ళకోసం మాత్రమే రాయాలని వున్నది.

*

  గ్రీన్ గేబుల్స్ ఇంట్లో ఆన్-17

 

 

                    Anne Of Green Gables By L.M.Montgomery

గ్రీన్ గేబుల్స్ పరిసరాలలో అక్టోబర్ నెలకి చాలా అందం. కొండవాలులో బర్చ్ చెట్లకి బంగారపు ఎండ రంగు వస్తుంది. తోపులోపై మేపుల్ చెట్లు ఎర్రగా  ధగధగమంటాయి. దారివెంబడి చెర్రీ వృక్షాలకి మెరిసే జేగురు రంగూ , ఆకుపచ్చని పసుపు రంగూ. కోత ముగిసిన పంటపొలాలలో కొత్త గడ్డి , సూర్యుడి కిందన.

ఆ వర్ణవైభవం ఆన్ కి పండగలా ఉంది.

” ఓ, మెరిల్లా ! ” ఒక శనివారం ఉదయం గంతులేసుకుంటూ వచ్చింది..సందిట్లో మేపుల్ రెమ్మలు. ” ఈ లోకం లో అక్టోబర్ నెల అనేది ఉండటం ఎంత బావుందని ! ఇది గనక లేకుండా సెప్టెంబర్ నుంచి సరాసరి నవంబర్ వచ్చేస్తుంటే దరిద్రంగా ఉండేది. ఇవి చూడు..తాకితే పులకింతలు ..బోలెడన్ని పులకింతలు – రావట్లేదూ నీకు ? నా గదిలో అలంకరించుకుంటాను వీటిని ”

” హ్మ్మ్ ” – మెరిల్లా సౌందర్యస్పృహ పెద్దగా అభివృద్ధి చెందిన దాఖలాలు కనిపించలేదు. ” బయటివన్నీ తీసుకొచ్చి గదినిండా  పేరుస్తావు..పడకగది ఉన్నది నిద్రపోయేందుకు ”

” కలలు కనేందుకు కూడా. గదిలో అందమైనవి ఉంటే ఊహించుకోవటానికి బావుంటుంది. ఆ పాత నీలం రంగు కూజాలో పెట్టుకుంటాను వీటిని, నా మంచం పక్కనే ”

” సరేలే. మెట్ల మీదంతా ఆకులు పోసేయకు. నేను ఊళ్ళోకి వెళుతున్నాను, సహాయకేంద్రం లో మీటింగ్ ఉంది నాకు. చీకటి పడేదాకా ఇంటికి రాను . మాథ్యూ కీ జెర్రీ కీ భోజనం ఏర్పాట్లు నువ్వే చూడాలి, తెలిసిందా ? టీ కోసం నీళ్ళు మరగబెట్టటం మర్చిపోయావు , కిందటిసారి నేను లేనప్పుడు… భోజనాల బల్ల దగ్గర కూర్చునేవరకూ గుర్తే రాలేదు నీకు ”

” నా వల్ల పెద్ద తప్పే జరిగిపోయింది అప్పుడు ” – ఆన్ చింతించింది. ” కాని ఆ మధ్యాహ్నం వయొలెట్ లోయ కి పెట్టాల్సిన పేరు గురించి ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాను. మాథ్యూ పాపం ఏమీ అనలేదు, తనే వెళ్ళి కెటిల్ ని పొయ్యి మీద పెట్టివచ్చాడు. ‘ కాసేపు ఆగితే కొంపలేం మునగవులే ‘ అని కూడా అన్నాడు.  ఈ లోపు నేను మంచి గంధర్వగాథ  చెప్పాను మాథ్యూకి,  కాలం ఎలా గడిచిపోయిందో తెలీనే లేదు తెలుసా !  భలే ఉంటుంది ఆ కథ , మెరిల్లా . చివరికేమవుతుందో మర్చిపోయాను, అందుకని నేనే ముగింపు తయారుచేసి చెప్పాను. ఎక్కడ దాకా అసలు కథో, ఏది నేను అల్లిందో – తేడా అస్సలు తెలీలేదన్నాడు మాథ్యూ ”

” మాథ్యూ కి నువ్వేం చేసినా బాగానే ఉంటుందిలే , నువు అర్థరాత్రి వరకూ అన్నం పెట్టకపోయినా ఏం పర్వాలేదు అతనికి. నేను మటుకు ఊరుకోను, కొంచెం ఒళ్ళు దగ్గర పెట్టుకో. డయానా ని నీకు తోడు పిలుచుకుంటావా పోనీ…ఏమో, నీకు ఇంకా తిక్కలొస్తాయి డయానా ఉంటే . కానీలే,  పిలువు ”

” ఓ…” ఆన్ మురిసిపోయింది – ” నీకు కూడా ఊహించటం వచ్చనిపిస్తోంది మెరిల్లా, లేకపోతే ఇలా చెప్పవు. ఎన్ని రోజులనుంచీ ఊహించుకుంటున్నానో – ఇలా డయానా  నేనూ మటుకే , పెద్దవాళ్ళకి మల్లే ఇల్లు చక్కబెట్టుకోవటం .. ! నాకెవరైనా తోడుంటే నేను టీ కి నీళ్ళు పెట్టటాలూ అవీ మర్చిపోను కూడా కదా ! మరీ- ఆ గులాబిమొగ్గల టీ సెట్ వాడుకోవద్దా నేను…సరేనా ? ”

” ఇంకా నయం ! ఎప్పుడైనా బయటికి తీస్తానా నేను దాన్ని – పాస్టర్ గారొచ్చినప్పుడో, మనింట్లో సహాయకేంద్రం మీటింగ్ లు జరిగినప్పుడో తప్పించి ! మామూలు మట్టి రంగు టీ సెట్ నే వాడాలి నువ్వు. అయితే ఆ మట్టి జాడీ లో చెర్రీ జామ్  ఉంది కదా, అది కొంచెం తీసుకోండి పర్వాలేదు  – ఈపాటికే దాన్ని వాడేసి ఉండాల్సింది. ఒవెన్ లో పళ్ళ కేక్ ఉంది, పెద్ద ముక్క ఒకటి కోసుకోండి, అక్కడే బిస్కెట్లు కూడా ఉన్నాయి ”

anne17-1

” బల్ల దగ్గర నేనే అన్నీ వడ్డిస్తాను, కెటిల్ లోంచి నేనే టీ పోస్తాను ”…ఆన్ పరవశించిపోతోంది – ” డయానాని టీ లోకి పంచదార కావాలా అని అడుగుతాను ..తను వేసుకోదు , తెలుసు – కాని తెలీనట్లే అడుగుతానన్నమాట. ఇంకొంచెం కేక్ తినమనీ ఇంకాస్త జామ్ వేసుకోమనీ అడగటం – ఆహ్ ! డయానా నేనూ మన కచేరీ చావడిలో కూర్చోమా ? ”

” ఏం అక్కర్లేదులే. మీ ఇద్దరికీ ఈ వరండా చాలు. అన్నట్లు  , మొన్న చర్చ్ లో పార్టీ అయాక కొంచెం రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ మిగిలింది , అది తాగచ్చు మీరు కావలిస్తే , అలమార్లో రెండో చెక్కలో ఉంటుంది చూడు. దాంతోబాటు బిస్కెట్ లు తినచ్చు. మాథ్యూ వచ్చేసరికి ఆలస్యమవుతుందిలే , బంగాళాదుంపలు పడవలోకి ఎత్తిస్తుంటాడు కదా. ఈ లోపు మీరు బుద్ధిగా ఉండండి ”

ఆన్  ఒక్క పరుగున డయానా వాళ్ళ ఇల్లు ‘ తోటవాలు ‘ చేరింది. ఫలితంగా – మెరిల్లా అటు వెళ్ళగానే డయానా ఇటు వచ్చేసింది –  మంచి గౌను వేసుకుని పద్ధతిగా తయారై.

మామూలుగా అయితే తలుపుకొట్టకుండా వంటింటి గుమ్మం లోంచి వచ్చేస్తుంది  – ఇప్పుడు మర్యాదగా వాకిలి తలుపు కొట్టింది . ఆన్ కూడా వీలైనంత పద్ధతిగానే తయారై ఉంది- వెళ్ళి తలుపు తీయగానే ఇద్దరూ షేక్ హాండ్ లు ఇచ్చుకున్నారు… మొదటిసారి కలుసుకుంటున్నట్లుగా. ఈ  వ్యవహారం ఇద్దరూ ఆన్ గదిలొకి వెళ్ళి కుర్చీల్లో పదినిమిషాలపాటు ఆసీనులయేవరకూ సాగింది. డయానా పాదాలని ఒద్దిగ్గా పెట్టుకు కూర్చుంది అంతసేపూ.

” మీ అమ్మగారెలా ఉన్నారు ? ” ఆన్ బహు మర్యాదగా ప్రశ్నించింది. ఆ పొద్దుటే మిసెస్ బారీ పరిపూర్ణారోగ్యంతో ఆపిల్ పళ్ళు కోస్తుండగా  ఆన్ కి కనిపించి ఉంది.

” ఆవిడ కులాసాగానే ఉన్నారు, ధన్యవాదాలు. మిస్టర్ కుత్ బర్ట్ ఈ మధ్యాహ్నం బంగాళాదుంపలని లిల్లీ శాండ్స్ రేవుకి పంపిస్తున్నారనుకుంటాను, అవునా ? ” డయానా అడిగింది. అదంతా ముందే తెలుసు ,  ఉదయాన మాథ్యూ బండి లోనే ఎక్కి హార్మన్ ఆండ్రూస్ ఇంటికి వెళ్ళింది డయానా.

