కాగితం

శివుడు 

పిచ్చి గీతలు గీసాను, కొట్టేసాను, నలిపిపడేసాను, చించి విసిరేసాను

ఎమీ మాట్లాడవు, మౌనంగా ఉంటావు,

ధ్యానానికి తయరాయ్యే యోగి మనస్సంత నిర్మలంగా కనిపిస్తావు.. మళ్ళీ ఉపక్రమించమని !

 

మళ్ళీ ఎదో రాయడం మొదలవుతుంది, ఏ ఆలోచనో ఎక్కడికో తీసుకెళ్తుంది

బాగుంటే ముచ్చటపడి, మురిసి మొగ్గలేస్తాను

నచ్చకపోతే ముక్కలు చేసి పడేస్తాను

నిజానికి బాగోనిది నా భావన, ముక్కలైనవి నా అక్షరాలు

కానీ శిక్ష నీకు, మాట్లాడలేవు కదా!

మాట్లాడలేవన్న మాటే కానీ మదిలో కలిగే భావాలకి ప్రతిబింబానివి !!

 

వెల్లవేసిన తెల్లగోడలా మళ్ళీ ‘నేను తయారు’ అని కనిపిస్తావు

ఇంపైన రంగులతో నింపుతావో లేక ఇష్టానికి చల్లుతావో నీ ఇష్టం అన్నట్టు !

ఆరంభ శూరత్వంతో ప్రాంభమవుతుంది మళ్ళీ  ఏదో రాత,

కాస్త ఆలోచనకి పదును పెట్టి మళ్ళీ ప్రయత్నించు అని అన్నావని నిన్ను చెత్తబుట్టలో పడేసాను

అదినీ స్థాయి కాదు, నా భావుకత స్థాయి!

 

వర్షం వెలిసిన ఆకాశంలా మళ్ళీ నిర్మలంగా కనిపిస్తావు,

విహంగా శ్రేణినే ఊహిస్తావో, ఇంద్రధనుస్సునే చిత్రిస్తావో లేక కారు మబ్బులతో నింపేస్తావో నీ ఇష్టం అన్నట్టు !

మళ్ళీ మొదలైంది అక్షరాల పేర్పు

చూస్తే, శబ్దం తప్ప అర్ధం లేని రాతల మోత,

ఈసారి కూడా నీకు అదే మర్యాద!

 

నిన్ను చూస్తే ముచ్చటేస్తుంది,శబ్దార్ధాలు సంగమించే వరకూ నీతోనే అని ప్రోత్సహిస్తున్నట్టు

ఎప్పటికప్పుడు నిత్యనూతనంగా కనిపిస్తావు

ఒకటి మాత్రం చెప్పగలను, నిన్ను అందలం ఎక్కించే వరకూ ప్రయత్నిస్తునే ఉంటాను

మరో జనగణమన కాకపోవచ్చు కానీ రణగొణధ్వనం మాత్రం కాకూడదు అనిపిస్తుంది నిన్ను చూస్తే!

 

శబ్దమనే శరీరానికి అర్ధం ఆత్మ ఐతే, ఆ శబ్దార్ధాల సంగమమే నీకు ఆత్మ!

ఆత్మ దేహాన్ని విడిచి మరో దేహం లోకి ప్రవేశించినట్టు నువ్వు జీర్ణమైపోతే ఆ భావాత్మ మరో శరీరం లో కనిపిస్తుంది,

తాళపత్రం అని కాగితం అని, e-paper అని కాలాన్ని బట్టి నీ ఆకారం మారచ్చేమో గానీ,

మొత్తంగా చూస్తే ఒకటే, భావాత్మ వసించే శరీరానివి!

sivudu

*

ఆ రెండు పిట్టలు 

దాసరాజు రామారావు 


ఏవో పాత మమకారాల తొణుకులలో పడి
ఆ వూరికి , ఆ ఇంటికి పోయిన –
కిచకిచ లాడుతూ రెండు పిచ్చుకలు
స్వాగతం పలికినయి చిత్రంగా..
విశాల ఆకాశపు అంచులను తాకినా
ఆ ఇంటి లోగిట్లోకి దూసుకురాందే
అవిట్కి మనసన పట్టదేమో
గమనిస్తే,
అవే ఆ ఇంటి రాజ్యమేలుతున్నట్లు…
ఇంటి నిండా మనుషులున్నా
వాటి మీదికే నా ఆశ్చర్యోన్మీలిత దృష్టంతా-

దండెం  మీద అటు ఇటు ఉరుకుతూ
ముక్కులతో గిల్లుకుంటూ
రెక్కలల్లార్చుచూ, రెట్టలు వేస్తూ
క్షణ కాలం కుదురుగా వుండని
బుర్ బుర్ శబ్దాల వింత దృశ్యాల విన్యాసం
ఒక స్వేచ్చా ప్రియత్వ, అ పాత మధుర ప్రపంచాన్ని
పాదుకొల్పుతున్నట్లుగా –

గచ్చు అంచుకు వేలాడదీసిన ఉట్టిలో ఉంచిన
కంచుడులో
వడ్లను ఒలిచే కవితాత్మక నేర్పరులే అవి
ఇత్తడి బకెట్ కొసన నిలబడి ,
నీల్లల్లో తలను ముంచి , పెయ్యంతా చిలుకరించుకునే
చిలిపి పారవశ్యం-
మామూలుగా అనిపించే
సమయాలను, సన్నివేశాలను

Erase  కాని అనుభూతులుగా మలుస్తున్నాయా అవి ..!

మళ్లేదో గుర్తుకోచ్చినట్లు
గోడకున్న అద్దంపై వాలి
తన ప్రతిబింబంతో కరచాలనం చేసుకొంటున్నట్లు
ముక్కుతో టకటక లాడిస్తూ,పద్యం చెబుతున్నట్లు..

అవి రెండే
పిడికిలంతా లేవు
ఇంటినిండా మోయలేని పండగ లాంటి సందడే
ఎవ్వరొచ్చినా ఆపిచ్చుకల ముచ్చటే

తిరుగు ప్రయాణం అన్యమనస్కంగానే –

వస్తూ వస్తూ రెండు ఉట్లు తెచ్చుకున్నా
నా నగర భవంతి ముందర వేలాడదీసేందుకు

కళ్ళు మూస్తే
నా తెల్లకాగితాల నిండా
అవే కదులుతున్నయి రాజసంగా
కళ్ళు తెరిస్తే
ముద్రిత అక్షరాలై ఎగురుతున్నయి

ఆ రెండు పిచ్చుకలకి
గుప్పెడు గింజలు వేయడమంటే
ప్రేమను పంచటానికి
ఒక చిరునామా మిగిలే వుందని తెలుపటానికే ….
—-


అతడు

సి.వి. శారద

 

అక్కడ నింగికి పొద్దులు తెలియవు
సూరీడు వంగి సలాం కొడుతుంటాడు
నెలవంక నిగ్గి సంగీతం వింటుంది
అతని భుజంమీంచి పేజీల్లోకి
చుక్కలూ తొంగి చూస్తుంటాయి

అక్కడ గోడలపైన చరిత్రకారులు
కొక్కేనికి ఊయలూగుతూ వాద్యాలూ
స్ఫూర్తిని రగిలిస్తూనే ఉంటాయి
అతని ఇంట్లో అనంతమైన ఙానం
హాయిగా తలదాచుకుంటుంది

ఆ మధుశాలా మత్తులు
సృజించిన చైతన్యంలో
సిగరెట్ చురక్కి బాటిల్లో చుక్కకి
నషా ఎక్కుతూనే ఉంటుంది
నషానే అతనికి లాలీ, ఆకలీ..!

దిక్కులకి చిక్కనిది కాలానికి తెలియనిది
రహస్యమేదో ఆ ఇంట్లో ఒకటుంది
చీకటిని కమ్ముకున్న ఎల్ఈడీ వెలుగులో
అతను తన ఉనికిని కోల్పోయి
అక్కడ కవితాపానం చేస్తుంటాడు.