” ఆ. అవును. ఈసారి బంగాళా దుంపలు బాగా పండాయి. మీ నాన్నగారి పంట కూడా బావుందనుకుంటాను ”

” అవును. బావుంది, థాంక్ యూ. మీ ఆపిల్స్ అన్నీ  కోసేశారా ? ”

” ఇంకా బోలెడున్నాయి ” – ఆన్ చెంగున లేచింది , అక్కడితో గాంభీర్యం అంతరించింది. ” తోటలొకి పోదాం రా, డయానా. చెట్ల మీద మిగిలినవన్నీ మనకేనని మెరిల్లా చెప్పింది , కోసుకుందాం. మెరిల్లా ఎంత మంచిదో…పళ్ళ కేక్, చెర్రీ జామ్  తీసుకోవచ్చంది మనల్ని , టీ తోబాటుగా. ఇంటికొచ్చినవాళ్ళకి ఏం పెడుతున్నామో ముందే చెప్పటం మర్యాద కాదుగా..అందుకని మనకి తాగటానికి  ఏముందో మాత్రం చెప్పను నీకు. దాని పేరులో మొదటి అక్షరాలు ‘  ఆర్ ‘ , ‘ సి ‘ – ఎర్రగా ఉంటుంది అది. ఎర్రటి పానీయాలు భలే ఉంటాయి కదూ, వేరే రంగుల్లోవాటికంటే   రెట్టింపు రుచిగా ఉంటాయి !

పళ్ళబరువుకి వంగిఉన్న కొమ్మలతో ఆపిల్ తోట ఆహ్లాదకరంగా ఉంది.  తోటలో  ఒకమూలన  గడ్డి ఇంకా ఆకుపచ్చగానే ఉంది , సాయంత్రపు నీరెండ వెచ్చగా అలముకుంది . ఆ మధ్యాహ్నమంతా ఇద్దరూ అక్కడే –  ఆపిల్ లు కొరుకుతూ, బిగ్గరగా మాట్లాడేసుకుంటూ .ఆన్ తో  చెప్పాల్సినవి చాలా ఉన్నాయి డయానాకి. గెర్టీ పై పక్కన కూర్చోవాల్సి వస్తోంది రోజూ ..ఆ పిల్ల రాస్తుంటే పెన్సిల్ కీచ్ కీచ్  మంటూనే ఉంటుంది, డయానికి గొప్ప చికాగ్గా ఉంది. రూబీ గిల్లిస్ పులిపిరులన్నీ పోతాయిట –  ఏటిపక్కన ఇంట్లో ఉండే పెద్దావిడ  మేరీ జో దగ్గర్నుంచి చిన్న గుండ్రాయి తెచ్చుకుందట , నెల పొడుపు  రోజున దాంతో  అన్నీ రుద్దేసి , తల తిప్పకుండా ఎడం బుజం మీంచి దాన్ని వెనక్కి పడేస్తే ఇక పులిపిరుల మాటే ఉండదట.  ఎమ్మా వైట్ పేరునీ చార్లీ స్లోన్  పేరునీ కలిపి గోడ మీద రాశారట – ఎమ్మా కి పిచ్చికోపం వచ్చి ఏడ్చేసిందట. శా మ్  బట్లర్ మిస్టర్ ఫిలిప్స్ ని క్లాస్ లో  ఎగర్తించి మాట్లాడాడట  – మిస్టర్ ఫిలిప్స్     శా మ్  ని బెత్తం దెబ్బలు  కొట్టాడట. శామ్   వాళ్ళ నాన్న వచ్చి ‘మళ్ళీ నా పిల్లలెవరిమీదైనా చెయ్యి పడిందా, జాగ్రత్త ! ‘అని  మిస్టర్ ఫిలిప్స్ ని గట్టిగా హెచ్చరించి వెళ్ళాడట. మాటీ ఆండ్రూస్ కొత్తగా ఎర్ర టోపీ పెట్టుకొస్తోందట , దానికి నీలం రంగు కుచ్చులున్నాయట. బాగానే ఉందిగానీ మాటీ బాగా ఎచ్చులు పోతోందట- అందరికీ చిరాకేస్తోందట. లిజీ రైట్, మామీ విల్సన్ – మాట్లాడుకోవట్లేదట- లిజీ వాళ్ళక్క ప్రేమిస్తున్నవాడిని మామీ వాళ్ళక్క లాక్కుందని అట. ఆన్ బళ్ళోకి రాకపోవటం ఎవరికీ బాగోలేదట , మళ్ళీ వచ్చేస్తే బావుండుననుకుంటున్నారట…గిల్బర్ట్ బ్లైత్-

ఆన్ అతని గురించి ఏమీ వినదల్చుకోలేదు. రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ తాగటానికి వెల్దామని మాట మార్చేసి లేచింది.

anne17-2

వంటింటి అలమర   రెండో చెక్కలొ వెతికింది ఆన్ – అక్కడేం కనిపించలేదు. చూస్తే అది పైచెక్క లో ఉంది.  జాగ్రత్తగా దాన్ని దింపి సీసా, గ్లాసులూ ట్రే లో అమర్చింది.

‘ కొంచెం తీసుకో డయానా ” – మర్యాదగా చెప్పింది – ” నేనిప్పుడేమీ తీసుకోలేను.. చాలా ఆపిల్స్ తిన్నానేమో కదా ”

డయానా ఒక గ్లాస్ లో సగం పైదాకా పోసుకుని, ఇష్టంగా మొహం పెట్టి కొంచెం కొంచెం పుచ్చుకుంది.

” ఎంత బావుంది ఆన్ ! రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ ఇంత రుచిగా ఉంటుందని నాకు తెలీనే తెలీదు ”

” నీకు నచ్చటం ఎంతో సంతోషంగా ఉంది. కావల్సినంత పోసుకుని హాయిగా  తాగుతూ ఉండు. వంటింట్లో పొయ్యి రాజేసి ఇప్పుడే వస్తాను నేను – అబ్బా ! ఇల్లు చూసుకోవటమంటే అల్లాటప్పా పని కాదూ… ”

ఆన్ తిరిగి వచ్చేసరికి డయానా రెండో గ్లాస్ కార్డియల్ తాగుతోంది. ఆన్ బలవంతం చేస్తే, మూడోది నింపుకుందుకూ అభ్యంతరం పెట్టలేదు.  ఆ గ్లాస్ సైజు భారీగానే ఉంది ..కార్డియల్ రుచి అంత బావుంది మరి !

” ఇంత మంచిది నా జన్మలో తాగలేదు. మిసెస్ లిండ్ తెస్తూ ఉంటుంది మా ఇంటికి , దానికీ దీనికీ పోలికే లేదు !!! ” – డయానా ప్రకటించింది.

” మెరిల్లా తయారు చేసింది గా మరి, మిసెస్ లిండ్ చేసిందానికంటే ఖచ్చితంగా బావుంటుంది ” – ఆన్ విశ్వాసంగా అంది. ” మెరిల్లా వంట నేర్చుకోమంటుంది నన్ను, నాకూ నేర్చుకోవాలనే ఉంటుంది గాని , బాగా కష్టమైన పని. ఊహించుకుందుకు ఏ- మీ ఉండదు ..అంతా లెక్క ప్రకారమే చెయ్యాలి. మొన్నామధ్య కేక్ చేస్తూ పిండి కలపటం మర్చిపోయాను. అప్పుడు మనిద్దరి గురించీ ఒక విషాదగాథ ని ఊహించుకుంటున్నాను. నీకు మశూచి వచ్చిందట, నీ దగ్గరికి రావటానికి అందరూ భయపడుతుంటే , నేను నీ పక్కనే ఉండి రాత్రింబవళ్ళు సేవ చేశానట. నీకు నయమైపోయి, నాకు మశూచి వచ్చేసి నేను చచ్చిపోయానట. నన్ను స్మశానం లో పొప్లార్ చెట్ల కిందన  సమాధి చేశారట. నువ్వు నా సమాధిమీద ఎర్ర గులాబీ మొక్క నాటి నీ కన్నీళ్ళతో దాన్ని పెంచుతున్నావట…నీకోసం ప్రాణాన్ని త్యాగం చేసిన స్నేహితురాలిని నువ్వు నిరంతరమూ స్మరిస్తూనే ఉన్నావట. నా కళ్ళ నుంచి నీళ్ళు కాలవలు కట్టాయి… పిండి కలపటం మర్చిపోయాను ..కేక్ నాశనమైపోయింది ! మెరిల్లా మండిపడిపోయింది… కేక్ చేసేందుకు పిండి నిజంగా అవసరంలాగే ఉంది డయానా !

ఇంకోరోజున – రాత్రి భోజనాలయాక ప్లమ్ పుడ్డింగ్ , సాస్ – ఎక్కువ మిగిలిపోయాయి. వాటిని భద్రం చేసి మూతపెట్టమనీ మర్నాడు తినచ్చనీ మెరిల్లా చెప్పింది. అలాగే చేద్దామనుకున్నాను..ఈలోపల  గాఢంగా ఊహించు కోవటం మొదలుపెట్టాను  . నేను ‘ నన్ ‘ అయిపోయానట..నేను ప్రొటెస్టెంట్ నే లే, కాథలిక్ ని అని ఊహించుకున్నాను. ముసుగు వేసుకుని, భగ్నహృదయం తో , బయటి ప్రపంచానికి దూరంగా..ఒంటరిగా – జీవితం వెళ్ళబుచ్చుతున్నట్లుగా ….పుడ్డింగ్ సంగతి తెల్లారాక గుర్తొచ్చి వెళ్ళి చూస్తే మూత పెట్టటం మర్చిపోయాను.. సాస్ లో ఒక ఎలక తేలుతోంది. జాగ్రత్తగా చెంచా తో దాన్ని తీసి అవతల పారేసి చెంచాని మూడు సార్లు రుద్ది  కడిగాను. అప్పుడు మెరిల్లా , పాలు తీస్తూ పెరట్లో ఉంది. మిగిలిఉన్న పుడ్డింగ్ సాస్ ని పందులకి పోయనా అని మెరిల్లాని అడుగుదామనే అనుకున్నాను ..ఈ లోపు ఇంకో ఊహ.