*

sarada

ఆత్మలు అశాంతించుగాక!

    -ఆక్రోశ్

 

అమావాస్య చంద్రుళ్ల వెయ్యినాలుకలు

రంగులన్నీ నాకేశాక

మిగిలిన వట్టి తెలినలుపుల లోకం

పచ్చని అడవిలో పిచికారి కొట్టిన రక్తం

చిదిమేసిన పేరులేని కీటకాల నల్లనెత్తురు

తార్రోడ్డుపై యముని శకటం జుర్రుకున్న దేహాలు

థర్డ్ డిగ్రీ గదిలో నంజుకుతిన్న బూడిదరంగు మాంసం ముక్కలు

 

తెలినలుపుల ఆత్మరక్షణకు

వేట తిరుగులేని ఆయుధమైపోయాక

చర్యకు నిస్సిగ్గు ప్రతిచర్య చట్టబద్ధమైపోయాక

రక్తచందనం దుంగలకు వేలాడిన పీనుగులు

సంకెళ్లకు చిక్కుకున్న తుపాకీ సహిత శవాలు

 

తెలినలుపుల నాగరకతలో

హతులెప్పుడూ హంతకులూ దుర్మార్గులూ

కట్టేసిన చేతులతో ప్రాణాలు తీసేవాళ్లు

కత్తులతో తుపాకులపై గురిపెట్టేవాళ్లు

చివరకు తప్పనిసరిగా హతమైపోయేవాళ్లు

అందుకే హతులెప్పూడు అంతమొందాల్సినవాళ్లు

అంతమొందించేవాళ్లెప్పుడూ వీరాధివీరులు

 

తెలినలుపుల లోకంలో

హతుల చరిత్ర అందరికీ తెలిసిందే

ఎగుడుదిగుడు చరిత్ర దార్లలో పడుతూ లేచినవాళ్లు

ప్రాణాలు తీసినవాళ్లు, ప్రాణాలకు తెగించినవాళ్లు

ప్రాణాలు నిలుపుకోడానికి అడవులకెళ్లినవాళ్లు

నేరాల చిట్టాలను ఎక్కడా పారేసుకోకుండా

సీల్డు బీరువాల్లో భద్రపరచుకున్నవాళ్లు

 

తెలినలుపులకావల

కొన ఊపిరితో కొట్టుకుంటున్నలోకానికి

ఇక తెలియాల్సింది చంపిన వాళ్ల చరిత్ర..

అంతవరకూ హతుల ఆత్మలు అశాంతించుగాక!

~

 

పదాల ప్రేమలో…

    వాణి కొరటమద్ది

దు:ఖాన్ని  వీడలేక మనసంతా
తుఫాను నాటి కడలిలా అల్లకల్లోలమే
భావాలకై తడుముకుంటూ
మనసంత శోధిస్తూ
లోతుల్ని  తవ్వుకుంటూ
     అక్షరాల ప్రపంచాన్ని హత్తుకుంటాను
మిళిత బిందువువులెన్నో
అక్షరాలుగా మారిపోయాయి
తడిసిన కనులు అలసిపోయి
బాధను ప్రకటిస్తుంటాయి
నీటిని ఆర్పుకుంటూ
కాగితం సొట్టలతో ఉబ్బిపోతుంది
తల్లడిల్లే మనసులానే
సహజత్వాన్ని కోల్పోతుంది
ముడుచుకున్న కాగితంలో
ఇంకిన కన్నీళ్ళు కనిపిస్తూ
మనసులోని  అశ్రువులన్నీ
ఆవిరైనట్లు అనిపిస్తూ
అక్షరాలనే హత్తుకుంటాను
పదాల ప్రేమలో
విహంగమై విహరిస్తుంటాను
అక్షరాల స్నేహంతో
చెలిమి విలువ తెలిసింది
భావాలే ప్రకటిస్తూ అనుక్షణం
            ~
vani

జీవాగ్ని

ఇండస్ మార్టిన్ 

~

 

ఒక అగ్గిరవ్వ పుట్టాలి

నీ చేతికి అక్షరం ఉగ్గు తగలకముందే

నీమస్తిష్కంలో ఆలోచనా వివసత్వం రేకెత్తకముందే

 నిన్ను నిలువునా దహించే

ఒక కార్చిచ్చు రాజెయ్యబడాలి

 నిన్ను నువ్వు ప్రసవించడానికి

 ఒక అగ్నిపర్వత విస్పోటనం జరగాలి

 నీభావనలకు ఒక రూపం రాకముందే

మాటలకు ప్రతీకల వలువలు దిగెయ్యకముందే

 ఒక్క నగ్నాంగారకం నీ తొలి అస్తిత్వం కావాలి

ఇప్పుడు ప్రారంభించు

నీ ప్రతిసృష్టి ఒక దావానలమై

 నీచుట్టూ వున్న అడవుల్ని యధేచ్చగా మ్రింగేస్తూ

 బడబానలమై నీలోని అఖాతాల్ని నిరంకుశంగా ముంచేస్తూ

 ప్రతీ వాక్యంలో నిన్ను నువ్వు హరించుకుంటూ

 ప్రతీ కావ్యంలో దహించుకుంటూ

నిన్ను నువ్వే రగుల్చుకుంటూ

 అగ్నినాల్కలు చాచి చెప్పు

కళ ఎప్పటికీ కాదు వర్తమానానికి ప్రతిబింభం

 కళ ఎప్పటికైనా కావాలి భవిష్యత్తుకు నిదర్శనం

కడపటికి జీవార్తి గల ఒక మొక్కవైతే

 మేలిమి చివురులతో పల్లవిస్తావు

 చచ్చిన మానువైతే బుగ్గిలో చెల్లిపోతావు.

ది వాటికన్ మ్యూజియం (3డి) చూసిన స్పూర్తితో

image1

రైల్లో కూర్చుంది మొదలు…

స్వర్ణలతా నాయుడు

 

రైల్లో కూర్చుంది మొదలు

దూదీపింజలా తేలిపోయే మనసు

రైలు ముందుకు వెళ్తుంటే …

కిటికీ పక్కన కూర్చుని

వెనక్కి వెళ్ళే పర్వత సానువుల అందాల్ని

మళ్ళిమళ్ళి కళ్ళలో ఒంపుకుంటుంది  !

నేత్రాలకూ ఆత్రుతెక్కువౌతుంది

ఇంకా ముందుకెళ్తే..మనోజ్ఞమైన వనాలు

పలకరిస్తాయని..హృదిని గుబాళింపుల గొడుగులో

నడిపిస్తాయని చేరవలసిన గమ్యాన్నికి

సోబగులద్దుతాయని

మనసుని ఊహలకి అప్పగించేస్తాం

అంతరంగాన్ని తట్టిలేపి అంతరాయం లేకుండా

చర్చించాలని ఆశపడతాం !

మెత్తని జ్ఞాపకాలను కంటిదోసిలితో పట్టుకుంటాం

కనురెప్పలపై మంచు బిందువుల తడికి

సంతోషపు వర్ణాలద్దుతాయ్  !

తోటి ప్రయాణికులు పలకరించినా

అన్యమనస్కంగా జవాబిస్తుంది మనో కుసుమం

లోపలి మనసుని వదిలి రావడం ఇష్టం లేక !

ఆకలి కడుపులో సంచరిస్తుంటే

హృదయాన్ని పక్కన పెట్టి వస్తాం

నాలుగు మెతుకులు ఆదరాబాదరాగా గుటుక్కుమనిపిస్తాం !

మరోమారు మదిలోకి దూరిపోతాం

కళ్ళని కిటికీలోంచి కదిలే దృశ్యాలకి అతికించేస్తాం

ఎన్నో నదులూ, వంతెనలు దాటుకుంటూ

వెళ్ళిన అంతరంగం అలిసిపోతుంది

నీరసంతో పక్కకు తిరిగి చూస్తే

సామాన్లు సర్దే హడావుడిలో తోటివారు

గమ్యాన్ని చేరామని..అంతరంగం మాయమైంది

స్వార్ధం కమ్మేసిన ప్రపంచంలో ఇమడలేనంటూ !

 *

సముద్రము

 

నేను సముద్రాన్ని

నదులు ఈనాలో సంగమించి
ఏకాంతమనే దేనాటికి లేకుండా
ఆనందముతో రమించి
ఐక్యము అవుతాయ్

నేనొక మహా సముద్రము
నింగి నేను మాటలాడి
ఆ నీలము
మాది చేసికొని మురిసినాము
నవ్వింది కొంటె తార
చంద్రుడు కనిపిస్తే పోటు
చాల హాయి

మణులు పగడాలు
కెంపులు మరకతాలు
సృష్టికర్త నాకిచ్చిన
సిరుల పెట్టె
నత్తగుల్లలు గవ్వలు
నాగనాగినులు తిమింగలాలు
వసించు స్థలము నేను

పొంగిపోయి
తేల్చగలను
ముంచగలను
కోపగించి
చీల్చగలను
కూల్చగలను
నేను మొదటి శిశువు తల్లి
నేననంతమగు సముద్రాన్ని
స్త్రీ
నాకు మరొక పేరు.

 

ఏ ఇంటికి రమ్మంటావు?

1656118_10202631903851729_1639569211_n

ఇంటికి తిరిగి రమ్మని

పెదాల మీద అతికించుకున్న చిరునవ్వు పిలుపు

అరమూసిన కోరలపై మెరుస్తున్న నెత్తుటిబొట్టు

పిలిచే నోరు వెక్కిరించే నొసలు

దేన్ని నమ్మమంటావు?

ఒక క్షణం నెత్తుటికోరను మరచిపోతాను

నీ పిలుపే ఆత్మీయ ఆహ్వానం అనుకుంటాను

కానీ స్వామీ

ఏ ఇంటికి రమ్మంటావు?

మన ఇల్లు అనేదేదీ లేదు

నా ఒంటి నిట్టాడి గుడిసె ఎప్పుడో నేలమట్టమయింది

సర్కారు వారు నాకు దోచిపెట్టారని నువు గగ్గోలు పెట్టే

రేకుల ఇల్లు పాములకూ తేళ్లకూ నిలయమయింది

మురికి కాలువ పక్కన ప్లాస్టిక్ సంచుల మహాభవనమే నా ఇల్లు

ఆ నా పాత ఇంట్లోకి ఎట్లారాను బాబయ్యా?

నేను తొంగి చూడడానికైనా వీలులేని

నీ చతుశ్శాల భవంతి ఆకాశహర్మ్యమైంది

ఏడు కోటల పాత రాజప్రాసాదాల లాగ

దాటలేని ప్రాకారాల మధ్య నీ స్వగృహం

అడుగడుగునా విద్యుత్ తంత్రుల త్రిశూలాల సర్పవలయం

త్రిశూలాల కొసన కడుపు చీల్చిన రక్తపు చుక్కలు

నీ సరికొత్త ఇంట్లోకి ఎట్లా రాను తండ్రీ?

మనదనుకునే ఇల్లు ఎట్లాగూ లేదు

‘అసుంట’ ‘అసుంట’ అని నన్ను విదిలించి ఛీత్కరించి విసిరికొట్టి

నా కాలి ధూళిని మైల అని కడిగి కడిగి పారేసి

దర్వాజా అవతల నా దైన్యాన్ని వేలాడదీసిన

నీ ఊరి ఇంటికి రమ్మంటావా?

ఊరి చివర నీ పాదాల చిటికెనవేలు కూడ తగలని

నా వాడ ఇంటికి రమ్మంటావా?

నా గాలి సోకడానికి వీలులేని ఇంటికేనా ప్రభూ రమ్మనేది?

 

నన్ను ఖండఖండాలుగా నరికి గోనెసంచుల్లో కుక్కి

విసిరిపారేసిన కాలువ పక్కన నీ రాజప్రాసాదం లోకేనా?

నా అక్కచెల్లెళ్లనూ అన్నదమ్ములనూ బలగాన్నంతా

తోసి నిప్పుపెట్టి బైటికి పారిపోతున్న వాళ్లని

పట్టుకుని మంటల్లోకి విసిరేసిన గుడిసెలోకేనా?

 

నా చెమటలో తడిసిన

నా నెత్తుటిలో పండిన

ఈ దేశమంతా నా ఇల్లే

మరి ఏ ఇంటికి రమ్మంటావు?

అసలు నువ్వెవడివని రమ్మంటావు?

తరిమి తరిమి కొట్టిన

అట్టడుగుకు తోసేసిన

ఈ దేశంలో ఒక్క అంగుళమూ నాది కాదు

మరి ఏ ఇంటికి రమ్మంటావు?

                                               -వి.తమస్విని 

 

లాగ్అవుట్ అవకముందే…

69309-19072bpablo2bpicasso2b2528spanish2bartist252c2b188125e225802593197325292bnude2bhalf2blength2b1907-bmp

అక్కడ ఒక్క ముఖమే ఉందో లేక
అనేక ముఖాల  ముసుగులో ?
గుంజలు పాతి ఆ ముఖాల్ని ఆరబెడుతుంటే ఆశ్చర్యం. 

ముఖాల్లేని మనుషులని ఎప్పుడైనా చూసారా ?
ముఖం లేనోడా అని తిడుతున్నప్పుడు
ఆ ముఖాలు అలాంటి వాళ్లవేనా అనిపిస్తుంది
వాటిని అలా ఇచ్చేసి వాళ్ళు వ్యాపారమే చేస్తారో ? లేక
వ్యాపార ప్రకటనలకోసం జీవితం ఇచ్చేస్తారో ?

నడిచే మొండాల్ని చూస్తున్నప్పుడు
ఎవరెవరు, ఎవరెవరో అని ఎలా గుర్తుపడతారు
తెలుసుకోవడమూ ఆశ్చర్యమే !

ముఖాలు వేరుగా మనుషులు వేరుగా సంచరించే రోజులొస్తే
ఒక దగ్గర మొహాలు
మరో దగ్గర మొండాలు తిరుగుతూ మనుషులకి మరో అర్ధం చెపుతారా?

ఏమో
ముఖపుస్తకాల్లో ముఖాలు ఎండుతున్న శబ్దం
ఎక్కడెక్కడో మునిగే మొహాలు
ఇక్కడ ఎండబెట్టుకున్నాక తిరిగి తొడుక్కునే అంచనాలకోసం
క్వశ్చనేర్ తయారు చేస్తున్నా


సాయం కోసం ఏవైనా ముఖాలు మిగిలితే ఈ గోడపై ఎండేయండి

రాల్చని  అపక్వ భావోద్వేగాలను కవితాత్మకంగా ఒడిసిపట్టనివ్వండి   

అందరికీ గుర్తుండే ముఖమేదో తేలనివ్వండి,

జీవితం నుంచి లాగ్అవుట్ అవకముందే

-అన్వీక్ష

మొండెమే లేని లేత మల్లె ఒకటి

resize

మా ఇంట్లో
నేను , మా అమ్మ , ఒక మొగాడు

సెలయేటి అంచులా
మాత్రమే అమ్మ
నిశ్శబ్ద చప్పుడు చేస్తూ

నా గదిలో –
సమాధి లాంటి ఒక నోరు ,
గోడల మేకులకు వేలాడే
మాటల ఆత్మలు ,
ఒక ఖాళీ పడక –
చేయి మెలిపడ్డ బార్బీ దానిపై

నా గదిలో ఎడారి
మా ఇంట్లో ఒక ఉప్పెన
కలిసే ఉంటాయి
పొంచి ఉన్న పులుల్లా

పెట్టీ కోట్
పడకపై దుప్పటి
శిశిర కపోతం తెగిపడ్డ మెడతో
రుద్దేసుకున్నట్టు
అన్నీ ఎప్పుడూ విశాదిస్తూనే ఉంటాయి
ఏదో విశదీకరిస్తుంటాయ్

మా ఇంట్లో ఒక
మొగాడు !