మంచు పడుతూ ఉన్న అడవిలో నేనొక దేవకన్యని అయినట్లూ , ఎర్రటి పసుప్పచ్చటి ఆకులున్న చెట్ల మధ్యలోంచి ఎగిరి వెళుతూన్నట్లూ….ఎంత అద్భుతం గా ఉందనీ …సరే- మెరిల్లాకి చెప్పటం మర్చిపోయి ఆపిల్స్ కోసేందుకు తోటలోకి వెళ్ళిపోయాను, సాయంత్రం మిస్టర్ చెస్టర్ రాస్, వాళ్ళావిడా వచ్చారు. వాళ్ళు చా- లా నాగరికంగా, నాజూగ్గా ఉంటారు , తెలుసుగా ! నేను శుభ్రంగా మొహం కడుక్కుని తయారయాను. అందంగా ఉండకపోయినా, పెద్ద మనిషి తరహాగా కనిపించాలని నా ప్రయత్నం. అందరం భోజనాలకి కూర్చున్నాం. మెరిల్లా ఒకచేత్తో పుడ్డింగ్, ఇంకో చేత్తో సాస్ [ అప్పుడు  మళ్ళీ వెచ్చబెట్టింది దాన్ని ] తెస్తోంది…..ఆ భయంకరమైన నిమిషం లో…లేచి నిలుచుని శక్తికొద్దీ అరిచాను – ‘ మెరిల్లా..దాన్ని అవతల పారేయి..ఎలక చచ్చిపోయింది దాంట్లో, నీకు చెప్పటం మర్చిపోయాను ‘ అని. మిసెస్ చెస్టర్ రాస్ నా వైపు చూసింది చూడూ….ఇంకో వందేళ్ళకీ ఆ చూపు మర్చిపోలేను. ఆవిడ ఇంటిని ఎంతో నైపుణ్యం తో దిద్దుకుంటుందట…మమ్మల్ని గురించి ఏమనుకుని ఉండాలి చెప్పు ? మెరిల్లా మొహం ఎర్ర…గా….కొలిమి లాగా అయిపోయింది. ఏం మాట్లాడకుండా వెళ్ళి అవి పడేసి స్ట్రాబెర్రీ ప్రిజర్వ్ తెచ్చి వడ్డించింది. నాకూ పెట్టింది…ఒక్క చెంచా కూడా లోపలికి వెళ్ళలేదు..నా తలలో నిప్పులు చెరుగుతున్నాయి  …అరె ! డయానా..ఏమైంది నీకు ? ”

డయానా లేచి నిల్చుంది, తూలింది – మళ్ళీ కూర్చుంది. రెండు చేతులతో తల గట్టిగా పట్టుకుంది .

” నాకు..నాకేమిటో గా ఉంది ఆన్. వికారం పెడుతోంది..ఇంటికెళ్ళిపోవాలి…”

” అయ్యో..అలా అనకు. టీ తాగకుండా ఎలా వెళ్తావు..ఉండు , క్షణం లో అంతా సిద్ధం చేస్తాను ”

” లేదు. వె- ళ్ళా – లి , అంతే ”

‘’ ఇదెక్కడైనా ఉందా చెప్పు..వచ్చినవాళ్ళు టీ తాగకుండా వెళతారా ? ఒకవేళ నీకు నిజంగా మశూచి వస్తోందనిపిస్తోండా డయానా ? నన్ను నమ్ము – నిన్ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వదిలిపెట్టను, సేవ చేస్తాను. టీ మాత్రం తాగి వెళ్ళు ”

” నాకు కళ్ళు తిరుగుతున్నాయి ”

నిజంగానే  డయానా నిల్చోలేకుండా ఉంది. ఆశాభంగం తో కంటతడి పెట్టుకుంటూ ఆన్ , డయానాని పట్టుకుని నడిపించుకు వెళ్ళి ఇంట్లో దిగబెట్టి వచ్చింది. తిరిగొచ్చే దారంతా ఏడ్చుకుంటూనే ఉంది. రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ ని అలమర లో పెట్టి , దిగులుమొహం తో అంతా సర్దేసి, కళ్ళు తుడుచుకుని మాథ్యూ కీ జెర్రీకీ భోజనం ఏర్పాట్లు చేసింది …ఆమె ఆనందమంతా ఆవిరైపోయింది.

మర్నాడు ఆదివారం- జోరున వాన. రోజంతా ఇంట్లోంచి ఆన్ బయటికి రాలేదు. సోమవారం మధ్యాహ్నం మెరిల్లా ఏదో పని మీద మిసెస్ రాచెల్ ఇంటికి వెళ్ళిరమ్మంది. ఆన్ త్వరగానే తిరిగి వచ్చింది..కళ్ళమ్మట నీళ్ళు కారిపోతున్నాయి. వంటింటి సోఫాలో బోర్లాపడి  భోరుమంది.

” ఏయ్..ఏమైంది ? మళ్ళీ ఆవిడ తో దెబ్బలాడావా ? ” మెరిల్లా కంగారుగా, అనుమానంగా అడిగింది.

ఆన్ జవాబు చెప్పలేదు, ఎక్కిళ్ళు ఎక్కువయ్యాయి.

” ఆన్ షిర్లే ! నిన్నొక ప్రశ్న వేసినప్పుడు జవాబు చెప్పాలని కదా అర్థం ? ఏమైంది – చెప్పు ? ”

ఆన్ లేచి కూర్చుంది. శోకం మూర్తీభవించినట్లుంది.

” మరేమో..మిసెస్ రాచెల్ ఇవాళ మిసెస్ బారీ వాళ్ళింటికి వెళ్ళిందట. మిసెస్ బారీ చాలా చాలా కోపంగా ఉందట…శనివారం మనింట్లోంచి డయానా సారా తా గేసి వ చ్చిందని చెప్పిందట. నేను చాలా ఛండాలపు పిల్లననీ , ఇంకెప్పటికీ డయానాని నాతో ఆడుకోనివ్వననీ అందట….”

మెరిల్లాకి ఆశ్చర్యం తో నోట మాట రాలేదు.

” డయానా ఏమిటి..మనింట్లో సారా తాగటమేమిటి ..నీకు పిచ్చెక్కిందా లేకపోతే మిసెస్ బారీకా ? అసలేం ఇచ్చావు తాగటానికి నువ్వు ???”

” రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ తప్ప ఇంకేం ఇవ్వలేదు. అదే మూడు గ్లాసులు తాగిందంతే..అయితే మాత్రం..అది సారా కాదుగదా ? ”

” ఏది – ఏమిచ్చావో చూపించు ? ”

చూ స్తే – అది అప్పుడప్పుడూ, ఎంతో అవసరం పడినప్పుడు మాత్రమే – పుచ్చుకునే ఘాటైన ద్రాక్షసారా . మెరిల్లాకి తను రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ సీసాని నింపేందుకు తీసుకెళ్ళి నేలమాళిగలోనే వదిలేశాననీ పొరబాటున దాని బదులు ద్రాక్షసారా ని తెచ్చి అక్కడ పెట్టాననీ అప్పటికి గుర్తొచ్చింది.

మెరిల్లా నొచ్చుకుంది, ఒకవైపునుంచి నవ్వొస్తోంది.

” నువ్వు ఈ ద్రాక్షసారా  ఇచ్చావు డయానాకి..ఆన్…కార్డియల్ కీ దీనికీ తేడా తెలుసా నీకు ? చిక్కులు నీ వెంబడిపడి  వస్తుంటాయి , నువ్వే వాటినిరమ్మని పిలుస్తుంటావో ఏమిటో …”

” నేను దాన్ని రుచి చూడలేదు..” ఆన్ చెప్పుకొచ్చింది – ” అదే కార్డియల్ అనుకున్నాను. ఎంత గొప్ప- గా ఆతిథ్యం ఇవ్వాలనుకున్నానో ..అంతా పాడైపోయింది. డయానా తూలుకుంటూ వెళ్ళిందట. వాళ్ళమ్మ ఏదో అడిగితే పిచ్చి నవ్వులు నవ్విందట. పడుకుని గంటలు గంటలు నిద్రపోయిందట. ఊపిరి వాసన చూస్త  తాగేసి వచ్చిందని మిసెస్ బారీ కి తెలిసిందట. మర్నాడంతా ఘోరమైన తలనొప్పిట డయానాకి. మిసెస్ బారి…అయ్యో..నేనిదంతా కావాలనే చేశాననుకుంటోంది , చెప్పినా  నమ్మదు ”

” డయానాని తిట్టాలి ఆవిడ . ఎంత బావుంటే మాత్రం మూడు గ్లాసులు తాగుతుందా , అంత జిహ్వ చాపల్యమా పిల్లకి ? అంత తాగితే రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ కి అయినా జబ్బు చేస్తుంది. ఎప్పుడో ఒంట్లో బాగుండనప్పుడు కొద్దిగా తీసుకుందుకని దాచాను దీన్ని..ఇహ ఇప్పుడు ఊళ్ళో నా గురించి కూడా కథలు కథలుగా చెప్పుకుంటారు. సరేలే, ఏడవకు ఆన్..ఇందులో నీ తప్పేముంది – పొరబాటు నాదే ”

” నన్ను ఏడవనీ మెరిల్లా. నా గుండె బద్దలైపోతోంది. డయానా నేనూ ఇక విడిపోవాలి….జీవితాంతం కలిసి ఉండాలని వాగ్దానాలు చేసుకున్నాం …ఇలా జరిగిపోయింది ”

” పిచ్చిదానిలా మాట్లాడకు. మిసెస్ బారీ నువ్వు ఇదంతా సరదాగా చేశావనే అనుకుంటుంది బహుశా. అది కూడా కాదని చెప్పు వెళ్ళి. అంతా వివరంగా చెబితే నీ తప్పేం లేదని తెలుస్తుంది ఆవిడకి ”

”నాకు ధైర్యం చాలటం లేదు మెరిల్లా. పోనీ నువ్వు వెళ్ళి చెబుతావా ? నీ మాటైతే వింటుందేమో ? ” ఆన్ ఆశగా ప్రాధేయపడింది.

మెరిల్లాకీ అదే మంచిదనిపించింది . ” సరే . వెళ్తాలే.  నువ్వు ఏడుస్తూ కూర్చోకు, అంతా చక్కబడుతుందిలే ”

కానీ ఆ సాయంత్రం మెరిల్లా మిసెస్ బారీ దగ్గర్నుంచి వస్తున్నప్పుడు ఆమె కి అలా అనిపించలేదు. ఆన్ ఆత్రంగా వాకిట్లోనే ఎదురుచూస్తూ ఉంది.