సాంభ్రాణి ధూపం లో
తలారబోసుకుని 
నేరము నిద్రిస్తుంది
మాతోనే ఉంటుంది నేరమొకటి 

నేను మానాన్ని
గుప్పిట్లో పట్టి
లుంగలు చుట్టుకుని 
వెక్కిళ్ళు పెడుతున్నప్పుడల్లా
ఉలిక్కి పడుతుంది అది

మొగాడు
ఇళ్ళంతా కలియ తిరుగుతున్నాడు
అర్ధాకలి పడ్డ మత్తేభం లా ……………….

( Dedicated to all those delicate flower buds living in terrifying conditions day in and day out…..)

 -ఆంధ్రుడు 

andhrudu

శిశిరానికేం తొందర?

winter_rainbow_by_annmariebone-d89tjoe

నా తోటకి హేమంతం వచ్చేసింది
నిన్నటిదాకా హరితఛత్రాన్ని ధరించిన
నా ఆశల తరువులన్నీ
పసుపుదుప్పటీ కప్పుకుంటున్నాయి,
రేపో మాపో ఆకురాల్చడం మొదలైపోతుంది
నా తోటంతా రక్తమాంసాలు కోల్పోయిన
అస్థిపంజరంలా కళావిహీనమవుతుంది!

ఓ కాలమా, తొందర పడకు!
నా సుందర వనాన్ని వివస్త్రను చెయ్యకు!
ఋతుధర్మాన్ని పాటించక తప్పదంటావా?
ఐతే, ఇదిగో, మా మనుషులం తీసుకొనే
అలసత్వపు మందు!
కొంచెం సేవించి రోజుకో ఆకుని మాత్రం రాల్చు!
ఎందుకంటే,
ఈ పత్రసంచయమంతా నా ఆశలకు ప్రతీకలు!
వాటి ఉనికే నా సాఫల్యానికి ఆయువుపట్టు
నిత్యవసంతాన్నే కోరుకుంటూ
నా చెట్లకిందే నేనెన్నో కలల ఇంద్రధనుస్సులపైకెక్కి
నాట్యంచేస్తుంటాను!

నా స్వప్నాలని శీర్ణంచేసే శిశిరాన్ని
నా తోటకి ఆవలే
ప్రతీక్షచేయమను!

-శివరామకృష్ణ

sivaramakrishna

గుర్తుందా?

పెరట్లో నందివర్ధనం చెట్టు ప్రక్కన
నా ఎదురుగా నిలబడిన నువ్వు
నీ మొహాన కొంటెదనం కలగలిసిన
పెదాలు విచ్చని ఓ చిరు నవ్వు
నా కళ్ళలోనికి మాత్రమే చూస్తూ 
నీ పయోధరాల కోమలత్వానికి హత్తుకుంటూ 
నా చేయిని నొక్కి పట్టిన నీ చెయ్యి
నాకు మాత్రమే వినబడేంత మంద్రంగా
నీకే వినిపించనంత లలితంగా …
మెల్లగా ముందుకు వంగి
నా చెవిలో నీ పెదాలతో
యేమని వేణుగానం ఊదావు?
 
నువ్వో సగం నేనో సగం 
అన్లేదూ?
 
గాలి తన అలికిడిని, అల్లరిని ప్రక్కకు పెట్టి 
కళ్ళు, పెదవుల ఉనికిని లెక్క చేయకుండా
తమకంతో చేసుకుంటున్న మూగ బాసల సాక్ష్యాన్ని
ఎలాగైనా సరే నమోదు చెయ్యాల్సిందే అని నిశ్చలంగా
ఎదురు చూపులు చూస్తున్న వేళ …
 
జరిగింది నాకు తెలిసే లోపే
తటాలున నా చెయ్యి వదిలి
రెండు చేతుల్తోనూ నన్ను పెనవేస్తూ
నాతో పాటు చుట్టూరా వున్నా చెట్టూ చేమల్నీ,
కలం విదుల్చుకుంటూ దొంగ చూపులు 
చూస్తున్న వాయు దేవుడ్ని,
నిశ్చేష్టుల్ని చేస్తూ   
ఘాడంగా
అమృత మధనాన్ని అర క్షణం లో 
జ్ఞప్తికి తెస్తూ
చేసిన మోహినీ చుంబనం …
 
ఆలంబన లేక తొట్రుపడిన నా తనువుకు
నీ లేత తనువు ఆలంబనను 
అప్పటికప్పుడే అరువిస్తూ …
 
గుర్తుందా ???
 
ఎన్నేళ్ళు గడిచింది కాలం ???
ఒంటరితనం ప్రతిధ్వనిస్తూనే వుంది నీ వెచ్చని తలపు …
 
 
లీలగా, కల చెదురుతూ వినబడింది ‘తాతయ్యా’ అంటూ 
మళ్ళీ మనవరాలిగా తిరిగి వచ్చి, 
నువ్వు చెవిలో ఊదిన పిలుపు …
కంటి మసకను భుజాలకు అద్దుకుంటూ
చేతుల్లోకి తీసుకున్నాను …
నిన్ను … నా మనవరాల్ని …
అచ్చం నువ్వు నన్ను పొదువుకున్నట్లుగానే …

-ఎన్ ఎం రావ్ బండి
bsr

కార్తీక పక్షం

మా ఊరి మంచినీటి చెరువులో
విష్ణుమూర్తి శయనిస్తాడని
బంగారు పట్టీలు వెల వెల బోయిన
రేవులో నీ పాదాలు చూసే క్షణం వరకూ తెలీదు
పాల కడలిలో ముంచి తీసినట్టున్న నీ పాదాలు
దాటి నా కనులు ఒక్క అంగుళం పైకి లేవలేదు
అమ్మలక్కలు ఎవరో ఈ అబ్బాయి సిగ్గరి అన్నారు

అడుగులతోపాటూ మోగిన మువ్వలన్నీ దగ్గరయ్యాక చూస్తే
ఆదీ అంతం తెలీని నల్లని గుప్పిట పట్టని
మడాలకి అంటీ ముట్టని వాలుజెడ
నాకు బిగిసీ బిగియని ఉరితాడు

మర్నాడు ఎవరో పిలుస్తున్నట్టు
ఈపూట నారాత ఏ రాలపాలో ఎంకిపాట
ఆ ఇంటి పెరటి తలుపు తోయగానే
సూర్య చంద్రులని ఏకకాలంలో ధరించిన వదనం
ఎందుకొచ్చారు అనగానే
మూగబోయి మాయమైన వేళ
రాజుగారబ్బయి మజ్జిగకి వచ్చాడని
నోరు పండించుకొంది రంగి

ఒక కథని ఎన్ని కాశీమజలీ కథలుగా చెప్పుకుందో ఊరు
మాది మరో లోకం
తలవెంట్రుకల చివర ముడేసిన వుసిరికాయలు
తింటూ తన వళ్ళో విన్న కథలు
ఇంట్లో మాయం చేసిన గోరింటాకు
అరికాలిలో పెడుతుంటే తను తిరిగిన మెలికలు
రాతి రాత్రి కరగడానికి రాసుకున్న ప్రేమలేఖలు
ఏశీత కన్నుపడిందో అరుగులమీద గాలి ఊరంతా పాకింది

తెల్లవార్లూ పగలూ రాత్రులూ తెరిపి లేకుండా
కోడై మమ్మలని ఊరు కూసిన తరువాయి
ఆమె పెరట్లో నరికిన అరటి చెట్టయ్యాక
ముంగిట్లో పందిరికి నన్ను వేలాడదీసాకా,
మా అమ్మ వీడిని నమ్ముకొని లాభం లేదని పనికిరాడని కొబ్బరిమొక్క నాటింది

అమ్మలక్కలు మాటలు మానేసి తప్పుకు తిరుగుతున్నారు
మీసాలూ గడ్డం కొబ్బరి చెట్టుతో పాటూ కాపుకొచ్చాయి
ఆరు రుతువులూ ఆరు కాలాలు దాటినా
ఆ రేవుకి కార్తీక మాసం రావటం మానలేదు

అతడు ఆ రేవుకు రావడం మానలేదు
ఇప్పుడతను కాళ్ళనుకాక మొఖాలు వెతుకుతున్నాడు
ఆరాత్రి చందమామ రాలేదు
చెరువు నిండా ప్రతిబింబాలతో
పోటీ పడుతున్న దీపాలు కళ్ల నిండా నింపుకొని
రెండుకాళ్ళూ ముంచి ఆఖరి మెట్టుపై కూర్చొని అతడు

అద్బుతం ఏమీ జరగలేదు
తెల్లవారుజాము మంచులో దీపాలన్నీ ఒకేసారి కొండెక్కాయి.

-వర్మ కలిదిండి

దృశ్యాదృశ్యాలు

Sreekanth

 

 

 

 

 

ఆకాశంలో తారల వైపు చూసి
ఆశువుగా కవిత్వం చెప్పమన్నాడో మిత్రుడు

ఆకాశనికుంజంలో
అందంగా విరిసిన జాజిమల్లి జాబిలైతే
విరిసీ విరియని మొగ్గలే తారలు
వాలిపోయే తుమ్మెదలే కరిమబ్బులు

కలువరేకుల నా చెలికన్నుల్లో
కొలువుదీరాయి నిండుపున్నిమలు
ఆకాశమా అసూయపడకు
అమావాస్యనిశి నాకిక లేదు !

వెన్నెలవాగులో
వ్యాహ్యాళికెళ్దాం సఖీ !
నెలవంక నావనెక్కి
నక్షత్ర సుమాలు ఏరుకొంటూ..

ఈ చీకటి నీటిగుంతలో
ఏ చిన్నారి విడిచిన కాగితపు పడవలో ఈ తారలు
కాలం కెరటాలపై స్నిగ్ధంగా సోలిపోతూ
కూతురి బాల్యచేష్టల్ని కళ్ళెదుటే నిలుపుతున్నాయ్

కొట్టుకుపోయిన కొత్త తార్రోడ్డుపై
కకావికలైన గులకరాళ్ళ మధ్య
మూతబడని మ్యాన్‌హోల్‌లా మూగగా చంద్రుడు
దశాబ్దాల నీ ప్రగతికి దేశమా !
దారుణ ప్రతీకలివే !!

కుంభకోణాల కమురుతెట్టులో
వేగిపోతున్న వ్యంజన పదార్థాలు
మినుకుబిక్కుమంటూన్న ఈ మామూలు మనుషులు
నవ్వీ నంజుకునే నేతల పీతలే అన్ని వేపులా !

సమస్య ఉప్పెనలో సర్వం కోల్పోయి
కెరటాల మబ్బులకు కృంగీ ఎదురీదీ
శరణార్థియై తరలిపోతున్నాడు శుష్కచంద్రుడు
నక్షత్రసంతతిని నడిపించుకుంటూ

విసిరేసిన పులి విస్తట్లో
విరిగిపోయిన చుక్కల పుల్లల మధ్య
వెలిసిపోయిన జాబిలిముద్దను చూసి
పెదవి తడుపుకున్నాడో పరమనిర్భాగ్యుడు

కాముకుడి కర్కశత్వానికి
కుమిలిపోతున్న కన్నెపిల్లలా
వొళ్ళంతా మరకలతో
వికృతంగా రోదిస్తున్నది ఒంటరి రాత్రి !

చీకటి ఉరికొయ్యల క్రింద చివరి శ్వాస పీల్చి
చిరాయువులై వెల్గుతున్నారెందరో పుణ్యమూర్తులు
క్రాంతిరేఖల వారి మార్గమే
శాంతిపుంజాల భావి ఉషస్సులకు నాంది

విబేధాలు విస్మరించి
విషాదాలు పెల్లగించి
సౌహార్ద్రత పరిఢవిల్లి
సర్వజనాళి ఏకమైతే
వాస్తవం కాదా వసుధైక కుటుంబం !
వాకిట్లో వెలిగించిన ప్రేమామృతదీపాలు కావా
వినువీధిలో తారాతోరణం !!

భావావేశం అందరిలో ఉంది
బ్రతుకులో తారతమ్యాలే
భావనలో ప్రతిఫలిస్తాయి
స్పందించే మనసుంటే
సాక్షత్కరించే దృశ్యాలెన్నెన్నో

-బెల్లంకొండ లోకేష్ శ్రీకాంత్.

జీవ దృశ్యాలు … !

 

perugu ramakrishna

 

 

 

 

 

 

నాగరికతతెల్సినవాణ్నికనుక

నడిచే వెళ్తుంటాను …

ద్వేషంమీదనిర్మలత్వపుజెండానాటి

మనిషినిప్రేమించేదేవుడికినమస్కరించికదులుతుంటాను

విశ్వమానవనైతికబలాన్నివమనిప్రార్దిస్తూవుంటాను

సామ్రాజ్యవాదరాక్షసత్వానికిరాజకీయంతోముడిపడ్డాక

ఆధిపత్యపుయుద్దాలకోసంమనుష్యదేశాలన్నీకలసి

ఇనుపపాదాలకిందదరిద్రనారాయణుల్ని

నలియాలనేవ్యూహంతోవున్నపుడు

శవ సమూహాల మధ్య పడుతూ లేస్తూ నడుస్తుంటాను ..

కలతనిద్ర నుంచికన్నునుపెగలించి

కడగడానికిపరిశుద్దజలంకోసంవెతుక్కుంటూవుంటాను

గాయపడినబతుకులు

దగాపడిపోయినజీవితాలుఎదురైనప్పుడు

మట్టిమనుషులచరిత్రకుండలుపగిలిపోయాక

మనిషిస్వేదంతోనిండినవోయాస్సిసులముందునిల్చుని

వెన్నెముకవిరిగినవీరుడినై

ఈదుర్మార్గవ్యవస్థచుట్టూకాస్తంతప్రేమవిత్తనాలుచల్లుతాను

యోధులకుమరణంలేదని

రాజకీయప్రపంచపుగోడమీదనినాదమై

శిధిలాలనుంచేపునర్నిర్మానాన్నికలగంటాను

నాగరికతతెల్సినవాణ్ణికనుకనే

తరతరాలమానసికసంఘర్షణల్నిఅక్షరంచేసుకుని

నామానవజాతినిరక్షించమని

మరోకొత్తప్రవక్తనుఆహ్వానించడానికి

మానవ సుగంధపు వృక్షాన్ని కన్నీళ్ళతో బతికించు కుంటాను ..

పాడైపోయినప్రపంచాన్ని

ఇకనడిచిమార్చలేననితెలిసాక

ఈ ఆకృత్య ,అరాచక, అమానవీయ రాజకీయమే లేని నేలని

రహస్యంగా అన్వేషిస్తుంటాను ..

నాకుకలంపట్టడం

పిడికిలిబిగించడంతప్ప

పేదలపొట్టకొట్టడంనేర్పనేలేదుమాఅమ్మ

మనిషికోసంపిడికిలిబిగించి

బతికినంతకాలంఈవ్యవస్థమీదపోరాడుతూనేవుంటాను

నాగరికతతెల్సినవాణ్నికనుకనే

నటించడం చేతకాక ..

చైతన్యపుజెండానికాలంచేతికిచ్చి

మనిషినినిర్భయంగానడవమంటాను

పోరాడమంటాను …

దారితప్పినఈదౌర్భాగ్యపువ్యవస్థమీద

గెలుపుతీరంచేరేదాకా

వరుస బాణాలు వదులుతూనే వుంటాను …!!