మెరిల్లా మొహం చూస్తే విషయం  అర్థమైపోతోంది.

” ఏం లాభం లేదు కదూ మెరిల్లా ? మిసెస్ బారీ నన్ను క్షమించలేదు కదూ ? ”

” మిసెస్ బారీ !!! ఎంత మొండి మనిషి ఆవిడ ! చెప్తే వినదే అసలు !!! అంతా పొరబాటున జరిగిందంటే నమ్మదే !!! పైగా అంత ఘాటైన ద్రాక్షసారాని ఇంట్లో ఎందుకు  పెట్టుకున్నానని  ఆక్షేపి స్తుంది. నాకు మండుకొచ్చింది ఇంక- కాస్తే   తీసుకుని ఉంటే ఏమీ అయిఉండేది కాదనీ,  ఆశ కొద్దీ వాళ్ళమ్మాయి ఏకంగా మూడు గ్లాసులు తాగిందనీ, అదే నా పిల్ల అయితే నాలుగు తగిలించి ఉండేదాన్ననీ అనేశాను ”

anne17-3

మెరిల్లా విసవిసా వంటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది. ఆన్ బయల్దేరింది..చలి గా ఉన్న ఆ వేళ, తల మీద టోపీ కూడా పెట్టుకోకుండా. హేమంతానికి వడలిఉన్న క్లోవర్ పొలాల్లోంచి , పొడవాటి వంతెన మీంచి, స్ప్రూస్ తోపు లోంచి..స్థిరంగా, పట్టుదలగా నడిచివెళ్ళింది. పడమటి అడవుల వెనక  వెలవెలబోతున్న చంద్రుడు , గుడ్డి వెలుగు. మెల్లిగా తలుపు తట్టింది. తెరిచిన మిసెస్ బారీకి, చలికి  పాలిపోతున్న చిన్న ఆకారం ప్రత్యక్షమైంది.

ఆవిడ మొహం కఠినంగా అయిపోయింది. గాఢమైన ఇష్టాయిష్టాలు ఆవిడవి..ఆ కోపం కూడా భగ్గుమని చల్లారే తాటాకు మంట కాదు ,  ఏళ్ళతరబడి లోపల ఉండిపోయే రకానిది. ఆన్ ఇదంతా బుద్ధిపూర్వకంగానే చేసిందని , ఈ పిల్ల కల్మషం లోంచి తన కూతురిని రక్షించుకోవాలని నిశ్చయించేసుకుని ఉంది.

” ఏం కావాలి నీకు ? ” కొట్టినట్టు అడిగింది.

ఆన్ చేతులు జోడించింది – ” నన్ను క్షమించండి మిసెస్ బారీ. నేను కావాలని చేయలేదు. మీరే ఒక బీద అనాథ పిల్ల అయిఉండి, దొరక్క దొరక్క మీకొక ప్రాణస్నేహితురాలు దొరికితే ఆమె ని ఇంటికి పిలిచి  సారా తాగించి మైకం తెప్పిస్తారా చెప్పండి ? తెప్పించరు కదా ?? నేను రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ అనే అనుకున్నాను, రాస్ప్ బెర్రీ కార్డియల్ అనే నమ్మాను. డయానాని నాతో ఆడుకోనివ్వనని అనకండి దయచేసి, నేను బతికున్నంతకాలమూ దుఃఖిస్తూనే ఉంటాను ”

మెత్తని గుండె గల మిసెస్ రాచెల్ ని కరిగించినట్లుగా మిసెస్ బారీ హృదయాన్ని ఆ మాటలు కరిగించలేదు. ఆన్ వాడే పెద్ద పెద్ద మాటలూ నాటకీయ ధోరణీ ఆవిడకి అసలు నచ్చవు, ఇప్పుడూ నచ్చలేదు. ఈ పిల్ల మాటలు వినటం తనకి తలవంపులు  అనుకుంది.

” నువ్వు డయానా తో స్నేహం చేసేందుకు తగవు. వెళ్ళు. నీ పాటికి నువ్వు ఇంటికి వెళ్ళి బుద్ధిగా మసలుకో. ఇటువైపుకి రాకు ” క్రూరంగా చెప్పింది.

ఆన్ పెదాలు వణికాయి.

” ఒక్కసారి..ఒకే ఒక్కసారి..డయానాని నాతో మాట్లాడనివ్వరూ ? వీడ్కోలు చెప్పేందుకైనా ? ”

” డయానా ఇంట్లో లేదు. వాళ్ళ నాన్నతో కార్మొడీ వెళ్ళింది ” దఢేల్ మని తలుపు మూసేసింది మిసెస్ బారీ.

ఆన్ నిరాశగా, నిశ్శబ్దంగా- ఆ చీకట్లో పడి ఇంటికి పోయింది.

”నా ఆఖరి ఆశ కూడా పోయింది మెరిల్లా ” – నిర్లిప్తంగా చెప్పింది – ” నేనే వెళ్ళి మిసెస్ బారీని వేడుకున్నాను. ఆవిడ చాలా అవమానించింది నన్ను , పద్ధతిగా పెరిగిన మనిషి కాదనుకుంటాను ఆవిడ. ఇక దేవుడిని ప్రార్థించుకోవటం తప్ప నాకేం మిగల్లేదు..దానివల్లా పెద్ద లాభమేమీ ఉండదనుకుంటాను. మిసెస్ బారీ అంత గండాగొండి మనిషిని దేవుడు కూడా ఒప్పించలేడు ”

” ఆన్..అలా అనకూడదు, తప్పు  ” – వారించింది, ఇంకేమీ అనలేక.

ఆ రాత్రి మాథ్యూ కి అంతా చెప్పాక, ఆన్ ఎలా ఉందో చూసేందుకు వెళ్ళింది. ఏడ్చి ఏడ్చి ముడుచుకుపడుకుంది ఆన్. నిద్రలో కూడా మొహం లో దైన్యం. మెరిల్లా మనసు ఒక్కసారి గా ద్రవించిపోయింది.

” పిచ్చి పిల్ల..ఎలా బతుకుతుందో  ” –  ముంగురులు సర్ది, వంగి, కన్నీటితో తడిసిఉన్న బుగ్గ మీద ముద్దు పెట్టుకుంది.

 

 

[ ఇంకా ఉంది ]

 

 

 

 

త్రాసు సరే, కత్తి మాటేమిటి?!

మోహన్ రావిపాటి 

~

mohan“మనందరం న్యాయదేవత చేతిలో ఉన్న త్రాసు నే చూస్తున్నాం, కానీ రెండవ చేతిలో ఉన్న కత్తిని ఎవరూ చూడటం లేదు, ఆ కత్తి మీద దుమ్ము పట్టుంది, ఆ దుమ్ము దులిపి ఆ కత్తికి పదును పెట్టాలి ” తల్వార్ సినిమాలో ఒక డైలాగ్. నిజమే బాగా దుమ్ము పట్టింది, ఆ కత్తిని పదును పెట్టాల్సిందే.

కానీ , న్యాయదేవత చేతిలో త్రాసుకు ఎలా ఎటూ మొగ్గు చూపకుండా ఉండగలదో, రెండో చేతిలోని కత్తి అలా ఉండలేదు, ఆ కత్తి కి రెండు వైపులు ఉంటాయి, ఆ రెండువైపులా పదును ఉంటుంది. ఆ పదునుకు కుత్తుకలు రాలిపడతాయి. తెగే కుత్తుకలన్నీ నేరస్తులవే కాకపోవచ్చు, కావచ్చు. కళ్ళు మూసుకొని కత్తి ఝలిపించే న్యాయదేవతచేతిలో తెగిపడిన తలదే నేరం అని మన న్యాయస్థానాలు నిర్ణయిస్తాయి. అతదే నేరస్తుడు అని సమాజం  భావిస్తుంది  . కానీ కత్తి కొయ్యాల్సిన కుత్తుకనే కోసిందా !!!??!!! ….ఏమో న్యాయదేవతతో సహా ఎవ్వరికీ తెలియదు.. తెలిసే అవకాశమూ లేదు.

2008 లో ఆరుషి హత్య కేసు సృష్టించిన సంచలనం అంతా, ఇంతా కాదు. అప్పట్లో దేశం మొత్తం ఆ కేసు గురించే చర్చించుకుంది. మీడియా అదే వార్తను పదే పదేచుపించింది. ఒక్కోసారి అత్యుత్సాహం చూపించి తనే దర్యాప్తు చేసింది, తీర్పు ఇచ్చింది. ప్రారంభంలో పొలిసులు చేసిన దర్యాప్తు ప్రకారం నేరస్తులు ఆరుషి తల్లిదండ్రులు అయితే, సి.బి.ఐ వారి దర్యాప్తు ప్రకారం నేరస్తులు ఆరుషి తల్లిదండ్రుల క్లినిక్ లో పని చేసే కృష్ణ అతని స్నేహితులు. తిరిగి సి.బి.ఐ దర్యాప్తు మరొసారి చేస్తే ఈ సారి నేరస్తులుమొదట పోలీసులు దర్యాప్తులో ఆరుషి తల్లి దండ్రులు . అన్నిటికీ ఋజువులు ఉన్నాయి. కానీ శిక్ష ఆరుషి తల్లిదండ్రులు రాజేష్ తల్వార్, నూపుర్ తల్వార్ లకు అమలుఅయ్యింది. ప్రస్తుతం వారు జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్నారు . దీన్ని ఆధారంగా చేసుకొని రూపొందిన చిత్రం “తల్వార్”