            -పెరుగు రామకృష్ణ

నీలాంటి నిజం

jaya

 

 

 

 

 

 

నిజం నీలాంటిది

వేళ్ళూనుకున్న మర్రిలా

వూడల వూహలు వేలాడేస్తుంది

కొన్ని ఇంద్రజాలాలు మొలకెత్తుతాయి

పాలపుంతల ఆకాశమిస్తాయి

అదే గొడుగని

పరవశపు పచ్చిక కి నారు వేసే లోగా

అరచేతిలో వేపవిత్తు ఫక్కుమంటుంది!

చేదు మంచిదే….

కొంత బాల్యాన్ని అట్టిపెట్టుకో

కొద్ది దూరమైనా నమ్మకానికి అమ్మవుతుంది

లోపలి దారుల్లో తచ్చాడే కృష్ణబిలాన్ని పలకరించు

దానికి తెలిసిందల్లా

వటపత్రశాయిలా

అరచేత్తో పాదాన్ని నోటపెట్టుకున్న ఆ’మాయ’కమే…

మరపు మన్ను చల్లుకొచ్చే కాలం

యే విశ్వరూపం కోసం సిద్ధమవుతోందో…

బాలకృష్ణుడవ్వని మనసు

భూగోళమంతటి నిజాన్ని

పుక్కిటపట్టగలదు…

చేదుకీ నిజానికీ చెదలు పట్టదన్నంత నిజం ఇది..

-జయశ్రీ నాయుడు

ఇది మనిషి కాలం

కె.ఎన్.వి.ఎం.వర్మ

పువ్వులు వాడిపోవడం చూసాం
ఆకులు రాలిపోవడం తెలుసు
చెట్టే చచ్చిపోవడం వయసు మించిపోవడం.
ఒక సందర్భంలో
పూవులు ఆకులు సంగతేమో కానీ
అసలు చెట్టే బతికుందో లేదో
తెలవకపోవడం విషాదం.,
అవును దానికి విపత్తని పేరు
తుఫాను అనీ పిలుస్తారు
హుద్ హుద్ అని నామకరణం కూడా చేసారు.
పంచవర్ష ప్రణాలిక పేరు చెప్పో
హరిత విప్లవం మాటునో
దిగుమతి చేసుకొన్న ఎరువులు
పారిశ్రామిక అభివృద్ది
ప్రపంచీకరణ తెచ్చిపెట్టిన
లెడ్ నిండిన విషమో
అంతా తింటున్నదంతా
పురుగు మందుల ఆహారం
ఈ కాలానికీ
ఓ పేరు పెట్టాలి
కలియుగాన్ని మింగిన ఆకలికి
ఆకలి ఎత్తుతున్న పలు అవతారాలకి
ఇది మనిషియుగం అని సరిపెట్టుకోవాల్సిందేనా!
ఎంత తినాలో
ఏమి తాగాలో
ఎప్పుడు పనిచేయాలో
మరెప్పుడు పడుకోవాలో
ఎన్నడు చావాలో
తెలియని పుట్టుక రోజులివి
పకృతికి మనిషికి సంభందాలు తెగిపోయిన
వేరు కాపురాలివి
పకృతి వికృతి ఏకీకృతాలైన
వికటహట్టహాసాలివి
కొబ్బరిమొక్కకి క్రోటన్సుకి వ్యత్యాసం తెలియని
ఆది ప్రాసలివి
ఇది మనిషి కాలం.
ఇప్పుడు
మొక్క మోడుకావడం వికృతి కాదు
విపత్తులే నేటి ప్రాకృతం.
క.నా.వెం.మ.వర్మ

ఒక ‘తుఫాను తుమ్మెద’ పుట్టిన రోజు

పంద్రాగస్టు ప్రసిద్ధ కవి దేవిప్రియ పుట్టిన రోజు

index

మొదటి సారి ‘దేవిప్రియ’ పేరు విన్నపుడు కొత్తగా అన్పించింది.అమ్మాయి పేరు అనుకున్నాను కూడా.

కాదని తెలియడానికి ఎక్కువ కాలం పట్టలేదు.ఎప్పుడు ‘దేవిప్రియ’ను తొలిసారి చూసానో బాగా గుర్తుకు లేదు. బహుశా ‘ద్వారక’లోనేమో ! చూడగానే ఇతను పీరియడ్ వ్యక్తి కాబోలనుకున్నాను. కానీఆయనతో సంభాషణకు దిగాక తెల్సింది చాలా informal అని. చాలా సాదాసీదామనిషని. అంతేనా ! చాలా లోతున్న కవి అని కూడా. సోవియట్ పరిణామాల నేపథ్యంలోఆయన రాసిన ‘హిట్లర్ నవ్వు’ కవితను చదివాక నేను సీరియస్ గా చదవాల్సినకొద్దిమందిలో ఆయన ఒకరైనారు. చదివాను. పైపైన కాదు. నిమగ్నతతో చదివాను.అప్పుడు తెల్సింది – దేవిప్రియ కవిత్వం ఒక పాయగా కాక అనేక పాయలుగాసాగుతుందని. ఆయన range of poetry చాలా విశాలమైందని. వైవిధ్యంతోకూడుకున్నదని కూడా. ఏది రాసినా ఇష్టంగా రాసుకుంటాడని. తేటగానూవ్యక్తమవుతాడని.

నాకు దేవిప్రియ ఇష్టం కావడానికి కారణాలు చాలానే వున్నా, ప్రధానమైనది – ఆయన కవిత్వంలో వస్తువూ, కవితాకాంతీ ఏకకాలంలో తళుక్కుమనడం.మాటను ఔచిత్యంతో వాడడం ఆయన conscious పద్ధతి. ఎవరి ఛాయలోనో కాక తనదైనదారిలో నడుస్తాడు. ఈ ‘తనదైన’ శైలే అతని చేత చాలా ప్రయోగాలు చేయించింది.ఆయన పుస్తకాల పేర్లు నవ్యంగా వుంటాయి. ఇటీవలి ‘గాలి రంగు’ దానికి తాజాఉదాహరణ. ఏకకాలంలో పద్యాలు రాస్తారు. వచన కవిత్వం రాస్తారు. రన్నింగ్కామెంటరీ చెబుతారు. ఏదీ కృతకంగా వుండదు. తాజాగా, అతని ఇష్టంలా వుంటుంది.
ఆయనలో ఒక మూల ఏదో సినిమా కూడా కదుల్తూ వుంటుంది. ఇన్నిటికీ తనలో distinct ఏర్పరుచుకోగలరాయన. భిన్నతలాల్ని కలగాపులగం చేయడు !

ఇప్పుడున్న సాహిత్య వాతావరణంలో దేవిప్రియలాంటి సాహిత్యకారులఅవసరం ఎక్కువ వుంది. ఇంత చేసాను, అంత చేసాను అనే స్వోత్కర్షల బడాయిలేనివాళ్ళ అవసరం. ప్రేమతో, నిస్సవ్వడిగా పని చేసే వాళ్ళ అవసరం. కవిత్వమన్నాకకవిత్వం – రాసే దానికి వుండీ తీరాలని పలికే వాళ్ళ అవసరం. కొత్తసృజనకారుల్నీ, కొత్త తరాన్నీ ఉదారంగా ఆకాశానికెత్తేయకుండా objective గాjudge చేసేవాళ్ళ అవసరం. దేవిప్రియను కదిలించి చూడండి. ఈ అవసరపుప్రాధాన్యతను నిక్కచ్చిగా మాట్లాడ్డం మీరు చూస్తారు. మనకొక బాధ్యత వుందికదా అంటారాయన.