ఒకరోజు ఉదయం గుర్గావ్ లోని ఒక అపార్ట్మెంట్ లో శ్రుతి( ఆయేషా పర్వీన్) హర్యకు గురి అవుతుంది. శృతి తన తల్లి నూపూర్ తల్వార్ ( కొంకణాసేన్ ) తండ్రి రమేష్ టాండన్( నీరజ్ కబి) తో కలిసి నివసిస్తూ ఉంటుంది. ఇనస్పెక్టర్ ధనిరాం ( గజరాజ్ రావ్) ఆధ్వర్యంలొ కేసు దర్యాప్తు సాగుతూ ఉంటుంది. మొదటగా వారి ఇంటిలో పనిచెసే కెంఫాల్ నిఅందరూ అనుమానిస్తారు, కానీ విచిత్రంగా మరుసటి రోజు కెంఫాల్ కూడా పైన లిఫ్ట్ రూం లో శవం గా కనిపిస్తాడు, పొస్ట్ మార్టం రిపోర్ట్ ప్రకారం రెండు హత్యలు కొంచెం అటుఇటుగా ఒకే సమయంలో జరిగిఉంటాయి, దానితో కేసు మలుపు తిరుగుతుంది. పోలీసులు శృతి తల్లిదండ్రులు నూపుర్, రమేష్ ని అనుమానిస్తారు. శృతి,కెంఫాల్ మధ్యలైంగిక సంబంధం  ఉంది అని దాన్ని చూసిన తండ్రి వాళ్ళిద్దరినీ చంపేశాడు అని, దానికి తల్లి సహకరించింది అన్న అభియోగం నమోదు అవుతుంది, దానికి రమేష్ క్లినిక్ లోపని చేసే  కన్నయ్య (సుమిత్ గులాటి)  చెప్పిన విషయాలు సాక్ష్యాలుగా సమర్పిస్తారు. కానీ కోర్ట్ ఆ ఆధారాలతో తృప్తి చెందదు. కేసు తీవ్రత దృష్ట్యా దాన్ని సెంట్రల్ డిపార్ట్మెంట్ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (సి.డి.ఐ) కి అప్పగిస్తుంది. సి.డి.ఐ హెడ్ ( ప్రకాష్ బేలవాడి) ఆ కేసు బాధ్యత అశ్విన్ కుమార్ ( ఇర్ఫాన్ ఖాన్) కు అప్పగిస్తాడు. అశ్విన్ ఆ కేసును తిరిగిదర్యాప్తు చేస్తాడు. పోలీసులు ఇచ్చిన ఆధారాలు, తీసుకువచ్చిన సాక్ష్యాలు అన్ని తప్పుడువని, అసలు శృతిని , కెంఫాల్ ని చంపింది, రమేష్ క్లినిక్ లో పనిచేసి, తప్పుడుసాక్ష్యం ద్వారా రమేష్ ని, నూపూర్ ని నేరస్తులగా చిత్రీకరించిన కన్నయ్య  అతని స్నేహితుడు  అని, అతను కెంఫాల్ కి కూడా స్నేహితుడు అని , కెంఫాల్ కొసం వచ్చి మధ్యమత్తులో శృతిని చంపి, ఆ విషయం బయటకు వస్తే  ప్రమాదం అని కెంఫాల్ ని కూడా చంపాడు అని తేలుతుంది.

ఇదే సమయంలో సి.డి.ఐ లో పాత డైరెక్టర్ రిటైర్ అయ్యి కొత్త డిరెక్టర్ ( శిశిర్ శర్మ) పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరిస్తాడు. ఇన్వెస్టిగేట్ పూర్తి చేసిన శశి సాక్ష్యులను బెదిరించి సాక్ష్యంచెప్పించాడు అనే అభియోగం రావటంతో శశి ని ఆ బాధ్యతలనుండి తప్పించి మరో అధికారికి (అతుల్ కుమార్) కి అప్పగిస్తాడు, అతుల్ కుమార్ తిరిగి కెసు దర్యాప్తు చేస్తాడు.అతను సేకరించిన సాక్ష్యాధారాల ప్రకారం రమేష్, నూపుర్ లే ఆ హత్య చేశారు అనే నిర్ధారణకు వస్తాడు. దీనితో అధికారులంతా కలిసి, ఈ కేసుని ఏదో ఒక విధంగా ముగింపుపలకాలి అనే ఉద్దేశ్యంతో రమేష్, నూపుర్ కలిసి హత్య చేశారు అని ఉన్న ఆధారాలనే కోర్ట్ కు సమర్పిస్తారు, దాని ఆధారంగా కోర్ట్ వ్యతిరేక ఆధారాలు ఏమి లేవు కాబట్టివాళ్ళిద్దరికి శిక్ష విధిస్తుంది

ఇది స్థూలంగా కథ, ఇది అందరికి తెలిసిన కథే కాబట్టి కథలో దాపరికాలు ఏమి లేవు, కానీ దాన్ని తెరకెక్కించిన విధానం గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. మేఘనా గుల్జార్ని ఈ విషయంలో అభినందించే తీరాలి.అందరికి తెలిసిన కథలో ఎలాంటి థ్రిల్లింగ్ పాయింట్స్ ఉండవు, తెలియని మలుపులు ఉండవు. అలాంటి కథతో ఒక క్రైం సినిమాతియ్యాలంటే చాలా కష్టం. కానీ దాన్ని మేఘనా గుల్జార్ దాదాపుగా  అధిగమించింది అనే చెప్పాలి. విశాల్ భరద్వాజ్ రచన దానికి చాలా వరకు కారణం అయ్యింది. ఇర్ఫాన్ ఖాన్ అధ్బుతమైన నటన మిగతా కారణం. తనదైన డార్క్ హ్యూమర్ తో సినిమా నడిపించాడు. విశాల్ భరద్వాజ్ సంగీతం కూడా సమకూర్చటంతో తన రచనకు ఎక్కడ ఎంత ఎమోషన్ లో ఎలా ఇవ్వాలో అలా పర్ఫెక్ట్ గా పలికించాడు. పంకజ్ కుమార్ కెమేరా పనితనం సూపర్బ్. ఎమోషన్స్ పలికించటంలో నటన, మ్యూజిక్, కెమేరా మూడు సరిగ్గాసరిపోతే ఎలా ఉంటుందో సినిమా సరిగ్గా అలా ఉంది.

సినిమా కథనంలో అకిరా కురుసోవా రూపొందించిన రోషోమొన్ ఛాయలు కనిపించినా, ఒక సంఘటనను ఒక్కొక్కరు ఒక్కోలా చెప్పటం , అది ఈ సినిమాకు ప్లస్ పాయింటేఅయ్యింది కాని మైనస్ పాయింట్ కాలేదు. “టాబూ” పాత్ర మాత్రం నిరాశపర్చింది, టాబూలాంటి పొటేన్షియల్ ఆర్టిస్ట్ తో సినిమా కథకు సంబంధం లేని ఒక కారెక్టర్చేయించటం ద్వారా దర్శక నిర్మాతలు ఏమి చెప్పాలి అనుకున్నారో అర్ధం కాలేదు

చివరిగా “మనకు కనిపించేది న్యాయం కావచ్చు, కాకపొవచ్చు, కానీ న్యాయం గా మనకు న్యాయం అనిపించేది న్యాయమే అని అనుకోవటమే న్యాయం ”

*

మంచి అభిరుచిని మనమే సృష్టించాలి!

 

-మోహన కృష్ణ  ఇంద్రగంటి 

~

mohanakrishnaకథ-2014ని ఆవిష్కరించుకుంటున్న ఈ సభలో  ఇప్పటివరకూ రకరకాల నేపధ్యాలు, ఆ నేపధ్యాలకీ సాహిత్యానికీ మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి చాలా మంది మాట్లాడారు. ఉధ్యమ నేపధ్యం గురించి సంధ్య గారు మాట్లాడారు. తర్వాత నాటకాలు, థియేటర్ గురించి బిక్షు గారు, పబ్లిషింగ్ పాయింట్ ఆఫ్ వ్యూ లోనుంచి మన రాయుడుగారు మాట్లాడారు. అయితే ఈ నేపధ్యాలన్నింటికంటే కంటే కూడా నా దృష్టిలో అతి తక్కువ సాహిత్యంతో సంబంధం వున్న రంగం గురించి నేను మాట్లాడబోతున్నాను, అది సినిమా రంగం.

ఇప్పుడు నా దృష్టిలో సినిమాకీ సాహిత్యానికీ అతి తక్కువ లింక్ ఉంది అంటే సంబంధం వుంది, అది ఎప్పుడో తెగిపోయింది, అది ఎందుకు తెగింది అనేది చాలా ఆసక్తికరమైన విషయం, ఎందుకలా జరిగింది అనేది మనం కాస్త ఆలోచించాల్సిన విషయం, చర్చించాల్సిన విషయం అంటే అలా చర్చించాలని మనకు ఆసక్తి ఉంటే! ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, నేను కొత్తలో టొరంటో లో చదువుకొని ఫిల్మ్ స్కూల్ లో చదువుకొని, రకరకాల ఉత్సాహాలూ, ఆదర్శాలూ, మంచి మంచి సినిమాలు తియ్యాలని, కొత్త రకమైన సినిమాలు తియ్యాలని మంచి మంచి కధలని ఆడాప్ట్ చెయ్యాలి సాహిత్యం నుంచి అనే ఆశలతో వచ్చిన నాకు విచిత్రమైన పరిస్థితులు ఎదురయ్యేవి, ఇలా నేను ఎం.ఏ లిటరేచర్ చేశానండీ, ఎం.ఫిల్ చదివానండీ , ఎం.ఎఫ్.ఏ ఫిల్మ్ మేకింగ్ లో చేశానండీ అని చెప్తే, చాలా మంది నాతో ‘అదేంటండీ ఇంత చదువుకొని మీరు సినిమాల్లోకి ఎందుకొచ్చారు?’ అని అడిగేవారు. ఆ ప్రశ్నకు నాకు చాలా నవ్వు వచ్చేది.

ఏ ఎం.బి.ఏ చదువుకుంటేనో, ఐ.ఐ.టి చదువుకుంటేనో లేకపోతే ఐ.ఐ.టి చదువుకున్నవాళ్లు ఇంత చదువుకొని ఇంజనీర్లు ఎందుకవుతున్నారండీ, సైంటిస్ట్ ఎందుకవుతున్నారండీ అని బహుశా వారు అడగరేమో ! కానీ ‘చదువుకొని సినిమాల్లోకి ఎందుకొచ్చారు?’ అని చాలాకాలంగా ఒక ప్రశ్న ఉండేది, చాలా కాలం నుంచి వస్తున్న ప్రశ్న అది. నేను కూడా ఆ ప్రశ్న ను ఎదుర్కొన్నాను కొంతకాలం పాటు. ఇంకోటి ఏమిటంటే ‘ మా అబ్బాయి ఎందులోనూ పనికి రావట్లేదండీ, కొంచం మీ దగ్గర పెట్టుకోండి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ కింద’ అంటే సినిమాల పట్ల జనరల్ ఇంప్రెషన్ ఏం ఏర్పడిందంటే ‘జనరల్ గా ఎందుకూ పనిరాని వాళ్ళు సినిమాల్లోకి రావచ్చు, చదువక్కర్లేదు సినిమాలకి’ అని ఒక ఇంప్రెషన్ ఏర్పడిపోయింది.

ఈ సినిమా తాలూకు సృజనాత్మకత ఏదైతే ఉందో, సినిమాల్లో ఏదైతే క్రియేటివిటీ ఉందో దానికి చదువు అక్కర్లేదు, ఒకరకమైన ఆర్టిస్టిక్ మైండ్ ఉంటే సరిపోతుంది’ ఇలాంటి ఒక దురభిప్రాయంతో మనం చాలా కాలంగా సినిమా రంగంలో చాలామంది అంటే, పాపం ఇక్కడికి వచ్చినవాళ్లు, చదువుకున్నవాళ్లు వెనక్కి వెళ్ళి పోవడం, చదువురాని వాళ్ళు ఏమీ కుదరకపోతే ఈ రంగంలోకి రావచ్చు అనే ఒక దురభిప్రాయం రావడం కూడా జరిగింది నా దృష్టిలో. అయితే ఇక్కడ మనం అర్ధం చేసుకోవాల్సింది ఏంటంటే డిగ్రీలకీ సృజనాత్మకతకీ, అంతర్గత సంస్కారానికీ సంబంధం లేదు. మీకొక ఎం.బి.ఏ ఉండడం వల్ల ఎం.ఏ ఉండడం వల్ల లేదా ఐ.ఐ.టి లో ఏదో డిగ్రీ ఉండడం వల్ల అద్భుతమైన సినిమాలు మీరు తీస్తారని గ్యారంటీ లేదు, అలా అని చెప్పి ఏమీ చదువుకోని వాళ్ళు బాగా తీయలేరు అని కూడా లేదు. ఈ పోజిబిలిటీలో నుంచి ‘చదువు అక్కర్లేదు’  అనే ఒక దురభిప్రాయం పుట్టింది. అక్కడ చదువు అంటే ఏమీ చదువు లేకుండా, డిగ్రీల్లేకుండా సాంస్కృతిక విద్య ఉంటే మీరు మంచి సినిమాలు తీయొచ్చు.

అన్నీ చదువుకొని పెద్ద పెద్ద విదేశాలకి వెళ్ళి చదువుకున్న వాళ్ళకి కూడా సాంస్కృతిక విద్య లేకపోవచ్చు, సాహిత్యం గురించి కానీ ఇతర కళల గురించి కానీ ఒక అవగాహన లేకపోవడం, ఆ కళలన్నింటినీ ఎలాగ రంగరిస్తే వాటిలో నుంచి సినిమా అనేది పుడుతుంది అనే వాటిపట్ల ఒక సాంస్కృతికమైన, సామాజికమైన దృష్టిలో నుంచి అర్ధం చేసుకొనే సామర్ధ్యం లేనప్పుడు మంచి సినిమా పుట్టదు. దానికీ పెద్ద పెద్ద డిగ్రీలు చదవడానికీ సంబంధం లేదు. కావున సమస్య ప్రాధమికంగా ఏమిటంటే, వృత్తి విద్యలు చదవడం ఆ రకమైన విద్యలు చదవడం కాదు సాంస్కృతిక విద్య కొరవడడం సమాజంలో.

9cf0d62d1f_rounded

ముఖ్యంగా నా దృష్టిలో గత ఇరవై ముప్పై యేళ్ళగా సాహిత్యానికీ సినిమాకీ వున్న లింక్ కట్ అయిపోవడం వలన మనకి ఈ విధమైన ఒక భావ దారిద్ర్యం బాగా పెరిగిందని చెప్పొచ్చు. కేవలం సాహిత్యానికీ సినిమాకే కాదు అసలు జీవితానికీ సాహిత్యానికీ కూడా లింక్ కూడా తగ్గుతూ వచ్చింది. దానికి కొన్ని ప్రధానమైన కారణాలు ఉన్నాయ్, నా దృష్టిలో ఏ సమాజంలో అయితే కళల స్థాయిని బట్టి ఆ సమాజం యొక్క సంస్కృతీ స్థాయిని మనం గుర్తించవచ్చు, కొలమానం అని చెప్పొచ్చు . ఒక సాహితీ వాతావరణం తో పాటూ ఇతర కళలు సంగీతం, చిత్రకళ, నృత్యం, జానపద కళలు వీటన్నిటికీ ఒక ఆర్ధిక రాజకీయ సామాజిక పరిస్థితులకీ మధ్య ఉండే ఇంటరాక్షన్ ని ఎదైతే అంటామో, ఈ మధనం లో నుంచి ఒక సాంస్కృతిక వాతావరణం పుడుతుంది. ఆ వాతావరణం లోని చైతన్యమూ, ఆ వాతావరణం సృష్టించే శక్తి నుంచి కళలు తిరిగి తమని తాము పరిపుష్టం చేసుకోగలుగుతాయి. ఇదొక సైకిల్ లాగా ఉంటుంది.

అయితే ఎప్పుడైతే మనం ముఖ్యంగా మన తెలుగు రాష్ట్రాల్లో, ప్రస్తుతం రెండు రాష్ట్రాలున్నాయి కాబట్టి తెలుగు రాష్ట్రాల్లో , నా దృష్టిలో ఏమైందంటే దాదాపు ఎనభైల్లో నుంచి హ్యూమానిటీస్  ని సోషల్ సైన్సెస్ ని మనం స్కూల్స్ లోనూ కాలేజెస్ లోనూ చంపేశాం, అంటే సాహిత్యం అనవసరం, కళలు అనవసరం, చరిత్ర అనవసరం, రాజనీతి శాస్త్రం అనవసరం, తర్వాత సోషియాలజీ , సామాజిక శాస్త్రం మనం చదవక్కర్లేదు. యాంత్రోపాలజీ అనవసరం, ఇవన్నీ అనవసరం, ఎందుకూ పనికిరానివాళ్లు చేసే సబ్జెక్ట్స్ ఇవి. ఏవైతే పాశ్చాత్య దేశాల్లోని యూనివెర్శిటీల్లో చాలా బాగా ఆదరిస్తారో, వాటిని మన ప్రభుత్వాలు అవి అనవసరం అని భావించి అవతలపడేసి, కేవలము ఉద్యోగాలేవొస్తాయ్, కంప్యూటర్ సైన్సెస్ కానీ లేకపోతే  ఎం.బి.ఏ లు కానీ లేకపోతే సి.ఏ కానీ చార్టెడ్ అకౌంటెన్సీ అని ఉండేది మా చిన్నప్పుడు, వృత్తి – మీకు ఇమ్మీడియెట్ గా ఉద్యోగం వచ్చేదే ముఖ్యం, మిగతావన్నీ అనవసరం, మిగతావన్నీ టైమ్ పాస్ కాలక్షేపం. కాబట్టి మీరు ఏం చేసినా కూడా నేర్చుకోవచ్చండీ, కధలు రాయాలంటే మీరు ఎలాగైనా రాసుకోవచ్చు, పెయింటింగ్ కావాలంటే మీరు టైమ్ పాస్ కి వేసుకోండి, కావాలంటే నాటకాలు ఆడుకోండి, ఈ విధమైన ఒక థర్డ్ ఆర్ ఫోర్త్ స్టేటస్, (సెకండరీ స్టేజ్ అని కూడా అనకూడదు) ఇవ్వడం వలన ఏమైందంటే ఒకరకమైన సామాజిక అవగాహన, ఇప్పుడు సాహిత్యమనేది నా దృష్టిలో వ్యక్తులకీ సమాజానికీ మధ్య వారధి. సాహిత్యమే కాదు, అన్నీ కళాలూ!

మన ప్రపంచాన్ని మనం అర్ధం చేసుకోవడానికి ఈ కళాలన్నీ ఉపయోగపడతాయ్. ఎప్పుడైతే ఆ లింక్ తెగిపోయిందో, ఎప్పుడైతే ఆ విలువలు మెటీరియలిజం, ఇండివిడ్యువలిజం ద్వారా కబళించబడ్డాయో, అప్పుడు జీవితానికీ సాహిత్యానికీ మధ్య ఒక రప్చర్ వచ్చేసింది. అది సినిమా రంగానికి కూడా ఎక్స్టెండ్ అయిపోయింది. విపరీతంగా అయింది. ఇలా అవడంవలన ఏంటంటే, మన సినిమా రంగం పూర్తిగా వ్యాపారాత్మకమైన సినిమా వైపు వెళ్ళిపోయింది. అంటే ఏంటంటే సినిమా అంటే కేవలం ఒక పక్కా వ్యాపారం, ‘ఏది అతి త్వరగా, అతి ఎక్కువగా, అతి తక్కువ శ్రమతో,  అత్యంత ఎక్కువ డబ్బులు సంపాదించగలదో అది సినిమా’  అని ఒక అభిప్రాయం ఏర్పడింది. ‘ప్రేక్షకులు చూస్తున్నారు కాబట్టి మేము తీస్తున్నామండీ’ అని ఒక ఆర్గ్యుమెంట్ ఉందండీ అది తప్పు నా దృష్టిలో. ఎందుకంటే ప్రేక్షకుడికి ఒక అజెండా ఉండదు, వాళ్ళు చూపించిందే చూస్తారు. పదే పదే చూపించిందే వాళ్ళ అభిరుచి కింద మారుతుంది. కాబట్టి ఈ అభిరుచిని సృష్టించేది కళాకారులు. ఆ అభిరుచిని సృష్టించే కళాకారుల అంతర్గత సంస్కారం మళ్ళీ ఈ సమాజం యొక్క  సాంస్కృతిక స్థాయి మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. సో, ఇట్స్ లైక్ ఎ సైకిల్ ! కొంతమంది అనుకుంటారు, సామాజిక స్పృహతో సినిమా తీయడమంటే , ఉపన్యాసాలండీ ! లేకపోతే ఆర్ట్ సినిమా అని మనకొక దురభిప్రాయం. అది కూడా కాదు.