మూడేళ్ళ క్రితం అనుకుంటాను – దేవిప్రియతో కొన్ని గంటల పాటుసంభాషించాను, రెండు మూడు రోజుల space తో, ‘నవ్య’ పత్రిక కోసం జగన్నాథశర్మ అడిగితే మాట్లాడిన సందర్భం. ఎంత విస్తారంగా మాట్లాడారో, అంత
సారాంశంతో మాట్లాడారు. నిర్మొహమాటంగా మాట్లాడారు. సహజంగా, ఇష్టపూర్తిగామాట్లాడారు. దేవిప్రియ పూనుకోకపోతే శ్రీశ్రీ ‘అనంతం’ వచ్చి వుండేదా ? రన్నింగ్ కామెంటరీలుండేవా ? యుద్ధనౌక గద్దర్ వుండేదా ? ఉండకపోయేవేమో !
ఆయన్ని వింటూ వుంటే ఒక మనిషి కాక ఏకంగా కవితా హృదయమే మనముందు నిల్చునిభాషను సమకూర్చుకుని మాట్లాడినట్టుంటుంది. ఆగష్టు 15వ తేదీన జన్మించినదేవిప్రియ గొప్ప స్వేచ్ఛాప్రియుడు. తన ఉనికిని కవిత్వతీరమ్మీద
ముద్రించగల్గిన అరుదైన కవి ఆయన.

– దర్భశయనం శ్రీనివాసాచార్య

179590_168635736601358_1835500410_n

 

_____________________________-

నిబద్ధతలో నిమగ్నమైన ‘దేవుడు’

 

1970లలో వొక సంధికాలానికి సమాధానంగా బయలుదేరిన విప్లవోద్యమంవిలువైన  కవిత్వ వారసత్వాన్ని మిగుల్చుకుంది. కవిత్వ ప్రయోజనానికిస్పష్టమైన గిరి గీసింది. అభ్యుదయోద్యమంతో స్థిరపడిన లక్ష్యనిబద్ధతతొపాటునిమగ్నత అనే మరో ఆచరణాత్మకమైన పదం కవిత్వ విమర్శలో చేరింది. నిబద్ధతకీ, నిమగ్నతకీ మధ్య వొక వూగిసలాట ప్రారంభమైంది. కవికి నిబద్ధత వుంటే చాలదు, నిమగ్నత కూడ అవసరమేనన్న వాదం వొకవైపు సాగుతుండగా, మధ్యతరగతి కవుల్లోఆశయానికీ, ఆచరణకీ మధ్య అంతరం ఏర్పడింది. ఇక్కడ రెండు అంశాలు ప్రధానంగాకనిపిస్తాయి. మొదటిది విప్లవోద్యమ ప్రత్యక్ష ప్రభావం. రెండవది ఆప్రభావాన్ని జీవితంలో అన్వయించుకోగలిగినా భౌతిక పరిస్థితులు లేక పరోక్షంగావిప్లవ భాగస్వామ్యం తీసుకోవడం శివారెడ్డి, దేవిప్రియలవంటి సీనియర్కవులనుంచి గుడిహాళం రఘునాధం, నందిని సిద్ధారెడ్డి దాకా ఈ విధంగా ఒకవర్గీకరణ కిందికి వస్తారు. అయితే  శివారెడ్డికీ, ఈ వరసలోని మిగిలిన కవులకీమరో తేడా వుంది. మిగిలిన కవులతో పోల్చినప్పుడు శివారెడ్డిలో అంతర్ముఖత్వంతక్కువ. వీళ్ళందరితో పోల్చినప్పుడు దేవిప్రియలో అంతర్ముఖత్వం ఎక్కువ. దీనికారణాలు ఆయా కవుల భౌతిక జీవన పరిస్థితుల్ని బట్టి వుంటాయి. వీళ్లందరి మీదపని చేస్తున్న ప్రభావాలు వొక్కటే. కాని వీళ్లలో వొక్కొక్కరిది వొక్కొక్కతరహా జీవితం.

దేవిప్రియ జీవితం వడ్డించిన విస్తరి కాదు. ‘పొగాకు కంపెనీ సైరన్ మోత ‘ జీవితాన్ని శాసించే నేపథ్యంలో దేవిప్రియ పుట్టేరు. ‘ఒక గుడిసె కథ’ కవితలో దేవిప్రియ తన కవిత్వానికి ప్రాధమిక ముడిసరుకులేమిటో చెప్పారు. తనపంచేంద్రియాల ద్వారా సంపాదించుకునే జ్ఞానం కవితకి ఎప్పుడూ ప్రాధమికమైందే.ప్రేరణలు ప్రభావాలుగా స్థిరపడకముందు కవిలో నిక్షిప్తమైన భావసంపుటి అది.వ్యక్తి జీవన సారాన్ని సాంద్రతరం చేసేవి ఈ భావాలేనని ఫ్రాయిడ్ అంటాడు.దేవిప్రియ జీవన తాత్వికతని నిర్దేశించి చూపుడువేళ్లు ‘ఒక గుడిసె కథ’లోకనిపిస్తాయి.

“ఈ ‘గుడిసెలో’ నేనా ప్రపంచం వుదయించింది అని కవి అంటున్నప్పుడు ఆప్రపంచం కేవలం భౌతిక ప్రపంచం కాదు. కొత్త వ్యక్తిత్వాన్ని రూపుదిద్దేతాత్విక ప్రపంచం. ఈ కవితలో గతం మీద జాలి, ప్రేమ మాత్రమే కాదు వర్తమానంనుంచి భవిష్యత్తులోకి  సాధికారికంగా నడిచి వెళ్లగల ఆత్మస్థయిర్యం వుంది.

అయితే దేవిప్రియ ఆలోచనల మీద ముద్ర వేసిన పరోక్ష అనుభవాల ప్రస్తావన ‘పుట్టినరోజు గురించి’ అనే కవితలో వుంది.

నా పుట్టినరోజుదేముంది

ఒక కాడ్వెల్ తరువాత

ఒక శ్రీశ్రీ తరువాత

ఒక పాణిగ్రాహి తరువాత

ఒక చెరబండరాజు తరువాత

పుట్టినవాణ్ని నేను” అంటారు.

ఇక్కడ సూచించిన నాలుగు పేర్లు కేవలం   పేర్లు కాదు. ఈ వరస క్రమంలో ఒకచారిత్రక వికాసం వుంది. ఆధునిక కవిత్వంలో సామాజిక చైతన్యం ఎన్ని మలుపులుతిరిగిందో ఈ నాలుగు పాదాల్లో కనిపిస్తుంది.

ఈ రెండు కవితలు ముందు చదివితేగాని కవిగా దేవిప్రియ యేమిటో పూర్తిగాఅర్ధమయ్యే అవకాశం లేదు. ‘పైగంబరకవి’గా కన్ను తెరిచిన దేవిప్రియ ‘నీటిపుట్ట’లో ఏ వర్గం భావజాలానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారో ఈ కవితల్లోస్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. “కవిత్వ నిత్య నిబద్ధం” అని ఆయన నమ్ముతారు. అందుకేచిరకాల స్వప్నాన్ని వాస్తవం చేసిన ” ‘శ్రామికస్వర్గం’ నరకంగామారుతున్నప్పుడు నిస్సంశయంగా నిరసన వ్యక్తం చేయగలిగారు.

తూర్పు యూరప్‌లో సంభవించిన పరిణామాలు ఏ సామ్యవాద కవికైనా ఆశనిపాతంవంటివే. గ్లాస్‌నొస్త్, పెర్రిస్త్రోయికాల ముసుగులో సోవియట్‌లో ప్రవేశించినపెట్టుబడిదారీ స్వభావం  ఇక సోషలిస్టు వ్యవస్థ స్వప్నప్రాయమేననిభయపెట్టింది. మనిషి ఆనందానికి ఏ వ్యవస్థ సరిపడ్తుందో తెలియని గందరగోళంయేర్పడింది. ‘ఏది నీ మానవాంశని పరిపూర్ణం చేస్తుందో నాకు అంతుబట్టడం లేదు’ అని వేదన వ్యక్తం చేస్తారు. “ఎర్రబల్బుల్లా వెలిగిన కళ్లలో కలర్ టీవీవర్ణబింబాలు కదలాడుతున్నప్పుడు, తరతరాల ధార్మిక దాస్యాన్ని ధిక్కరించినచేతుల్లో కోకాకోలాలు చెమ్మగిల్లుతున్నప్పుడు” సామ్యవాది హృదయ ప్రకంపనలుఇలాగే వుంటాయి.

ఇదే ధోరణిలో రాసిన మరొక అద్భుతమైన కవిత ‘హిట్లర్ నవ్వు’. ఇదిప్రజాస్వామ్య శిలలమీద ఎర్రపూలు రాలుతున్న రుతువు – అంటూ మొదలయ్యే ఈ  కవితలో దేవిప్రియ రాజకీయ భావాల తీవ్రత తెలుస్తుంది. ఒక శ్రీశ్రీ, ఒక చెరబండరాజు వారసత్వం నుంచి వచ్చిన కవి మాత్రమే ఈ భావాన్ని ఇంత బలంగా వ్యక్తంచెయ్యగలడు. ఈ రెండు సందర్భాల్లో కూడా దేవిప్రియ కవిత్వ సంవిధానంప్రత్యేకంగా గమనించాలి. ఇక్కడ కవి పదం మీద ఎక్కువ దృష్టి నిలుపుతాడు.సాధారణంగా  దేవిప్రియ కవితకి ఒక రూపపరిమితి వుంది. అలవాటుపడిన గేయ చందస్సులనడక ప్రతి కవితలో కనిపిస్తుంది. ‘హిట్లర్ నవ్వు’ ‘ఆదిరహస్యం మానవుడు’ కవితల్లో కూడా ఆ నడక వుందిగానీ, భావాల తీవ్రత దాన్ని అధిగమించింది. కవితలోకొసమెరుపులు ఇవ్వడం ‘రన్నింగ్ కామెంటరీ’ లక్షణం. ఆ లక్షణాన్ని మామూలుకవితలో కామిక్ రిలీఫ్‌గా మార్చుకుని నిర్మాణంలో ఒక సౌలభ్యం సమకూర్చారుదేవిప్రియ. దీనివల్ల ఆయన ఇతర ఆధునిక కవుల్ని బాధిస్తున్న నిర్మాణసంక్లిష్టత నుంచి బయటపడ్డారు.

గొప్ప ఉద్వేగాన్ని కూడా నింపాదిగా చెప్పడం దేవిప్రియ లక్షణం. కార్యకారణ  సంబంధాలు తెలిసి వుండడం వల్ల ఈ కవిలో అకారణమైన ఆవేశం నుంచి పదచిత్రాలుఅదేపనిగా రాలవు. ఆయన భావాన్ని ఒక పదచిత్రంతోనే చిత్రిక పడ్తాడు. తాత్వికసంకోచాలు లేనప్పుడు మాత్రమే కవిలో ఈ స్పష్టత సాధ్యపడుతుంది.

వైరుధ్యాల చిత్రీకరణలో దేవిప్రియ కవిత్వ వ్యక్తిత్వం  కనిపిస్తుంది.నిబద్ధత వుండి ఉద్యమాలలో నిమగ్నం కాలేక పోయాననే ఆవేదన చాలా సందర్భాల్లోవ్యక్తమవుతుంది. కాని ఇలాంటి అనేక రకాల వైరుధ్యాల పొరల్ని విప్పి చూసుకునేనిజాయితీ దేవిప్రియలో వుంది. నిజానికి నిబద్ధత విషయంలొ ఏమాత్రం తెలివివుపయోగించకుండానే ఎవరినైనా ఇట్టే మోసం చెయ్యవచ్చు. కాని లోపల నిజమైన కవిదేవులాడుతున్నవాడు కవిత్వంలో పగటి వేషం వెయ్యలేడు. ఉద్యమం గాలి అయినా సోకనికవులు కూడా ఒక ఫాషన్‌గా ఉద్యమ కవిత్వం రాస్తున్న ఈ కాలంలో ఒక కవి నిమగ్నతగురించి నిజాయితీగా కంఠం విప్పడం విడ్డూరంగానే కనిపించవచ్చు.

 

గార్డెన్ రెస్టారెంట్ చల్లగాలి

రుచిమరిగిన వాణ్ణి నేను

ఫ్యాను విసిరే చల్లగాలిలో

శరీరాన్ని ఆరేసుకోవడానికి

అలవాటు పడ్డవాణ్ని నేను

అయినా అడివీ

నువ్వంటే నాకిష్టం‘ (‘అమ్మచెట్టు’లో)

ఇక్కడ అడవి దేనికి సంకేతమో ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర్లేదు. 1970లలో ఒకవైపుఉద్యమం తీవ్రతని అందుకుంటున్నప్పుడు మరోవైపు మధ్యతరగతి జీవితంలోకి నయాసంపన్న లక్షణాలు ప్రవేశిస్తున్నాయి. ఆర్ధికంగా కొద్దికొద్దిగాస్థిరపడుతున్న ఈ వర్గంలో అసంతృప్తికి తగిన కారణాలు లేవు. సామాజిక చైతన్యంవున్న మధ్యతరగతి మేధావులలో ఈ స్థితిపై అసహనం వుంది. ‘అడవి’ కవితలోదేవిప్రియ ఈ స్థితిని బలంగా వ్యక్తం చేశారు. అంతేకాదు,

ఈ దేశాన్ని

ప్లాస్టిక్ తీగల విషపుష్పాల ఉద్యానవనాల నుంచి కాపాడడానికి,

ఏదో ఒకనాడు,

నేను నీ సాయమే కోరతాను..” అని వాగ్ధానం చేయగలిగారు..

1984లో దేవిప్రియ ఇలాంటిదే మరో కవిత రాశారు. ఇది దాదాపు ‘అడవి’కవితకుఒకరకమైన కొనసాగింపు. ఎనభయ్యో దశకం వచ్చేసరికి విప్లవోద్యమం మీద పెట్టుకున్నఆశలు అడియాసలయ్యాయి. గుత్తపెట్టుబడిదారీ మనస్తత్వాల ముందు గొప్ప ఆదర్శాలుకూడా వీగిపోతాయని తీవ్రవాద కమ్యూనిస్టులు కూడా మరోసారి నిరూపించారు.సిద్ధాంతాలను పణంపెట్టి ‘వ్యక్తి’వాద ముఠాలుగా చీలిపోయారు. దేవిప్రియఅన్నట్టు ‘వర్తమానానికి నిన్నటి గుణపాఠాల వర్తమానం అదేమిటో ఇంకా అందలేదు.నేను నడుస్తోన్న ఈ రోడ్డు నా కళ్లు యేరయ్యేదాక నా కాళ్ళు తెడ్లయ్యేదాకాముగిసేట్టు లేదు.’. ఎదురుచూపులు ఫలించకుండానే కళ్లముందు మళ్లీ చీకటిఅలుముకుంది. రాజకీయ, సామాజిక రంగాలలో ఏర్పడిన ఈ స్తబ్దతని కవి ‘అర్ధరాత్రినిశ్శబ్దంలోని అనిర్వచనీయ శబ్దం’గా అభివర్ణించారు. ఈ ‘నిశ్శబ్దశబ్దం’ తననిభయపెడుతుందనడంలో ఒక మానసిక అంతరాన్ని సూచించారు.

పుస్తకాల పిరమిడ్‌లో మరొక మమ్మీగా మారిపోతానేమోనన్న ఆందోళనవెలిబుచ్చారు. చివరికి ఒక ఆశ. దిగులు  తనని ఎంతగా ఆవరిస్తున్నా నిరీక్షణఆగిపోదన్న ధైర్యం. ఉద్యమంలో ఏర్పడిన అవరోధాలు తొలగిపోయి రేపటి చరిత్రనికొత్త రంగుల్లో రాయగలనన్న ధీమా. దేవిప్రియలో Negative element ఏ కోశానాలేదనడానికి ఈ కవిత ఒక్కటే చాలు నిదర్శనంగా.

(ఈ వ్యాసం పునర్ముద్రణ, దేవిప్రియ కవిత్వాన్ని మరో సారి తలచుకోవాలన్న ఆకాంక్షతో )

అఫ్సర్