సామాజిక స్పృహ అంటే ప్రతి సినిమాలోనూ  మీరు ఏదో సోషల్ ఇష్యూస్ తీసుకొని దాని గురించి ఉపన్యాసాలు ఊగదప్పడ ఉపన్యాసాలు దంచమని కాదు. ఎందుకంటే ఉపన్యాసాలకి సినిమా వేదిక కాదు, అది అందరికీ తెలుసు. సినిమా అనేది ఒక కళా రూపం. నవలకీ వ్యాసానికీ ఎంత తేడా ఉందో అలాంటి తేడానే సినిమాకీనూ pamphleteer కీ!

అయితే ఏంటంటే సినిమాలు తీసే వ్యక్తి తన  యొక్క చుట్టూ పక్కల ఉన్న సాంస్కృతిక రాజకీయ ఆర్ధిక వాతావరణాన్ని జీర్ణించుకొని తన సృజనాత్మకతలోనుంచి డిస్టిల్ చేసి తన కళా రూపం ద్వారా వ్యక్తపరచడం అనేది కళాకారులు చేసే పని. అది పెయింటింగ్ ద్వారా అవొచ్చు. మరి సినిమా అవొచ్చు, అది నాటకం కావొచ్చు, పాట రాయడం కావొచ్చు, కవిత రాయడం కావొచ్చు!

ఈ విధమైన ప్రక్రియ, తను ఆకళింపు చేసుకున్నదంతా తను ఎంచుకున్న కళారూపం ద్వారా ప్రకటించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు కళాకారుడు. దానికి సాంస్కృతిక వాతావరణం వైబ్రంట్ గా ఉండాలి. అలా వైబ్రంట్ గా లేనప్పుడు, ఈ అన్నీ రంగాల మధ్యలో ఒక విధమైన  వైబ్రంట్ ఇంటరాక్షన్ లేనప్పుడు ఆరోగ్యకరమైన అర్ధవంతమైన కళ పుట్టే అవకాశం చాలా తక్కువుంటుంది నా దృష్టిలో. సినిమాకీ సాహిత్యానికీ మధ్యలో అదీ జరిగింది. ఆ రప్చర్ రావడం వలన వైబ్రంట్ కల్చరల్ ఎన్విరాన్మెంట్ లో నుంచి సినిమాలు పుట్టే అవకాశం లేకుండా పోయింది.

బి. ఎన్. రెడ్డి గారు

బి. ఎన్. రెడ్డి గారు

సాహిత్యానికీ జీవితానికీ ఎప్పుడైతే సంబంధం తెగిపోయిందో, ఎప్పుడైతే తెలివిజన్ వచ్చి చదవడాన్ని చంపేసిందో, ఎప్పుడైతే కమర్షియలైజ్డ్ తెలివిజన్ కానీ ఎప్పుడైతే కమర్షియలైజ్డ్ ఫిల్మ్ మేకింగ్ వచ్చిందో ఆ లింక్ తెగిపోయింది. ఒకప్పుడు బి.ఎన్ రెడ్డిగారు, కె.వి. రెడ్డిగారు కాలంలో గొప్ప గొప్ప రచయితలు సినిమా రంగం లో పని చేయడం జరిగింది. పద్మరాజుగారు గానీ కృష్ణ శాస్త్రిగారు గానీ శ్రీశ్రీ  గారు గానీ లేకపోతే డి.వి. నరసరాజు గారు గానీ సినిమా రంగం లో పనిచేయడం జరిగింది. వాళ్ళు సాహిత్యాన్ని చదువుకున్నారు, సాహిత్యం నుంచి కధల్ని ఆడాప్ట్ చేశారు.

చాలా మందికి తెలీదు, కె.వి.రెడ్డి గారి ‘పెద్దమనుషులు’ హెన్రీ హుడ్సన్ రాసిన ‘పిల్లర్స్ ఆఫ్ సొసైటి ‘ అనే నాటకం నుంచి స్పూర్తి  పొంది రాసిన స్క్రిప్ట్ అది అని. అలాగే ‘ మల్లీశ్వరి’ బుచ్చిబాబు గారి ‘ రాయలవారి కరుణకృత్యం’  స్పూర్తి తో తీశారని చెప్తారు. ‘ బంగారుపాప ‘ అని బి.ఎన్ రెడ్డిగారిది ‘శైలస్ మార్నర్’ అని ఒక ఆంగ్ల నవల జార్జ్ ఎలియట్ రాసినది. ఆఫ్ కోర్స్ ‘కన్యాశుల్కం’ సినిమాగా తీశారు. ఎంతోమంది గొప్ప రచయితలు, రచయిత్రులు ఉన్న మన తెలుగు సాహిత్యం నుంచి ఎప్పుడూ ఎందుకు మనం అడాప్ట్ చేయట్లేదు అనేది నాకు ఎప్పుడూ  చాలా ఆశ్చర్యం కలిగించే విషయం.

నా దృష్టిలో బెంగాల్ లో ఠాగోర్ ఎంత పెద్ద రచయితో తెలుగులో చలం కూడా అంత పెద్ద రచయిత. అలాంటి రచయిత కధల్లో నుంచి ఒక్క కధని కూడా మనం అడాప్ట్ చేయలేదు ఇప్పటి వరకూ. ‘గ్రహణం’ నవలని 2004 లో ఫస్ట్ టైమ్ నేను రైట్స్ తీసుకోవడానికి వెళ్ళినప్పుడు చలం గారి కూతురు సౌరీస్ గారు ఆశ్చర్యపోయారు, ‘ ఎందుకు మీరు ‘ అని! అంటే ఎప్పుడూ ఎవరూ అసలు ఆ ఇంటరెస్ట్ కూడా చూపించట్లేదు. పోనీ అలా అని అవి ఏమైనా ఆర్టీ స్టోరీసా ! అంటే కాదు. చాలా డ్రమాటిక్ గా వుంటాయి కధలు. కధలో చాలా నాటకీయత ఉంటుంది. సినిమాలో చాలా ఒదిగిపోయే కధలు.

చలం గారే కాదు మీరు ఏ రచయితనైనా తీసుకోండి, కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారు తీసుకోండి, బుచ్చిబాబు గారి కధలు తీసుకోండి, తిలక్ గారి కధలు తీసుకోండి, రావిశాస్త్రిగారి కధలు తీసుకోండి, లేకపోతే కాళీపట్నం రామారావుగారి కధలు తీసుకోండి, శ్రీపాద  సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారివి తీసుకోండి. సమకాలీన రచయితల్లో గోపిని కరుణాకర్, మహమ్మద్ ఖాదిర్ బాబు, గోగు శ్యామల గారు ఇలా చాలా మంది, అన్నీ పేర్లు నేను చెప్పలేను కానీ రకరకాల రచయితల యొక్క కధలని మనం అడాప్ట్ చేసుకొని వాటిని సినిమా కింద తీయగలిగే అవకాశం ఉంది. లేకపోతే ఆ రచయితలకి సినిమా రంగంతో ఒక విధమైన లింక్ ఏర్పడితే అసలు ఆలోచనా ధోరణి మారే అవకాశం ఎక్కువ ఉంది. డెబ్భైల్లో ఎనభైల్లో పాపులర్ సాహిత్యం నుంచే మన సినిమాలు వచ్చాయి యద్దనపూడి సులోచనా రాణిగారు, మాదిరెడ్డి సులోచన గారు, కోడూరు కౌసల్యాదేవి గారు, ఆర్.సంధ్యాదేవి గారు , యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ గారు, మల్లాది వెంకట కృష్ణ మూర్తి గారు ఇలా వీళ్ళందరి నవలలు సినిమా కింద తీసినప్పుడు పెద్ద సక్సెస్ ఫుల్ అయ్యాయి కమర్షియల్ గా.

యండమూరి

యండమూరి

ఆ తర్వాత ఎనభైల్లో స్కూళ్ళలో, నేను చదువుకున్న టైమ్ లో తెలుగు చచ్చిపోయింది ఫస్ట్. స్కూళ్ళలో తెలుగు చదవడం పొయ్యి ఇంగ్లీష్ మీడియం పిచ్చి పట్టుకుంది. తర్వాత గ్రాడ్యువల్ గా తెలివిజన్ వచ్చింది. ఎప్పుడైతే తెలివిజన్ వచ్చి సీరియళ్ళు ఇవీ పెరిగాయో చదవడం అనే అలవాటు పక్కకి వెళ్ళిపోయింది. తర్వాత ఈ డిజిటల్ రెవొల్యూషన్ అనండీ, ఐ.టీ. అనండీ, తర్వాత వీటి వలన వీడియో గేములు, ఫేసుబుక్కులూ, ట్విట్టర్లూ ఎక్కువైపోయి మనకి ఏకాంతం లో పుస్తకం చదవడం, ఒక పెయింటింగ్ ని ఆస్వాదించడం లేదా ఒక నాటకాన్ని వెళ్ళి చూడడమో, నృత్య ప్రదర్శనని చూడడమూ, ఇలాంటి అవకాశాలన్నీ పోయాయి, అసలు తగ్గిపోయాయి సమాజంలో ! తగ్గిపోయి సినిమా తెలివిజనూ పూర్తిగా ఆక్యుపై చేసేశాయ్. అయితే ఆ ఆక్యుపై చేసినప్పుడు పోనీ సాహిత్యం నుంచి ఏమైనా సినిమాలు తీస్తున్నారా, సాహిత్యం నుంచి కధలు తీసుకుంటున్నారా, లేకపోతే సాహితీ విలువలున్న రచన మనకేమన్నా కనబడుతూ ఉందా సినిమాల్లో అనేది చూస్తే మనకేం లేదు.

ఒక విచిత్రం ఏమిటంటే  సాహిత్యం అనేది ఎంత కనబడకుండా ఉంటే సినిమాకి అంత మంచిది అన్న అభిప్రాయం కూడా ఏర్పడిన వాళ్ళు, చెప్పిన వాళ్ళూ కొంతమంది ఉన్నారు. ‘సాహితీ విలువలు అనవసరమండీ సినిమా కధకి’, ‘సినిమా కధ వేరు. అది వేరే జంతువు దాన్ని నిర్మించే విధానం వేరు’ ఇలాంటి కొన్ని చాలా అభిప్రాయాలు ఉన్నాయ్. సినిమా కధని నిర్మించే విధానం వేరన్నదానిలో కొంత వరకూ నిజముంది కానీ దానిని సాహిత్యం నుంచి దూరంగా నెట్టేయాల్సిన అవసరం ఉందనేది మాత్రం చాలా చాలా తప్పు అభిప్రాయం. దానివల్ల ఏమవుతోందంటే సాహితీ విలువలుండి కొంచం మంచిగా అందంగా ఒక వాక్యాన్ని రాయడానికి గానీ లేకపోతే ఒక పాటను రాయడానికి గానీ ఒక మంచి మెలోడియస్ పాటను కట్టడానికి గానీ ఇవన్నీ పెద్ద సమస్యలైపోయాయి ఇప్పుడు మనకు.

ఏంటంటే ఇవన్నీ కమర్షియల్ గా వైబుల్ కాదు అనే ఒక అభిప్రాయం కూడా ప్రబలంగా ఉంది. దాని వలన మనకి ఆ విధమైన లింక్ తెగిపోవడం వలన, సాహితీ విలువలు అనేది ఒక నెగెటివ్ క్వాలిటీ అయిపోవడం వలన కూడా మనకి ఉన్నతమైన స్థాయిలో ఉండే సినిమాలు రావట్లేదు. ఉన్నతమైన స్థాయి అంటే చాలా మందికి ఇంకొక దురభిప్రాయం కూడా ఉంది, మనం ఏ జోనర్ తీస్తున్నాము అనేదానితో సంబంధం లేదు మనం హారర్ తీయొచ్చు, పోలిటికల్ థ్రిల్లర్స్, రొమాంటిక్ థ్రిల్లర్స్ తీయొచ్చు, పక్కా ఫార్శికల్ కామెడీ చేయొచ్చు, లేకపోతే మర్డర్ మిస్టెరీస్ . ఏదైనా మీరు తీసే సినిమా ఏ రకం అనేదానికి సంబంధం లేదు. ప్రతీదానిలోనూ, ఆగతా క్రిష్టీ మర్డర్ మిస్టేరీస్ రాసింది కానీ గొప్ప సాహితీ విలువలు దానిలో ఉంటాయి. షెర్లాక్ హోమ్స్ రాసిన ‘ఆర్థర్ కొనన్ డోయ్లే’ లో గొప్ప రచన ఉంటుంది. అలాగే పి.జి.ఉడ్ హౌస్ రాసిన హాస్యం లో గొప్ప రచన ఉంటుంది. సో, సాహిత్యానికీ జోనర్ కీ సంబంధం లేదు. అలాగే సినిమా ఏ జోనర్ లో మీరు తీసినా దాన్లో గొప్ప సాహితీ విలువలు చూపించగలిగే ఎబిలిటీ మనకుండాలి.

ఇప్పుడు మీరు తమిళం లో గానీ మళయాళం లో గానీ కన్నడలో కొంతవరకూ గానీ లేకపోతే హిందీ లో గానీ ఇంకా సాహిత్యం నుంచీ నవలల నుంచీ కధలు తీసుకొని వాళ్ళు సినిమాలు తీస్తున్నారు. మనకు అది లేదు, ఎందుకు లేదు? ఎందుకంటే సినిమాలు తీసే మెజారిటీ వాళ్ళకి సాహిత్యం అసలు తెలీదు, సంబంధం కూడా లేదు, గొప్ప రచయితలు ఎవరని వాళ్ళని అడగండి వాళ్ళకి తెలీదు, అస్సలు. ఎవరైనా సమకాలీన సాహిత్యం , గొప్ప పుస్తకాలూ గానీ క్లాసికల్ లిటరేచర్ గానీ చదువుతారా అసలు! అస్సలు లేరని మనం అనలేమ్, చాలా కొద్ది మంది లిటరల్ గా నా ఎక్స్పీరియన్స్ లో అయితే చాలా కొద్ది మంది. వేరే సినిమాలు చూసి మనం ఆ ఐడియాలను ఎలా తీసుకోవాలి అని చూస్తున్నామే తప్ప, అసలు సాహిత్యం నుంచి ఏవైనా మంచి కధలు తీసుకోవచ్చా అని చూడట్లేదు. అది ట్రెడిషినల్ లిటరేచర్ అవ్వొచ్చు  లేదా సమకాలీన సాహిత్యంలో స్త్రీవాద సాహిత్యం కావొచ్చు, ఆల్టర్ నేటివ్ సాహిత్యం కావొచ్చు అసలు ఆ పోకడలు లేకపోవడం వల్ల ఇప్పుడు మనకు ఆ పరిస్థితి వచ్చిందని నేను అనుకుంటున్నాను.

ఒకప్పుడు అసలు ఐజస్టైన్ అనే గొప్ప ఫిల్మ్ డైరెక్టర్ రాశాడు , అసలు సినిమాలోకి వచ్చిన కొన్ని టెక్నిక్స్ సాహిత్యం నుంచి కూడా వచ్చి ఉండొచ్చు, గ్రిఫిక్ అనే అతను పార్లెల్ కటింగ్ అనేది ఇన్వెంట్ చేశాడు, అంటే ఒక సన్నివేశం జరుగుతుండగా వేరే ఒక సన్నివేశాన్ని దానితోపాటూ చూపించడం, మన సినిమాల్లో మనకు ఇది బాగా అలవాటైపోయింది. ఇప్పుడు హీరోయిన్ ని కిడ్నాప్ చేసుకొని తీసుకొని వెళ్లిపోతూ ఉంటారు, అక్కడ హీరో కి ఆ విషయం తెలిసి బయల్దేరుతాడు, ఈ అమ్మాయిని రక్షించడానికి. సో, ఇక్కడ ఇది కొంత అది కొంత చూపించడం ద్వారా కధ లో టెంపో ని ప్రేక్షకుల్లో ఆసక్తిని టెన్షన్ నీ పెంచే టెక్నిక్ పార్లల్ కటింగ్ అంటారు. అది ఒరిజినల్ గా చార్ల్స్ డికెన్స్ నుంచీ బహుశా గ్రిఫిక్ నేర్చుకున్నాడేమో అని ఐజస్టైన్ ప్రతిపాదించాడు ఒక వ్యాసం లో. ఎందుకంటే డికెన్స్ రాసిన శైలిలో అది ఉంది, అతని నవలా రచనా పద్ధతిలో. దానికొక ఉదాహరణ కూడా ఇస్తాడు ఆ వ్యాసంలో , అది ‘ వంటింట్లో కెటిల్ లో నీళ్ళు మరుగుతూ ఉంటాయి, బయట ఒక సంభాషణ జరుగుతూ ఉంటుంది. వేరేగదిలో జరిగే సంభాషణకీ అక్కడ కెటిల్ లో నీళ్ళు మరగడానికీ మధ్యలో ఇంటర్ కట్ చేస్తూ ఉంటాడు డికెన్స్. అదే సినిమా రంగంలో సినిమా ఆడాప్ట్ చేసుకుంది అని ఐజస్టైన్ అన్నాడు. సో, ఆ లింక్ ఎప్పటికీ ఉంటుంది.

ముఖ్యంగా సినిమా అన్ని కళల యొక్క సమాగమం. అంటే పెయింటింగ్, లిటరేచర్, ఫోటోగ్రఫీ మ్యూజిక్, డాన్స్, డ్రామా ఇవన్నీ కలిసి సినిమా తయారయ్యింది. అంటే కేవలం సాహిత్యమే కాదు వీటన్నింటిలో దేని నుంచి లింక్ తెగిపోయినా కూడా సినిమా పుష్టిగా ఉండే అవకాశం లేదు. అయితే సినిమాలో కూడా సాహిత్యం ఎక్కువ ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది అంటే  రచనల ద్వారా, స్క్రీన్ ప్లే కానివ్వండి, డైలాగులు కానివ్వండి పాత్రల పరంగా కానివ్వండి. సాహిత్యంతో ఎక్కువ సంబంధ బాంధవ్యాలు ఆరోగ్యకరంగా ఉండాలి సినిమాకి. ఎప్పుడైతే అవి లేవో, గత ఇరవై యేళ్లుగా పూర్తిగా రప్చర్ అయిపోయి డామేజ్ అయిపోయిందని నా ఉద్ధేశ్యం.

మళ్ళీ దాన్ని ఫిల్మ్ మేకర్స్ ఏ విధంగా అయితే తమిళం లో గానీ మలయాళంలో గానీ ఫిల్మ్ మేకర్స్ పనిగట్టుకొని ఆ పని చేస్తున్నారో మళ్ళీ అలాంటి ఒక స్పూర్తి తో యువ దర్శకులు రచయితలూ ముందుకొచ్చి తెలుగులో పూనుకుంటే తప్ప ఆ గాప్ ని పూడ్చితే తప్ప మనకి అర్ధవంతమైన ఆరోగ్య వంతమైన సినిమాలు వస్తాయని నేను అనుకోవట్లేదు.

కాబట్టి సాహిత్యానికి ఇప్పుడు ప్రస్తుతం  ‘ఇమ్మీడియట్ నీడ్ ఆఫ్ ద హవర్ ‘ అంటాం కదా, సినిమా రంగంలో ఏమిటంటే సాహితీ విలువలున్న రచనలని మనం వృద్ధి చెందేలా చెయ్యాలి. సాహిత్యానికీ సినిమాకీ ఉన్న లింక్ ఎదైతే ఉందో అది తెగిపోయింది నా దృష్టిలో ఒక ఇరవై యేళ్ళుగా, దాన్ని మళ్ళీ పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరం వెంటనే ఉందని నేను భావిస్తున్నాను.

(తెనాలిలో  కథ-2014 ఆవిష్కరణ సభలో ప్రసంగం. ప్రసంగానికి లిఖిత రూపం: రేఖా జ్యోతి)

*